Prymas wobec PRL. Wyszyński – realista szukający granic kompromisu

Kard. Stefan Wyszyński spierał się z komunistami nie o realną władzę, ale o coś znacznie ważniejszego – o duszę narodu.

Książka „Prymas Stefan Wyszyński w realiach PRL” jest ważnym głosem o biografii prymasa Polski. Autor, pracownik naukowy IPN oraz profesor Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, koncentruje się na kwestii stosunku prymasa nie tyle do władz komunistycznych, ile – szerzej – do rzeczywistości społeczno-politycznej PRL. Wykorzystuje dokumenty z archiwów państwowych oraz mniej znane materiały ze zbiorów kościelnych. Zwraca uwagę, że bp Wyszyński, obejmując w 1948 r. urząd Prymasa Polski, miał świadomość wyzwań, jakie przed Kościołem w Polsce stawia system komunistyczny. Już przed wojną interesował się marksizmem i poświęcił temu zagadnieniu wiele publikacji, z których esej o roli inteligencji w propagowaniu idei komunistycznych ma ponadczasowe znaczenie. Ks. Wyszyński był też działaczem chrześcijańskich związków zawodowych w lewicującym Włocławku. Bliskie mu były hasła reform społecznych, m.in. reformy rolnej, co na tyle nie spodobało się miejscowemu ziemiaństwu, że został przez swego biskupa czasowo pozbawiony prawa do głoszenia rekolekcji. System społeczno-polityczny PRL-u krytykował jako narzucony siłą, oparty na ateizmie i programowo zakładający walkę z Kościołem, ale zawsze był gotowy do dialogu w imię dobra wspólnego. Przede wszystkim był realistą, umiejącym znaleźć granice kompromisu, których przekroczenie oznaczało dla niego zdecydowany opór wobec totalitarnego państwa. Paradoksalnie jego pragmatyzm był poddawany surowemu egzaminowi nie tylko w starciu z władzami komunistycznymi, ale także w relacjach ze Stolicą Apostolską. Prymas znał realia, podczas gdy jego rozmówcy z Watykanu nieraz żywili się iluzjami, kalkulowali w kierunku dialogu z Moskwą, w którym Kościół w Polsce miał być jedynie „pomostem na Wschód”. Spór z Bierutem, Gomułką czy Gierkiem był dla kard. Wyszyńskiego niejako obowiązkiem. Trudniej było bronić swoich racji w rozmowach z papieżem i jego wysłannikami.

To dla nas sygnał, że cenisz rzetelne dziennikarstwo jakościowe. Czytaj, oglądaj i słuchaj nas bez ograniczeń.

Czytasz fragment artykułu

już od 14,90 zł

Poznaj pełną ofertę SUBSKRYPCJI

Andrzej Grajewski W redakcji „Gościa Niedzielnego” pracuje od czerwca 1981 r. Dziennikarz działu „Świat”. Doktor nauk politycznych, historyk. Autor wielu publikacji prasowych i książek – m.in. „Wygnanie” oraz „Agca nie był sam: wokół udziału komunistycznych służb specjalnych w zamachu na Jana Pawła II”.

Czytaj cały artykuł u źródła — Gość Niedzielny – edycja sandomierska