Ekspert proponuje przyłączenie regionu radomskiego do woj. świętokrzyskiego
Podział największego polskiego województwa i stworzenie woj. warszawskiego zaproponował w swoim raporcie dr Łukasz Zaborowski z Instytutu Sobieskiego. Ekspert przedstawił dwa warianty podziału woj. mazowieckiego. Jeden z nich zakłada również stworzenie oddzielnego województwa płocko-siedleckiego i przyłączenie regionu radomskiego do woj. świętokrzyskiego.
Autor raportu „Stołeczne – metropolitalne – województwo warszawskie? Wzorce europejskie a polska przestrzeń. Kierunki zmian” zwrócił uwagę, że województwo mazowieckie ma wielkość zbliżoną do europejskich krajów jak Słowacja czy Słowenia.
Według raportu Łukasza Zaborowskiego Polska ma być w Europie ewenementem. W odróżnieniu od stołecznych regionów w Europie, takich jak Paryż czy Madryt, gdzie maksymalna odległość od granicy do miasta stołecznego nie przekracza 90 km, centrum Warszawy jest oddalone od niektórych punktów granicznych mazowieckiego o 150 km.
– Polska to ewenement. Województwo mazowieckie nie pasuje do żadnego modelu, który jest stosowany w Europie – powiedział.
– Tylko w Polsce jednostka stołeczna jest największa w skali kraju zarówno pod względem ludności, jak i powierzchni – wskazano w opracowaniu opublikowanym przez Instytut Sobieskiego.
Przyłączenie regionu radomskiego do województwa świętokrzyskiego?
W raporcie zaproponowano dwa warianty podziału woj. mazowieckiego z wyodrębnionym woj. warszawskim. Jeden z nich zakłada stworzenie oddzielnego województwa płocko-siedleckiego i przyłączenie regionu radomskiego do woj. świętokrzyskiego.
Przyłączony okręg radomski wraz z województwem ze stolicą w Kielcach miałby stworzyć województwo staropolskie. Woj. mazowieckie przestałoby wtedy istnieć, zastąpiłyby je trzy nowe: warszawskie, płocko-siedleckie (największe powierzchniowo) i staropolskie.
– Jak się na całą Polskę spojrzy, to są pewne argumenty, żeby tak rzeczywiście zrobić. Żeby to województwo (mazowieckie – dop. red. ) podzielić na mniejsze części, które będą bardziej funkcjonalne – powiedział uczestniczący w prezentacji raportu o nowym województwie prof. Przemysław Śleszyński z Państwowej Akademii Nauk.
Druga koncepcja zaprezentowana przez dra Łukasza Zaborowskiego to wydzielenie województwa warszawskiego na podstawie metodyki Eurostatu z 2023 roku. To wariant stworzenia tylko woj. warszawskiego złożonego ze stolicy i powiatów ościennych, obejmującego swoimi granicami Port Polska (dawniej CPK).
Ekspert wskazał, że Warszawa jest na tyle skomplikowanym organizmem, że nie ma potrzeby obarczać ją obsługą oddalonych o np. 150 km miejscowości.
Podkreślił, że obecny podział administracyjny, z szesnastoma województwami, ma już 27 lat. Na nowym zyskać miałyby również mniejsze miasta w obecnym woj. mazowieckim.
– Miejscowe główne ośrodki zostałyby dowartościowane. One byłyby głównymi ośrodkami województwa – powiedział dr Łukasz Zaborowski. Wskazał, że byłoby to ułatwienie dla mieszkańców, którzy nie musieliby z każdą sprawą przyjeżdżać do Warszawy.
– Tworzenie metropolii to wprowadzanie czwartego poziomu administracyjnego – wskazał prof. Śleszyński, odpowiadając na pytanie, czy od województwa warszawskiego nie byłaby lepsza stołeczna metropolia.
Na aspekt społeczny potencjalnej reformy zwróciła uwagę socjolożka dr Justyna Orchowska z Uniwersytetu Warszawskiego. Wskazała, że u podstaw reformy musi się znaleźć szeroka debata społeczna. W czasie konsultacji to mieszkańcy mieliby wskazać kierunki rozwoju ich regionu.
Przyczynek do podjęcia tematu
Jadwiga Emilewicz, członek zarządu Instytutu, zaznaczyła, że raport jest jedynie wbiciem kija w mrowisko i ma być przyczynkiem do podjęcia tematu.
Podobny pogląd wyrazili obecni podczas prezentacji raportu senator Zygmunt Frankiewicz (Pakt Senacki) i poseł Maria Koc (PiS).
– Obecny podział jest nieodpowiedni do warunków kraju- zaznaczył senator Frankiewicz. – Czas się przyjrzeć czy obecny podział jest funkcjonalny. Może przyjdzie taka mądrość w klasie politycznej by do tego podejść ponad podziałami – wskazała posłanka Koc.
Kwestia wyodrębnienia Warszawy z woj. mazowieckiego pojawiła się już w 2014 roku w programie Prawa i Sprawiedliwości. Sprawa wróciła do debaty dwa lata później.
Wówczas m.in. ówczesny szef MSWiA Mariusz Błaszczak wskazywał na zasadność takiego rozwiązania ze względu na dystrybucję środków unijnych, które miały być dzielone w województwie nierówno.
Zamiast podziału województwa na mocy rozporządzenia Komisji Europejskiej z listopada 2016 r. podzielono woj. mazowieckie na dwie terytorialne jednostki statystyczne. Zgodnie z przepisami, które weszły w życie pierwszego stycznia 2018 r., w europejskiej klasyfikacji statystycznej wyróżnia się region warszawski stołeczny (m.st. i 9 powiatów) i mazowiecki regionalny.