Paweł Chmielewski: Ekskomunika Bractwa FSSPX to dramat dla jedności Kościoła
Publicysta Paweł Chmielewski ocenia, że ogłoszenie przez Stolicę Apostolską ekskomuniki wobec Bractwa Kapłańskiego św. Piusa X stanowi jedno z najpoważniejszych wydarzeń w relacjach pomiędzy Watykanem a środowiskami tradycjonalistycznymi od wielu lat. W swoim komentarzu podkreśla, że konsekwencje decyzji – w jego ocenie – mogą wykraczać daleko poza sam wymiar prawny i mieć wpływ na przyszłość jedności Kościoła.
Sankcje o bezprecedensowym charakterze
Jak wskazuje Paweł Chmielewski, Stolica Apostolska miała zdecydować się na zastosowanie najsurowszych przewidzianych przez prawo kanoniczne sankcji wobec Bractwa. Publicysta zwraca uwagę, że – według jego interpretacji – ekskomunika miałaby obejmować nie tylko biskupów uczestniczących w święceniach, lecz także duchownych Bractwa, a w określonych okolicznościach również część wiernych świeckich związanych z FSSPX.
Zdaniem autora jeszcze przed ogłoszeniem decyzji istniała możliwość pozostawienia sprawy bez oficjalnego komunikatu, co – jego zdaniem – mogłoby ograniczyć skalę konsekwencji kanonicznych i pozostawić większą przestrzeń do dalszego dialogu.
Odpowiedzialność po obu stronach
W komentarzu Paweł Chmielewski wskazuje, że za zdecydowanym stanowiskiem Watykanu dostrzega wpływ prefekta Dykasterii Nauki Wiary, kardynała Victora Manuela Fernándeza. W jego opinii hierarcha już wcześniej podejmował decyzje wywołujące szeroką debatę w Kościele i również tym razem miał opowiedzieć się za konsekwentnym zastosowaniem prawa kanonicznego.
Jednocześnie publicysta podkreśla, że odpowiedzialności nie można – jego zdaniem – ograniczać wyłącznie do jednego kardynała. Zwraca uwagę, że ostateczne decyzje należą do papieża, który jako najwyższy prawodawca Kościoła odpowiada za ich zatwierdzenie.
Autor zaznacza jednak również, że Bractwo Kapłańskie św. Piusa X musiało liczyć się z możliwością nałożenia sankcji. W jego ocenie przełożeni Bractwa zostali wcześniej ostrzeżeni o konsekwencjach planowanych działań, a mimo to zdecydowali się je kontynuować.
Czy jest jeszcze szansa na pojednanie?
Według Pawła Chmielewskiego istnieje możliwość podjęcia przez Stolicę Apostolską działań skierowanych do duchownych i wiernych Bractwa, którzy chcieliby zachować tradycyjną liturgię, pozostając jednocześnie w pełnej jedności z Rzymem.
Publicysta przywołuje w tym kontekście propozycje przypisywane kardynałowi Gerhardowi Müllerowi. Wśród nich wymienia utworzenie nowej struktury umożliwiającej powrót środowisk tradycyjnych do pełnej jedności z Kościołem, szersze otwarcie na celebrację Mszy w klasycznym rycie rzymskim oraz kontynuowanie dialogu teologicznego dotyczącego najważniejszych sporów doktrynalnych.
Zdaniem autora takie rozwiązania mogłyby ograniczyć skutki obecnego kryzysu, choć – jak zaznacza – pełne pojednanie pomiędzy Bractwem a Stolicą Apostolską wydaje się obecnie mało prawdopodobne z uwagi na głębokie różnice dotyczące interpretacji nauczania Kościoła po II Soborze Watykańskim.
„Każdy podział jest tragedią”
W zakończeniu swojego komentarza Paweł Chmielewski podkreśla, że niezależnie od oceny działań obu stron, każdy poważny podział w Kościele należy postrzegać jako wydarzenie bolesne dla całej wspólnoty wierzących.
Autor wyraża przekonanie, że zarówno Stolica Apostolska, jak i Bractwo mogły wcześniej podjąć działania sprzyjające dialogowi i uniknięciu eskalacji konfliktu. Jednocześnie apeluje o modlitwę w intencji jedności Kościoła oraz o dalsze poszukiwanie dróg prowadzących do pojednania.