Wycieczka na weekend: Niepołomice i Puszcza Niepołomicka

W kolejnej audycji „ Radio Kielce na lato – podróż za jeden bak” zapraszamy do Niepołomic, niewielkiego miasta nieopodal Krakowa, gdzie od wieków krzyżowały się losy polskich królów, myśliwych i artystów. Odwiedzimy gotycko-barokowy kościół Dziesięciu Tysięcy Męczenników, królewski zamek z renesansowymi ogrodami królowej Bony, jedyne w Polsce Muzeum Fonografii oraz rozległą Puszczę Niepołomicką z ośrodkiem hodowli żubrów.

Z Kielc do Niepołomic jest około 120 km, a podróż samochodem zajmuje niespełna dwie godziny. Jadąc od strony Krakowa do Niepołomic prowadzi droga krajowa nr 75. W centrum miasta, przy Rynku, są płatne parkingi, a za darmo można pozostawić samochód między innymi przy ulicach Kościuszki i Pięknej.

Niepołomice. Gotycki kościół parafialny pw. Dziesięciu Tysięcy Męczenników z Góry Ararat / Fot. Stanisław Blinstrub – Radio Kielce Niepołomice. Gotycki kościół parafialny pw. Dziesięciu Tysięcy Męczenników z Góry Ararat / Fot. Stanisław Blinstrub – Radio Kielce Niepołomice. Gotycki kościół parafialny pw. Dziesięciu Tysięcy Męczenników z Góry Ararat / Fot. Stanisław Blinstrub – Radio Kielce Niepołomice. Gotycki kościół parafialny pw. Dziesięciu Tysięcy Męczenników z Góry Ararat / Fot. Stanisław Blinstrub – Radio Kielce Niepołomice. Gotycki kościół parafialny pw. Dziesięciu Tysięcy Męczenników z Góry Ararat / Fot. Stanisław Blinstrub – Radio Kielce Niepołomice. Gotycki kościół parafialny pw. Dziesięciu Tysięcy Męczenników z Góry Ararat / Fot. Stanisław Blinstrub – Radio Kielce Niepołomice. Gotycki kościół parafialny pw. Dziesięciu Tysięcy Męczenników z Góry Ararat / Fot. Stanisław Blinstrub – Radio Kielce Zwiedzanie Niepołomic warto zacząć od najstarszego zabytku miasta: gotyckiego kościoła parafialnego pw. Dziesięciu Tysięcy Męczenników z Góry Ararat , który został ufundowany przez Kazimierza Wielkiego.

– Przepiękny kościół, w stylu barokowym, został konsekrowany 4 października 1358 roku. To jest jednak gotyk, który uległ barokizacji. Najlepiej ten gotyk widać na zewnątrz, gdy spojrzymy na mury kościoła – mówi ksiądz Jarosław Chlebda, wikariusz parafii Dziesięciu Tysięcy Męczenników w Niepołomicach.

Najcenniejszym elementem świątyni jest gotycka kaplica królewska z XIV-wiecznymi freskami fundacji Elżbiety Łokietkówny, siostry Kazimierza Wielkiego.

– Cechą charakterystyczną tej kaplicy są XIV-wieczne freski w fundacji Elżbiety Łokietkówny, freski, które przedstawiają męczennice pierwszych wieków – dodaje ksiądz Jarosław Chlebda.

Równie cenna jest renesansowa kaplica rodu Branickich autorstwa Santiego Gucciego, uznawana za jedną z najwybitniejszych realizacji tego stylu w Polsce. Z kolei w kaplicy Lubomirskich znajduje się najstarszy w regionie obiekt kultu św. Karola Boromeusza, który odwiedzał również Jan Paweł II.

– Kiedyś jeden z proboszczów, ksiądz Radkosz, żartował, że parafia ma więcej patronów niż parafian… Mamy więcej miejsc siedzących ławek na zewnątrz kościoła niż w środku – opowiada ksiądz Jarosław Chlebda.

