Rotunda na banknocie, dach w stanie bardzo złym. Czy Cieszyn czeka na kolejną katastrofę?
Na Wzgórzu Zamkowym w Cieszynie turyści robią zdjęcia jednemu z największych symboli miasta. Rotunda św. Mikołaja i św. Wacława wygląda spokojnie, niemal pocztówkowo. To ten zabytek, który wielu Polaków zna nawet wtedy, gdy nigdy nie było w Cieszynie – jego sylwetka widnieje na banknocie 20 zł.
Ale z dokumentów, do których dotarliśmy, wyłania się obraz znacznie mniej pocztówkowy.
Od 2021 roku w protokołach z kontroli technicznych Rotundy powtarza się jedno ostrzeżenie: pokrycie dachowe jest w stanie bardzo złym , a remont powinien być wykonany pilnie. Nie za rok. Nie „kiedy będą środki”. Pilnie.
Najbardziej niepokojące jest to, że kolejne kontrole nie pokazują rozwiązania problemu. Pokazują jego trwanie.
To nie jest zwykły dach. To dach nad jednym z najstarszych zabytków w Polsce
Narodowy Instytut Dziedzictwa opisuje cieszyńską kaplicę zamkową jako jeden z najstarszych obiektów sakralnych w kraju i najstarszy na Górnym Śląsku przykład kaplicy grodowej w formie rotundy. Wartość zabytku ma wynikać m.in. z zachowanej substancji z XI wieku, kompletnej bryły, konstrukcji murów i sklepień.
To ważne, bo w tej sprawie nie mówimy o altanie w parku. Mówimy o obiekcie, którego historia sięga około połowy XI wieku i który był elementem grodu strażniczo-kasztelańskiego, później związanego z Piastami cieszyńskimi.
Innymi słowy: to nie jest lokalna ciekawostka. To zabytek klasy krajowej.
2021: „Gont jest zbutwiały, odpadający”
W protokole z 29 października 2021 roku wpisano, że właścicielem obiektu jest Gmina Cieszyn , a zarządcą Zamek Cieszyn . Kontrolę przeprowadzono dla Rotundy św. Mikołaja na Wzgórzu Zamkowym.
Ocena była jasna. Konstrukcja dachowa dostała ocenę „średnią”, ale samo pokrycie dachowe oceniono jako „stan bardzo zły” .
W dokumencie znalazło się zdanie, które powinno uruchomić natychmiastowe działania:
„Gont jest zbutwiały, odpadający. W porywach wiatru może stanowić zagrożenie bezpieczeństwa.” Dalej w zaleceniach zapisano, że „w trybie pilnym” należy podjąć działania zabezpieczające pokrycie dachowe i przystąpić do remontu dachu po uzyskaniu wymaganych zgód konserwatorskich i budowlanych.
To był 2021 rok.
2023: ostrzeżenie wraca. Remontu nadal nie ma
W protokole nr 1/R/2023 z 15 czerwca 2023 roku sytuacja nie wygląda lepiej. Znów wskazano, że stan techniczny elementów budynku jest dobry z wyjątkiem pokrycia dachowego, którego stan jest bardzo zły.
Znów pojawia się ten sam opis:
„Gont jest zbutwiały, odpadający. W porywach wiatru może stanowić zagrożenie bezpieczeństwa.” I znów zalecenie jest jednoznaczne: w trybie pilnym należy podjąć działania zabezpieczające pokrycie dachowe i przystąpić do remontu dachu.
Najmocniejszy fragment znajduje się jednak dalej. W punkcie dotyczącym niewykonanych zaleceń z poprzednich kontroli zapisano:
„Nie wykonano zaleceń dotyczących remontu pokrycia dachowego oraz zabezpieczenia antykorozyjnego ściągów stalowych wewnątrz budynku.” To oznacza, że problem nie tylko był znany. Był znany, opisany i powtórzony.
2024: kolejny protokół, ten sam problem
20 grudnia 2024 roku powstał kolejny protokół. Wnioski? Znów niemal te same.
