Odnowiono krzyż pamięci w Gnaszynie. Upamiętnia dziesięciu zakładników straconych przez Niemców
21.07.2026
Zakończyła się renowacja krzyża przy ulicy 10 Zakładników w częstochowskim Gnaszynie. Miejsce upamiętniające ofiary publicznej egzekucji z 1944 roku odzyskało godny wygląd dzięki środkom z Budżetu Obywatelskiego.
Krzyż przypomina o tragicznych wydarzeniach z 24 kwietnia 1944 roku. Tego dnia niemieccy gestapowcy przywieźli do Gnaszyna dziesięciu więźniów, prawdopodobnie z więzienia w Lublińcu, a następnie stracili ich na przygotowanej na wzgórzu szubienicy.
Egzekucja miała charakter publiczny. Okupanci doprowadzili na miejsce około dwóch tysięcy mieszkańców Gnaszyna i sąsiednich miejscowości, zmuszając ich do oglądania śmierci zakładników. Był to jeden z aktów terroru, za pomocą których Niemcy zastraszali miejscową ludność.
Sześć ofiar wciąż pozostaje bezimiennych
Do tej pory historykom udało się ustalić nazwiska czterech zamordowanych. Byli to Jerzy Bilnik, Piotr Jędrusik, Stefan Kita i Andrzej Leks. Tożsamość pozostałych sześciu ofiar nadal nie jest znana.
Po zakończeniu wojny w miejscu egzekucji ustawiono krzyż z żeliwną tablicą pamiątkową. Tragiczne wydarzenia utrwalono również w nazwie pobliskiej ulicy.
Każdego roku przy krzyżu spotykają się mieszkańcy, przedstawiciele władz samorządowych, organizacji społecznych i placówek oświatowych. Składają kwiaty, zapalają znicze i oddają hołd zamordowanym.
Mieszkańcy zadbali o lokalną historię
Szczególną rolę w pielęgnowaniu pamięci o ofiarach egzekucji odgrywają społeczność Zespołu Szkolno-Przedszkolnego nr 6 oraz Stowarzyszenie Przyjaciół Dzielnicy Gnaszyn–Kawodrza.
To właśnie stowarzyszenie zgłosiło do XII edycji Budżetu Obywatelskiego projekt pod nazwą „Dbajmy o własną historię – renowacja krzyża ku pamięci 10 zakładników”. Inicjatywa uzyskała poparcie mieszkańców, dzięki czemu możliwe było przeprowadzenie niezbędnych prac.
W ramach inwestycji wymieniono kamienną bryłę obelisku, zakonserwowano krzyż oraz odnowiono żeliwną tablicę pamiątkową. Renowacja ma nie tylko zabezpieczyć obiekt przed dalszym niszczeniem, ale również podkreślić znaczenie tego miejsca dla lokalnej społeczności.
Odnowiony krzyż nadal będzie przypominał kolejnym pokoleniom mieszkańców o zbrodni popełnionej w Gnaszynie oraz o ofiarach niemieckiego terroru podczas II wojny światowej.
Na podstawie informacji Urzędu Miasta Częstochowy
Fot. Łukasz Kolewiński / UM Częstochowy
opr. red.
Zadaj pytanie
Wszelkie prawa zastrzeżone.
Projekt strony