Zabytkowy tramwaj z 1922 roku wyjedzie na tory Katowice. Podróż w klimacie II Rzeczypospolitej
Miłośnicy historii komunikacji miejskiej mają powody do radości. Tramwaje Śląskie włączyły się do organizowanej przez MPK w Krakowie akcji wymiany zabytkowych tramwajów pod hasłem „Tramwaj łączy miasta”. Dzięki tej współpracy do naszej aglomeracji trafił wyjątkowy wagon SN1-59 z okresu międzywojennego, dokładnie z 1922 roku. Na tory Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii wyjedzie już 5 lipca i będzie kursował w każdą niedzielę i święto aż do 27 września 2026 roku.
Rekordowa edycja projektu
To już kolejna edycja projektu realizowanego przez krakowskiego przewoźnika, w ramach którego historyczne pojazdy z różnych miast przez wakacje kursują poza swoimi macierzystymi sieciami. W tym roku przedsięwzięcie ma rekordową skalę, bo do Krakowa przyjechały zabytkowe wagony z Warszawy , Poznania , Wrocławia i Katowic . Tramwaje Śląskie dołączyły do akcji po raz pierwszy.
Warto wspomnieć, że jedną z największych atrakcji hiszpańskiej Majorki jest podobny, choć w całości drewniany, zabytkowy tramwaj z 1913 roku, kursujący w turystycznej miejscowości Sóller .
fot Tramwaje Śląskie Wagon, który stał się domkiem letniskowym
Dzięki tej wyjątkowej wymianie taboru na Śląsk przyjechał wagon SN1-59 z 1922 roku, jeden z najcenniejszych eksponatów krakowskiej kolekcji historycznej. Ten zabytkowy pojazd jest jednym z 15 wagonów zbudowanych przez pracowników Krakowskiej Spółki Tramwajowej , której właścicieli po zakończeniu I wojny światowej nie było stać na zakup ani zaciągnięcie kredytu na nowy tabor.
SN1-59 jest pierwszym krakowskim tramwajem, w którym od początku nie obowiązywał podział na pierwszą i drugą klasę. Wyróżniało go m.in. wnętrze, czyli jedna duża przestrzeń z ławkami wzdłuż ścian bocznych i 16 małych okien. W miarę upływu lat pojazd zmieniał swoje wyposażenie i wygląd.
Gdy w 1959 roku wagon wycofano z ruchu, jego nadwozie, po zdemontowaniu urządzeń elektrycznych i mechanicznych, wykorzystano w ośrodku wczasowym MPK w Osieczanach .
Przerobiono go na domek mieszkalny, w którym przez kolejne niemal 12 lat spędzali urlopy pracownicy krakowskiego przewoźnika wraz z rodzinami – opowiada Jacek Kołodziej, kierownik Stacji Obsługi i Remontów w MPK S.A. w Krakowie.
fot Tramwaje Śląskie Końcem „urlopu” dla SN1 było wybudowanie nowego ośrodka wczasowego w Osieczanach . Wysłużone nadwozie tramwaju trafiło w ręce prywatnej osoby zamieszkującej okolice Myślenic , by w 1986 roku wrócić już jako wrak.
Trafił on do ówczesnej Składnicy Taboru Zabytkowego MPK. W 1998 r. został przekazany do Muzeum Inżynierii Miejskiej (obecnie Muzeum Inżynierii i Techniki), a latem 2020 r. powrócił do swojego pierwotnego właściciela, czyli MPK w Krakowie. Dwa lata później rozpoczęła się jego pieczołowita odbudowa. Podczas renowacji starano się zachować jak najwięcej oryginalnych elementów, w tym drewnianej konstrukcji i wyposażenia. Dzięki temu dziś prezentuje się dokładnie tak, jak w ostatnich latach swojej eksploatacji, czyli w latach 50. XX wieku – uzupełnia Kołodziej.
W okresie od 5 lipca do 27 września 2026 roku mieszkańcy Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii oraz odwiedzający ją turyści będą mogli zobaczyć ten wyjątkowy tramwaj w ruchu i odbyć podróż w klimacie II Rzeczypospolitej . To nie tylko atrakcja dla miłośników komunikacji miejskiej, ale również niepowtarzalna okazja, by na własne oczy zobaczyć kawałek historii.
Rozkład jazdy zabytkowego SN1
Zabytkowy wagon będzie kursował w niedziele i święta na trasie łączącej Zawodzie z Parkiem Śląskim . W ciągu dnia zaplanowano osiem kursów.
W kierunku Parku Śląskiego tramwaj będzie odjeżdżał z przystanku KATO Zawodzie Zajezdnia o godzinach 9:17, 11:17, 13:17 oraz 15:17, przejeżdżając przez centrum Katowic , m.in. przystanki Rynek Teatr Śląski (9:30), Dworzec PKP (9:32) i Silesia City Center (9:41), by dotrzeć do przystanku KATO Park Śląski Wejście Główne po około pół godziny jazdy.
W drodze powrotnej, w kierunku Zawodzia , wagon będzie ruszał z przystanku KATO Park Śląski Wejście Główne o godzinach 10:12, 12:12, 14:12 oraz 16:12, kończąc trasę na przystanku KATO Zawodzie Zajezdnia około 30 minut później.
fot Tramwaje Śląskie Podróż do innej epoki
Warto wspomnieć, że w ramach wymiany śląska spółka wypożyczyła do Krakowa wagon 102Na nr 183. Ta seria jest prawdziwą legendą komunikacji miejskiej. Spośród 645 wyprodukowanych wagonów aż 128 trafiło do ówczesnego Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego w Katowicach . Seria 102Na jest doskonale znana również starszym mieszkańcom Krakowa .
Nasz tramwaj 102Na nr 183 to stały uczestnik parad oraz okazjonalnych przejazdów turystycznych. W przeszłości wagony z tej serii obsługiwały najbardziej obciążone linie, wożąc tysiące pracowników do śląskich kopalń i hut. W Krakowie – często w składach – były najpewniejszym środkiem transportu robotników do ówczesnej Huty im. Lenina. Tramwaj numer 183 został wyprodukowany w 1970 roku. Od 2006 roku był eksploatowany jako pojazd techniczny, później jako wagon historyczny – podkreśla Jacek Kaminiorz, dyrektor techniczno-eksploatacyjny spółki Tramwaje Śląskie S.A.
Model 102Na to wyjątkowy tramwaj, dla niektórych jedyny w swoim rodzaju.
Charakterystyczne dźwięki wagonu 102Na to praca przekładni podczas rozruchu, charakterystyczne furczenie przekładni wózkowych podczas hamowania, piękne zgrzytanie i muzyka płynąca z przegubu. To jest melodia przeszłości, której warto posłuchać – podsumowuje Sebastian Wiśniewski, kierownik Ośrodka Szkolenia Motorniczych w spółce Tramwaje Śląskie S.A.
O autorze
Jacek Bulenda jest publicystą związanym z serwisem Silesion.pl. Od kilu lat aktywnie uczestniczy w życiu medialnym Śląska, specjalizując się w tematyce społecznej, kulturalnej i gospodarczej regionu. Znany z dociekliwości i umiejętności przedstawiania nawet najbardziej złożonych tematów w przystępny sposób. Ceni sobie kontakt z czytelnikami i chętnie podejmuje tematy ważne dla lokalnej społeczności. Prywatnie pasjonat historii Śląska, miłośnik jazzu i długich spacerów po Beskidach.