W dokumencie zapisano, że stan techniczny elementów budynku narażonych na warunki atmosferyczne jest dobry, ale z jednym wyjątkiem:
„z wyjątkiem pokrycia dachowego, którego stan techniczny jest bardzo zły”. Znów czytamy, że gont jest zbutwiały i odpadający. Znów pojawia się ostrzeżenie, że w porywach wiatru może stanowić zagrożenie bezpieczeństwa. Znów zalecenie mówi o pilnym remoncie dachu.
I znów w punkcie dotyczącym poprzednich zaleceń pojawia się informacja:
„Nie wykonano zalecenia dotyczącego remontu pokrycia dachowego.” To już nie jest pojedynczy sygnał. To schemat.
2025: stan dachu nadal bardzo zły, ale władze mogą zasłaniać się jednym zdaniem
Najnowszy z analizowanych protokołów, z 28 listopada 2025 roku, również wskazuje, że pokrycie dachowe jest w stanie bardzo złym. W dokumencie napisano:
„stan techniczny elementów kontrolowanego obiektu (…) jest odpowiedni z wyjątkiem pokrycia dachowego, którego stan techniczny jest bardzo zły wymagający pilnych działań zabezpieczających.” Warto jednak uczciwie dodać jedną rzecz. Ten sam protokół zawiera zdanie, że:
„nie występuje zagrożenie życia i zdrowia użytkowników obiektu oraz zagrożenie bezpieczeństwa mienia i środowiska.” To zapewne będzie argument obronny urzędników. Tylko że nie zmienia on podstawowego faktu: ten sam dokument wciąż mówi o bardzo złym stanie dachu i pilnym remoncie. A poprzednie protokoły pokazują, że zalecenia ciągną się od lat.
Miasto zna problem zabytków. Ma program, ma obowiązki, ma cele
W BIP Miasta Cieszyna opublikowano Gminny Program Opieki nad Zabytkami Gminy Cieszyn na lata 2026-2029. Dokument został przyjęty uchwałą Rady Miejskiej 26 listopada 2025 roku i ogłoszony w Dzienniku Urzędowym Województwa Śląskiego 11 grudnia 2025 roku.
Na stronie BIP miasto przypomina, że ochrona zabytków i opieka nad zabytkami należy do zadań własnych gminy. Wśród celów programu wskazano m.in. „zahamowanie procesów degradacji zabytków i doprowadzenie do poprawy stanu ich zachowania” .
W załączniku programu pojawia się też zadanie dotyczące pokrycia dachowego Rotundy, ale jako opracowanie dokumentacji, a nie gotowy remont.
I tu zaczyna się najważniejsze pytanie: skoro od 2021 roku protokoły mówią o pilnym remoncie, to dlaczego w 2025 roku wciąż jesteśmy na etapie dokumentów, zaleceń i planów?
Schody już się zawaliły. Też były na Wzgórzu Zamkowym
Ta sprawa ma jeszcze jeden niepokojący kontekst. 23 kwietnia 2026 roku zawaliła się górna część schodów prowadzących do Zamku Cieszyn. W oficjalnym komunikacie Urząd Miejski podał, że na części schodów, która uległa obsunięciu, znajdowała się grupa 13 osób. Cztery osoby przewieziono do szpitala.
Później ogólnopolskie media pisały o przerzucaniu się odpowiedzialnością między miastem a Zamkiem Cieszyn. TVN24 wskazywał, że Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego nazwał ten wypadek „katastrofą budowlaną”, a mieszkańcy w komentarzach mieli przypominać, że schody od dawna wyglądały źle.
To porównanie nasuwa się samo. Tam też był obiekt na Wzgórzu Zamkowym. Tam też po fakcie zaczęły się pytania: kto odpowiadał, kto widział, kto powinien był zareagować wcześniej?
Przy Rotundzie tych pytań nie trzeba zadawać po katastrofie. Można je zadać teraz.
Kto odpowiada za pięć lat „pilnych” zaleceń?
Z protokołów wynika, że właścicielem Rotundy jest Gmina Cieszyn, a zarządcą Zamek Cieszyn. To rozróżnienie jest ważne, ale dla mieszkańców drugorzędne.
