
24.06.2026
19 czerwca 2026 roku na ścianie Szkoły Podstawowej im. Kornela Makuszyńskiego w Łojkach uroczyście odsłonięto mural „ Przemówiłyśmy, gdy milczał świat. My – kobiety powstania” . To trzeci z pięciu zwycięskich projektów zrealizowanych w tym roku w ramach ogólnopolskiego konkursu „ Muralowe Panny ”, organizowanego przez kampanię BohaterON.
Autorką projektu jest uczennica ósmej klasy, Tola Handler. Mural przedstawia kobiety idące ramię w ramię, ale zwrócone tyłem do odbiorcy i pozbawione indywidualnych rysów twarzy. To świadomy zabieg artystyczny, podkreślający solidarność, odwagę i różnorodność ról odgrywanych przez kobiety podczas Powstania Warszawskiego. Praca przypomina o tysiącach bohaterek, których historie w większości nigdy nie zostały opowiedziane. Przekaz muralu uzupełnia wiersz Anny Świrszczyńskiej „ Ostatnie polskie powstanie” .
Jak podkreśla autorka projektu, celem muralu było ukazanie nie tylko tragicznych doświadczeń wojny, lecz także siły, nadziei i solidarności kobiet Powstania Warszawskiego.
– Na muralu kobiety idą razem przez ruiny Warszawy. Chciałam pokazać, że mimo tragedii wojny i ogromu zniszczeń nie straciły siły, nadziei ani poczucia wspólnoty. Idą naprzód, niosąc ze sobą pamięć o tych wydarzeniach i o wszystkich kobietach, które miały swój udział w Powstaniu Warszawskim – mówi autorka projektu, Tola Handler.
W uroczystości odsłonięcia muralu uczestniczyli uczniowie, nauczyciele i dyrekcja szkoły, mieszkańcy Łojek, a także przedstawiciele władz samorządowych, lokalnych instytucji i organizacji. Wśród gości obecny był również Cezary Osiński – burmistrz Miasta i Gminy Blachownia.
Część artystyczna wydarzenia odbyła się w sali gimnastycznej, gdzie uczniowie zaprezentowali poruszający teatr cieni inspirowany projektem muralu oraz program muzyczny obejmujący występy wokalne i instrumentalne. Uczestnicy wysłuchali także wykładu Małgorzaty Kaczyńskiej poświęconego historii Powstania Warszawskiego i roli kobiet w tamtych wydarzeniach. Kulminacyjnym momentem uroczystości było odsłonięcie muralu na budynku szkoły od strony boiska. Symbolicznego przecięcia czerwonej wstęgi dokonały Dorota Rataj – dyrektor szkoły, Tola Handler – autorka zwycięskiego projektu – oraz Agnieszka Łesiuk-Krajewska z kampanii BohaterON.
– Projekt Toli przypomina o mniej oczywistym obliczu Powstania Warszawskiego. Kobiety nie są tu pokazane z bronią w ręku, ale jako osoby, które wspierały, ratowały i działały dla innych. To ważna perspektywa, której nie powinniśmy pomijać. Tworząc konkurs, zależało nam na tym, żeby młodzi ludzie mogli opowiedzieć historię własnym językiem i pozostawiać po sobie trwały ślad w lokalnych społecznościach – mówi Agnieszka Łesiuk-Krajewska z kampanii BohaterON.
Mural w Łojkach dołączył do ogólnopolskiej galerii murali tworzonych w ramach kampanii BohaterON. Jest trzynastym tego typu projektem zrealizowanym w Polsce. Wraz z pozostałymi realizacjami tworzy przestrzeń pamięci o uczestnikach Powstania Warszawskiego i innych bohaterach historii Polski.
materiał prasowy BohaterON
Zadaj pytanie
Wszelkie prawa zastrzeżone.
Projekt strony