"Dziesiątka dla wątroby". Jak dbać o ten ważny narząd?

"Tymczasowa" wątroba uratowała jej życie. Pierwsza taka operacja na świecieŹródło zdj. gł.: Namyanisa/Shutterstock Wątroba to jeden z najważniejszych narządów człowieka - odpowiada za ponad 500 procesów metabolicznych. Magazynuje składniki odżywcze, neutralizuje toksyny i reguluje gospodarkę lipidową oraz węglowodanową. Ma bardzo dobre zdolności regeneracyjne. Przez lata może jednak chorować "po cichu", nie dając żadnych objawów klinicznych. Pojawiają się one dopiero później, na etapie przewlekłego zapalenia, a nawet marskości czy raka wątroby.

Jak dbać o ten ważny narząd? Dr n. med. Paweł Rajewski, hepatolog i konsultant wojewódzki w dziedzinie chorób zakaźnych dla województwa kujawsko-pomorskiego, podaje 10 zasad, które sprzyjają długowieczności i prawidłowemu funkcjonowaniu wątroby.

1. Nie dopuszczaj do nadmiaru tkanki tłuszczowej

Najczęstszym przewlekłym problemem z wątrobą na świecie jest choroba stłuszczeniowa, związana z dysfunkcją metaboliczną. Jej najważniejszym czynnikiem ryzyka jest nadmiar tkanki tłuszczowej, zwłaszcza trzewnej. Dlatego powinno się dążyć do utrzymania prawidłowego obwodu talii, czyli poniżej 80 cm u kobiet i poniżej 94 cm u mężczyzn. Drugą ważną kwestią jest waga. Najzdrowszy dla wątroby jest wskaźnik masy ciała - BMI - nieprzekraczający 25 kg/m2. Redukcja masy ciała już o 5-10 proc. może znacząco poprawić stan wątroby.

1. Jedz jak mieszkańcy basenu Morza Śródziemnego

Najlepiej przebadanym modelem żywienia dla zmniejszenia ryzyka sercowo-naczyniowego i ryzyka stłuszczenia wątroby jest dieta śródziemnomorska. Układając swój jadłospis, należy stawiać na warzywa i owoce, oliwę z oliwek, rośliny strączkowe, pełnoziarniste produkty zbożowe, ryby morskie i orzechy. Powinno się natomiast ograniczyć żywność ultraprzetworzoną, tłuszcze trans i czerwone mięso.

Była w stanie paliatywnym. Polscy lekarze wykonali pierwszą taką operację na świecie

1. Ogranicz cukier, szczególnie fruktozę

Nadmiar cukrów prostych w diecie nasila proces lipogenezy de novo w wątrobie, w którym organizm przekształca węglowodany w tłuszcz. Aby to ograniczyć, powinno się unikać słodzonych napojów i syropu glukozowo-fruktozowego. Dobrze byłoby też nie spożywać w nadmiarze soków owocowych i powstrzymać się od regularnego spożywania słodyczy.

1. Ruszaj się codziennie

Aktywność fizyczna zmniejsza ilość tłuszczu wątrobowego, nawet jeśli nie skutkuje dużą utratą masy ciała. Dobrze jest ograniczać siedzenie i celować w 150-300 minut umiarkowanego wysiłku tygodniowo, w czym powinno się zawrzeć dwa lub trzy treningi oporowe.

1. Alkohol traktuj jako wyjątek, nie codzienność

Nie istnieje całkowicie bezpieczna dawka alkoholu - obecnie uważa się, że każda ilość alkoholu jest szkodliwa dla zdrowia. Im mniej go spożywamy, tym lepiej regenerują się komórki w naszej wątrobie, a ryzyko marskości i nowotworów się obniża.

W pięć lat można całkowicie cofnąć zmiany. Warunek: całkowita abstynencja

"Jakby ktoś wyjął baterię". Pacjenci długo nie poznają diagnozy, a choroba niszczy wątrobę

1. Chroń się przed wirusowymi zapaleniami wątroby

W hepatologii, tak jak we wszystkich innych dziedzinach medycyny, "lepiej zapobiegać niż leczyć". Dlatego raz w życiu powinniśmy zbadać się na obecność przeciwciał anty-HCV. Warto, aby osoby urodzone przed 1996 rokiem, czyli zanim w naszym kraju wprowadzono obowiązkowe szczepienia noworodków przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, sprawdziły, czy mają przeciwciała AgHBs, czyli czy miały kontakt z tym wirusem. Jeżeli badanie przeciwciał wychodzi ujemne, a ktoś do tej pory nie zaszczepił się przeciwko WZW B, warto to zrobić. Osobom, które dużo podróżują zaleca się też szczepienie przeciwko WZW A.

1. Uważaj na leki i suplementy diety

Przyjmowanie wielu suplementów diety nie zawsze jest zdrowe, zwłaszcza bez kontroli lekarza i wtedy, kiedy łączy się je z lekami. Suplementy są częstą przyczyną "polekowego" uszkodzenia wątroby. Nigdy nie powinno się przekraczać zalecanych dawek leków, nawet tych bez recepty jak paracetamol. Nie powinno się też łączyć wielu preparatów bez konsultacji z lekarzem oraz stosować długotrwale suplementów niewiadomego pochodzenia. Ten rynek w Polsce pozostaje nieuregulowany.

1. Dbaj o work-life balance

Żeby mieć zdrową wątrobę, trzeba zadbać o odpoczynek i równowagę życiową. Zaburzenia snu zwiększają bowiem ryzyko zaburzeń metabolicznych oraz stłuszczenia wątroby. Najlepiej byłoby spać od siedmiu do dziewięciu godzin w stałych godzinach i unikać późnonocnego podjadania.

1. Pij kawę

Picie kawy jest jedną z najlepiej udokumentowanych interwencji ochronnych dla wątroby. Korzyści obserwowano u osób pijących minimum dwie-trzy filiżanki dziennie. Co ciekawe, również kawa bezkofeinowa wykazuje działanie ochronne, chociaż w mniejszym stopniu. Kawa wiąże się z mniejszym ryzykiem stłuszczenia, przewlekłego zapalenia, włóknienia i marskości wątroby, a także rozwoju raka wątrobowokomórkowego.

1. Kontroluj swoje wyniki

Chora wątroba może długo nie powodować dolegliwości, dlatego ważne jest to, aby regularnie - raz w roku - sprawdzać jej stan, badając aktywność ALT i AST, profil lipidowy, poziom glukozy lub hemoglobiny glikowanej. a także kontrolować ciśnienie tętnicze, masę ciała i obwód talii.

W grupach ryzyka warto rozważyć ocenę stłuszczenia wątroby w badaniu USG jamy brzusznej i elastografii wątroby. Osoby zdrowe, bez przewlekłych chorób wątroby i czynników ryzyka ich rozwoju, powinny wykonywać USG jamy brzusznej co trzy do pięciu lat.

Czytaj cały artykuł u źródła — TVN24