Mieszkańcy nie muszą rozstrzygać, który paragraf umowy dzierżawy obejmuje dach, a który estetykę. Mieszkańcy mają prawo wiedzieć jedno: kto przez ostatnie lata miał obowiązek doprowadzić do tego, aby dach nad jednym z najważniejszych zabytków miasta nie był w stanie „bardzo złym”?
W tej sprawie nie wystarczy odpowiedź, że trwają procedury. Nie wystarczy też zapewnienie, że sprawa jest znana. Ona jest znana co najmniej od 2021 roku.
Najpoważniejszy zarzut nie brzmi więc: „dach jest zły”.
Najpoważniejszy zarzut brzmi: „dach jest zły od lat, a kolejne dokumenty pokazują, że zaleceń nie wykonano”.
Pytania do władz Cieszyna
Władze Cieszyna powinny publicznie odpowiedzieć na kilka prostych pytań:
Kiedy dokładnie po raz pierwszy otrzymały informację o bardzo złym stanie pokrycia dachowego Rotundy?
Dlaczego po protokole z 2021 roku nie wykonano remontu dachu?
Jakie działania zabezpieczające wykonano między 2021 a 2025 rokiem?
Czy dach Rotundy jest dziś szczelny?
Czy wykonano ekspertyzę wpływu nieszczelnego lub zniszczonego pokrycia na sklepienia i mury zabytku?
Czy zabezpieczono środki na realny remont, a nie tylko dokumentację?
Kto personalnie odpowiada za nadzór nad wykonaniem zaleceń pokontrolnych?
Bo Rotunda to nie dekoracja do folderu
Cieszyn lubi pokazywać Rotundę. Na folderach, w materiałach turystycznych, w opowieściach o historii miasta. I słusznie, bo to symbol wyjątkowy.
Ale symboli nie chroni się samymi zdjęciami. Nie chroni się ich uchwałami, które dobrze brzmią. Nie chroni się ich także powtarzanym przez lata słowem „pilnie”.
Jeżeli dach Rotundy rzeczywiście od 2021 roku pozostaje w stanie bardzo złym, to nie mamy do czynienia z drobnym opóźnieniem. Mamy do czynienia z testem wiarygodności miasta.
Schody na Wzgórzu Zamkowym już się zawaliły. Czy w sprawie Rotundy władze Cieszyna zareagują przed szkodą, czy znów dopiero po niej?
Źródła
Protokół z corocznej i 5-letniej kontroli okresowej obiektu budowlanego Rotunda św. Mikołaja, 29 października 2021 r.
Protokół nr 1/R/2023 z corocznej kontroli okresowej obiektu budowlanego Rotunda św. Mikołaja, 15 czerwca 2023 r.
Protokół nr 1/R/2024 z corocznej kontroli okresowej obiektu budowlanego Rotunda św. Mikołaja, 20 grudnia 2024 r.
Protokół nr 1/R/2025 z corocznej kontroli okresowej obiektu budowlanego Rotunda św. Mikołaja, 28 listopada 2025 r.
Narodowy Instytut Dziedzictwa, opis zabytku: Kaplica zamkowa pw. św. Mikołaja i św. Wacława w Cieszynie .
Biuletyn Informacji Publicznej Miasta Cieszyna: Gminny Program Opieki nad Zabytkami Gminy Cieszyn na lata 2026-2029 .
Załącznik do uchwały Rady Miejskiej Cieszyna: Gminny Program Opieki nad Zabytkami Gminy Cieszyn na lata 2026-2029 .
Urząd Miejski w Cieszynie: Komunikat Urzędu Miasta Cieszyna z dnia 23 kwietnia 2026 r. .
TVN24: Miasto Cieszyn i Zamek przerzucają się odpowiedzialnością za katastrofę budowlaną .
/Damian Macura/
Zagłosuj!
Razem głósów: 0
Fajne: 0
Procent fajnych głosów: 0.000000%
Słabe: 0
Procent słabych głosów: 0.000000%
Dołącz do naszego kanału nadawczego , by nie przegapić kolejnych informacji z naszego regionu!