Niepołomice. Zamek Królewski w Niepołomicach / Fot. Stanisław Blinstrub – Radio Kielce Niepołomice. Zamek Królewski w Niepołomicach / Fot. Stanisław Blinstrub – Radio Kielce Niepołomice. Zamek Królewski w Niepołomicach / Fot. Stanisław Blinstrub – Radio Kielce Niepołomice. Zamek Królewski w Niepołomicach / Fot. Stanisław Blinstrub – Radio Kielce Niepołomice. Zamek Królewski w Niepołomicach / Fot. Stanisław Blinstrub – Radio Kielce Niepołomice. Zamek Królewski w Niepołomicach / Fot. Stanisław Blinstrub – Radio Kielce Niepołomice. Zamek Królewski w Niepołomicach / Fot. Stanisław Blinstrub – Radio Kielce Niepołomice. Zamek Królewski w Niepołomicach / Fot. Stanisław Blinstrub – Radio Kielce Niepołomice. Zamek Królewski w Niepołomicach / Fot. Stanisław Blinstrub – Radio Kielce Niepołomice. Zamek Królewski w Niepołomicach / Fot. Stanisław Blinstrub – Radio Kielce Niepołomice. Zamek Królewski w Niepołomicach / Fot. Stanisław Blinstrub – Radio Kielce Niepołomice. Zamek Królewski w Niepołomicach / Fot. Stanisław Blinstrub – Radio Kielce Niepołomice. Zamek Królewski w Niepołomicach / Fot. Stanisław Blinstrub – Radio Kielce W Niepołomicach koniecznie trzeba odwiedzić Zamek Królewski, który został wzniesiony w stylu gotyckim na rozkaz Kazimierza Wielkiego jako strażnica przy trasie prowadzącej do Krakowa.

– W 1340 roku król Kazimierz wydaje rozkaz budowy gotyckiego zamku w Puszczy Niepołomickiej. Przez Niepołomice biegła wówczas trasa prowadząca do stolicy, do Krakowa. Mamy więc zamek, pilnujemy wejścia do stolicy – mówi Grzegorz Gorzycki, przewodnik i edukator w Muzeum Niepołomickim na Zamku Królewskim.

W XVI wieku, za czasów Zygmunta Starego i królowej Bony, zamek przebudowano na renesansową rezydencję z charakterystycznym symetrycznym dziedzińcem, arkadami i krużgankami, co przyniosło mu miano „małego Wawelu”.

– Zygmunt Stary decyduje się na wielką przebudowę na styl renesansowy, z charakterystycznym symetrycznym dziedzińcem z krużgankami, arkadami – opowiada Grzegorz Gorzycki.

W zamku mieści się Muzeum Niepołomickie z wystawą malarstwa polskiego XIX wieku, salami łowieckimi z trofeami z całego świata oraz eksponatami użyczonymi przez pobliski kościół. Ciekawostką jest, że w okresie PRL w części dzisiejszych sal łowieckich była… „porodówka”.

– Funkcjonowała jeszcze w początkach lat 90…. – dodaje Grzegorz Gorzycki.

Tuż obok zamku w Niepołomicach rozciągają się zrekonstruowane, ogólnodostępne Ogrody Królowej Bony założone w renesansowym stylu geometrycznym, z ziołowo-warzywnym rodowodem i labiryntem z żywopłotu.

Niepołomice. Muzeum Fonografii / Fot. Stanisław Blinstrub – Radio Kielce Niepołomice. Muzeum Fonografii / Fot. Stanisław Blinstrub – Radio Kielce Niepołomice. Muzeum Fonografii / Fot. Stanisław Blinstrub – Radio Kielce Niepołomice. Muzeum Fonografii / Fot. Stanisław Blinstrub – Radio Kielce Niepołomice. Muzeum Fonografii / Fot. Stanisław Blinstrub – Radio Kielce Niepołomice. Muzeum Fonografii / Fot. Stanisław Blinstrub – Radio Kielce Niepołomice. Muzeum Fonografii / Fot. Stanisław Blinstrub – Radio Kielce Niepołomice. Muzeum Fonografii / Fot. Stanisław Blinstrub – Radio Kielce Niepołomice. Muzeum Fonografii / Fot. Stanisław Blinstrub – Radio Kielce Niepołomice. Muzeum Fonografii / Fot. Stanisław Blinstrub – Radio Kielce Niepołomice. Muzeum Fonografii / Fot. Stanisław Blinstrub – Radio Kielce Niepołomice. Muzeum Fonografii / Fot. Stanisław Blinstrub – Radio Kielce Niepołomice. Muzeum Fonografii / Fot. Stanisław Blinstrub – Radio Kielce Niepołomice. Muzeum Fonografii / Fot. Stanisław Blinstrub – Radio Kielce Niepołomice. Muzeum Fonografii / Fot. Stanisław Blinstrub – Radio Kielce Niepołomice. Muzeum Fonografii / Fot. Stanisław Blinstrub – Radio Kielce Niepołomice to jedyne w Polsce miejsce, w którym działa Muzeum Fonografii . Mieści się w Małopolskim Centrum Dźwięku i Słowa .

