Poważny zgrzyt na linii Warszawa-Kijów. Czy historyczne porównania ekspertów mają sens?

• Armia Krajowa walczyła o odbudowę niepodległej Polski w strukturach demokratycznych i jako część koalicji alianckiej. Natomiast celem UPA było stworzenie monolitycznego etnicznie państwa poprzez zaplanowaną czystkę etniczną na ludności cywilnej.
• Choć żołnierze AK dopuścili się potępionych przez dowództwo zbrodni odwetowych, polskie podziemie nigdy nie wydało rozkazu eksterminacji ukraińskich sąsiadów – w przeciwieństwie do systematycznych instrukcji OUN-B nakazujących „wytępienie Lachów”.
• Podczas gdy w 1944 roku AK krwawiła w Powstaniu Warszawskim, walcząc z Niemcami, dowództwo UPA zawierało z nazistami układy, otrzymując od nich broń i amunicję w zamian za działania przeciwko Armii Czerwonej.

Nie milknie niestety burza, jaką wywołała zgoda Prezydenta Ukrainy Wołodymyra Zełenskiego na nadanie jednemu z pododdziałów Sił Zbrojnych Ukrainy imienia „Bohaterów UPA”. W odpowiedzi na ten krok Prezydent RP Karol Nawrocki zdecydował się (po dłuższych wahaniach) odebrać Zełenskiemu Order Orła Białego – najwyższe odznaczenie państwowe przyznane ukraińskiemu prezydentowi przez Andrzeja Dudę.

[

Od „Bohaterów UPA” do kolejnego pęknięcia w polsko-ukraińskim pojednaniu](/news/zelenski-nadal-imie-bohaterow-upa-jednostce-wojskowej-historia-i-reakcje-polski)

[

Ukraiński poseł o wizycie Zełenskiego w Polsce. Ale w kontekście UPA nawiązał do AK](/news/ukrainski-deputowany-zelenski-planuje-wizyte-w-gdansku-kijow-nie-chce-konfliktu)

[

W Polsce o odbudowie Ukrainy. Przyjedzie Zełenski?](/news/konferencja-o-odbudowie-ukrainy-w-polsce-zelenski-sie-pojawi)

Wywołało to falę wzajemnych oskarżeń między Polakami i Ukraińcami, zaś stosunki między dwoma sąsiednimi krajami ochłodziły się najmocniej od czasów wybuchu pełnoskalowej agresji Federacji Rosyjskiej na Ukrainę.

W przestrzeni medialnej pojawiło się mnóstwo treści nieodpowiadających prawdzie, w tym twierdzenia, jakoby Polska nie miała moralnego prawa do krytykowania decyzji o uhonorowaniu Ukraińskiej Powstańczej Armii, skoro Armia Krajowa miała jakoby dokonywać podobnych zbrodni, tyle że na Ukraińcach, zaś konflikt z lat czterdziestych ubiegłego wieku był wojną między dwiema zbrojnymi formacjami, z których każda zabijała cywilów.

Zdanie takie zaprezentowali także ludzie zaproszeni do polskich mediów jako rzekomi eksperci. Czy jednak porównanie AK z UPA wytrzymuje w ogóle siłę argumentów? Spróbujmy dokonać krótkiej analizy, odnosząc się jedynie do najważniejszych aspektów działalności obu wspomnianych formacji.

Legitymizacja

Armia Krajowa była siłami zbrojnymi Polski Podziemnej. W jej składzie znaleźli się nie tylko etniczni Polacy, ale i Białorusini, Żydzi i osoby innych narodowości. Do Związku Walki Zbrojnej, a od lutego 1942 r. – Armii Krajowej – weszły dziesiątki mniejszych organizacji konspiracyjnych, o różnym profilu politycznym, skupiających ludzi reprezentujących przekrój polskiego społeczeństwa, za wyjątkiem części skrajnych sił w postaci radykalnych nacjonalistów z niescalonej części Narodowych Sił Zbrojnych oraz komunistów realizujących zadania powierzone im przez Moskwę.