Samowole budowlane w Pomorskiem na terenach atrakcyjnych turystycznie pod lupą NIK-u

Samowole budowlane w Pomorskiem na terenach atrakcyjnych turystycznie pod lupą NIK-u

Dodane: 2026-07-28

Najwyższa Izba Kontroli sprawdzała, jak samorządy i nadzór budowalny radzą sobie w województwie pomorskim z nielegalnymi inwestycjami w wybranych miejscach atrakcyjnych turystycznie. Zapoznaliśmy się z tym Raportem i publikujemy jego fragmenty dotyczące samorządów w powiecie chojnickim.

104 przypadki podejrzenia samowoli budowlanej na terenie sześciu pomorskich gmin ujawniła w 2025 r. kontrola przeprowadzona przez NIK, a to tylko wierzchołek góry lodowej. Najwyższa Izba Kontroli sprawdzała, jak samorządy i nadzór budowalny radzą sobie w tym województwie z nielegalnymi inwestycjami w wybranych miejscach atrakcyjnych turystycznie. Wniosek jest jeden – nie radzą sobie. W okresie objętym kontrolą (styczeń 2020-sierpień 2025) urzędnicy nie działali ani prawidłowo, ani skutecznie. Do tego stopnia, że kontrolerzy Izby ujawnili nieprawidłowości nie tylko na działkach prywatnych, ale również na tych, które były własnością gmin. Zdaniem NIK wynikało to z tego, że mimo prawnych możliwości i obowiązków ani samorządy, ani nadzór budowalny nie poczuwały się do odpowiedzialności za identyfikowanie samowoli budowlanych, a przez to także do przeciwdziałania ich powstawaniu. Takie zaniechania prowadziły nie tylko do nieuprawnionego ingerowania w ład przestrzenny, ale także stwarzały zagrożenia dla przyrody i środowiska. (...)

NIK skontrolowała w powiecie chojnickim starostwo powiatowe oraz powiatowy inspektorat nadzoru budowlanego, a także urzędy gmin Chojnice i Brusy. (...)

Żaden ze skontrolowanych urzędów nie poczuwał się natomiast do odpowiedzialności za identyfikację samowoli budowlanych i zapobieganie ich powstawania z własnej inicjatywy. Nie rozpoznawano ryzyk związanych ze zwiększoną presją inwestycyjną na terenach identyfikowanych przez gminy jako atrakcyjne turystycznie oraz możliwością ich nielegalnego zabudowywania. Nie planowano również działań mogących przeciwdziałać powstawaniu samowoli budowlanych lub identyfikacji już istniejących, mimo że urzędy gmin mogą je podejmować w związku ze swoim kompetencjami i obowiązkami.

(...) Gmina Chojnice zawarła dwie umowy dzierżawy na cele niezgodne z planem zagospodarowania przestrzennego. Nie egzekwowano również od dzierżawców zapisów zawartych umów w zakresie sposobu wykorzystania nieruchomości gminnych. (...) Urząd Gminy Chojnice skontrolował 27 zbiorników bezodpływowych znajdujących się na działce zlokalizowanej w pobliżu jeziora Charzykowskiego, w związku z czym wiedział o znajdujących się tam obiektach rekreacji indywidualnej będących samowolami budowalnymi. Nie zawiadamiał jednak o tym fakcie organów nadzoru budowlanego i poza jednym przypadkiem, nie pobierał podatku od nieruchomości od stojących na tym terenie domków. (...) W gminie Brusy NIK sprawdziła 10 działek i w przypadku trzech stwierdziła, że urząd pobierał podatek od nieruchomości stanowiących samowole budowlane, nieuwidocznionych w Ewidencji Gruntów i Budynków, ale nie powiadamiał o nich powiatowego inspektoratu nadzoru budowlanego, starosty oraz urzędów zajmujących się ochroną środowiska. W dodatku w przypadku jednej z działek tereny te stanowiły grunty rolne oraz nieużytki, na których budowa z zasady była znacznie ograniczona bądź niedopuszczalna. (...)

Organy powiatowego nadzoru budowalnego ograniczały się więc głównie do kontroli prowadzonych w oparciu o wydane pozwolenia na budowę bądź zgłoszenia robót budowlanych. Powiatowi inspektorzy sprawdzali utrzymanie obiektów oraz prowadzone i zrealizowane budowy. Niemniej jednak w okresie objętym kontrolą prowadzone były postępowania administracyjne związane z samowolami budowlanymi. Powiatowy inspektor nadzoru budowlanego w Chojnicach skontrolował 120 obiektów, z tego 53 zlokalizowane w miejscowościach atrakcyjnych turystycznie. (...)

Czytaj cały artykuł u źródła — Chojnice.tv