„Zabici, Zgwałcone, Wywiezieni na wschód”. Banery w Pszowie, Wodzisławiu Śląskim i Lubomi

Od początku lipca w Pszowie, Wodzisławiu Śląskim i Lubomi można zobaczyć wielkoformatowe banery przypominające o Tragedii Górnośląskiej. Za akcją stoi Stowarzyszenie Piękny Region, które poprzez mocny przekaz chce przywracać pamięć o ofiarach dramatycznych wydarzeń z 1945 roku.

Wiesz coś więcej na ten temat?

Napisz do nas

„Zabici, Zgwałcone, Wywiezieni na wschód” – takie hasło znalazło się na banerach ustawionych w trzech miejscowościach powiatu wodzisławskiego. Grafiki odnoszą się do losów mieszkańców Górnego Śląska po wkroczeniu Armii Czerwonej: zabójstw, gwałtów, grabieży, represji oraz deportacji do Związku Sowieckiego.

Pomysłodawcą przedsięwzięcia jest Stowarzyszenie Piękny Region , które do tej pory było kojarzone głównie z inicjatywami dotyczącymi ochrony przyrody oraz promocji walorów ziemi wodzisławskiej. Tym razem organizacja postanowiła zająć się lokalnym dziedzictwem historycznym.

Banery mają skłaniać do refleksji

O powodach przygotowania banerów oraz ich przesłaniu mówi Marek Dzierżęga , prezes Stowarzyszenia Piękny Region.

• Od początku lipca w trzech miejscowościach powiatu wodzisławskiego – Pszowie, Wodzisławiu Śląskim i Lubomi – można zobaczyć banery poświęcone Tragedii Górnośląskiej. Wielkoformatowe grafiki zwracają uwagę swoją sugestywną formą i skłaniają do refleksji nad jednym z najbardziej dramatycznych rozdziałów w historii Górnego Śląska. Na banerach znalazły się przejmujące obrazy oraz krótkie hasła odnoszące się do losów mieszkańców Górnego Śląska po wkroczeniu Armii Czerwonej na te tereny w 1945 roku. Ich przekaz przypomina o ofiarach gwałtów, zabójstw, deportacji do Związku Sowieckiego oraz innych represji, które dotknęły ludność cywilną, zachęcając jednocześnie do zainteresowania się historią, która przez dziesięciolecia pozostawała przemilczana, a w dalszym ciągu pozostaje na marginesie publicznej debaty. Pomysłodawcą i autorem przedsięwzięcia jest Stowarzyszenie Piękny Region. Organizacja, znana dotąd przede wszystkim z inicjatyw związanych z ochroną przyrody i promocją walorów przyrodniczych ziemi wodzisławskiej, tym razem podjęła temat lokalnego dziedzictwa historycznego. Jak podkreślają przedstawiciele stowarzyszenia, troska o region oznacza nie tylko ochronę jego przyrody, ale również pielęgnowanie pamięci o wydarzeniach, które ukształtowały losy jego mieszkańców - mówi Nowinom Marek Dzierżęga.

To początek szerszego projektu

Prezes stowarzyszenia wyjaśnia również, dlaczego banery ustawiono właśnie w tych miejscach oraz jakie są dalsze plany związane z upamiętnianiem Tragedii Górnośląskiej.

• Nieprzypadkowa jest lokalizacja banerów. Wszystkie trzy banery zostały umieszczone przy drogach krajowych, którymi każdego dnia przejeżdżają tysiące kierowców z różnych części Polski. Celem przedsięwzięcia jest nie tylko przypomnienie o tragicznych wydarzeniach mieszkańcom regionu, ale także zwrócenie uwagi osób spoza Górnego Śląska na historię, która w dalszym ciągu pozostaje na marginesie publicznej debaty - dodaje prezes Dzierżęga.

Jak zapowiadają inicjatorzy akcji, ekspozycja banerów, która będzie nam towarzyszyć do końca wakacji, jest początkiem szerszego projektu poświęconego Tragedii Górnośląskiej. W najbliższym czasie mają zostać przedstawione kolejne działania, których celem będzie przywracanie pamięci o wydarzeniach z 1945 roku oraz godne upamiętnienie ich ofiar.

Czym była Tragedia Górnośląska?

Tragedią Górnośląską określa się wydarzenia, do których doszło pod koniec II wojny światowej i bezpośrednio po wkroczeniu Armii Czerwonej na Górny Śląsk. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej w uchwale z 15 maja 2015 roku oddał hołd niewinnym ofiarom zbrodni popełnionych przez Armię Czerwoną i komunistyczny aparat bezpieczeństwa: zamordowanym, poszkodowanym, deportowanym do ZSRR oraz osadzonym w więzieniach i obozach.

Instytut Pamięci Narodowej wyjaśnia, że pojęcie to obejmuje akty terroru i represje wobec ludności cywilnej. Były to nie tylko aresztowania i internowania prowadzone przez NKWD oraz wywózki do łagrów i batalionów roboczych, ale również grabieże, gwałty, masowe morderstwa i niszczenie miejscowości. Kolejnym elementem tragedii były represje stosowane wobec Górnoślązaków przez tworzące się komunistyczne władze Polski.

Według materiałów edukacyjnych IPN do przymusowej pracy w Związku Sowieckim deportowano ponad 43 tysiące osób. Wielu wywiezionych trafiło do kopalń, zakładów przemysłowych i obozów pracy, gdzie panowały skrajnie trudne warunki.

Iinternowanie i deportowanie mieszkańców trwało przede wszystkim od lutego do przełomu kwietnia i maja 1945 roku. Zabieranym mężczyznom przekazywano, że będą pracowali na zapleczu frontu jedynie przez kilkanaście dni. Ponad jedna czwarta deportowanych nie powróciła, a część ocalałych opuszczała obozy dopiero na przełomie lat 1949 i 1950.

Przez dziesięciolecia o tych wydarzeniach nie można było mówić publicznie. Pamięć o zamordowanych, skrzywdzonych i wywiezionych przetrwała przede wszystkim w śląskich rodzinach. Dopiero zniesienie cenzury po 1989 roku pozwoliło na szersze badanie Tragedii Górnośląskiej i przywracanie jej należnego miejsca w historii regionu.

Czytaj cały artykuł u źródła — nowiny.pl