– Zwiedzanie zaczynamy od końca XIX wieku i początku XX, a kończymy na latach 90. Minionego stulecia – mówi Krzysztof Iwanicki, przewodnik po Muzeum Fonografii w Niepołomicach.

Wystawa prowadzi zwiedzających chronologicznie: od fonografu z początku XX wieku, przez gramofony szafkowe i walizkowe z lat 20. i 30., radioodbiorniki z okresu okupacji, kolorowe pocztówki dźwiękowe z lat 50. i 60., magnetofony szpulowe i „wieże” z lat 70., aż po kasety, płyty CD i walkmany z lat 90. Wiele urządzeń jest w pełni sprawnych.

Wśród eksponatów nie brakuje też popularnych w latach 50. i 60 minionego wieku pocztówek dźwiękowych.

– Mamy sporą kolekcję. Pocztówki były wykonywane na plastikowych, pociętych karteczkach. Rzeczywiście można było je wysłać pocztą – opowiada Krzysztof Iwanicki.

Puszcza Niepołomicka / Fot. Stanisław Blinstrub – Radio Kielce Puszcza Niepołomicka / Fot. Stanisław Blinstrub – Radio Kielce Puszcza Niepołomicka / Fot. Stanisław Blinstrub – Radio Kielce Puszcza Niepołomicka / Fot. Stanisław Blinstrub – Radio Kielce Puszcza Niepołomicka / Fot. Stanisław Blinstrub – Radio Kielce Puszcza Niepołomicka / Fot. Stanisław Blinstrub – Radio Kielce Puszcza Niepołomicka / Fot. Stanisław Blinstrub – Radio Kielce Puszcza Niepołomicka / Fot. Stanisław Blinstrub – Radio Kielce Puszcza Niepołomicka / Fot. Stanisław Blinstrub – Radio Kielce Puszcza Niepołomicka / Fot. Stanisław Blinstrub – Radio Kielce Puszcza Niepołomicka / Fot. Stanisław Blinstrub – Radio Kielce Puszcza Niepołomicka / Fot. Stanisław Blinstrub – Radio Kielce Puszcza Niepołomicka / Fot. Stanisław Blinstrub – Radio Kielce Puszcza Niepołomicka / Fot. Stanisław Blinstrub – Radio Kielce Puszcza Niepołomicka / Fot. Stanisław Blinstrub – Radio Kielce Miasto otacza Puszcza Niepołomicka – ogromny kompleks leśny zarządzany przez Nadleśnictwo Niepołomice i dostępny dla spacerowiczów, rowerzystów, biegaczy oraz narciarzy biegowych zimą.

– Puszcza Niepołomicka to około 11 tysięcy hektarów lasu, czyli jakieś 15 tysięcy boisk do piłki nożnej – mówi Michał Wierciech z Nadleśnictwa Niepołomice.

Największą atrakcją przyrodniczą jest Czarny Staw – dawne wyrobisko torfu zalane wodą, które ma ponad dwa hektary.

– Czarny Staw to największy zbiornik wodny w Puszczy Niepołomickiej. Jeszcze w latach 30. XX wieku tutaj było bagnisko, a później zaczęto wydobywać torf – opowiada Michał Wieciech. – Czarny Staw to jest, powiedzmy, już bardziej „wynalazek” lat 80. i 90., gdy turystyka stawała się coraz bardziej popularna. To taki chwyt marketingowy – dodaje.

W puszczy działa również – od 1938 roku – jeden z kluczowych w Polsce ośrodków hodowli żubrów. Stąd zwierzęta trafiały między innymi do Bieszczad, Hiszpanii czy Kanady.

– To jeden z kilku ośrodków w Polsce, który ma gigantyczne znaczenie, jeśli chodzi o ochronę tego gatunku. Urodziło się tutaj blisko 300 żubrów – mówi Michał Wieciech.

Na terenie Puszczy Niepołomickiej znajduje się sześć rezerwatów przyrody, w tym największy rezerwat Gibiel (28,8 ha) ze starymi wiązami i dębami oraz uznawany za najcenniejszy przyrodniczo rezerwat Lipówka, nazywany „małą Puszczą Białowieską”.

Niepołomice / Fot. Stanisław Blinstrub – Radio Kielce Niepołomice / Fot. Stanisław Blinstrub – Radio Kielce Niepołomice / Fot. Stanisław Blinstrub – Radio Kielce Niepołomice / Fot. Stanisław Blinstrub – Radio Kielce Niepołomice / Fot. Stanisław Blinstrub – Radio Kielce

Czytaj cały artykuł u źródła — Polskie Radio Kielce (Radio Kielce)