Znikają mokradła, słabną drzewa. W Arboretum Bramy Morawskiej widać skutki zmian klimatycznych

Dłuższe okresy suszy, cieplejsze zimy i spadający poziom wód gruntowych zmieniają polskie lasy. Skutki tych procesów wyraźnie widać także w Arboretum Bramy Morawskiej w Raciborzu. Zanikające mokradła, wysychające potoki i pogarszająca się kondycja drzew pokazują, jak zmiany klimatyczne wpływają na cały leśny ekosystem.

Wiesz coś więcej na ten temat?

Napisz do nas

Coraz mniej wody w raciborskim lesie

Arboretum Bramy Morawskiej jest miejscem, w którym skutki zmian klimatycznych można obserwować wyjątkowo wyraźnie. Pagórkowaty teren, ukształtowany przed tysiącami lat przez lodowiec, od zawsze decydował o rozmieszczeniu siedlisk. Na wyżej położonych fragmentach rosły przede wszystkim gatunki lepiej znoszące suche warunki, natomiast w dolinach, przy źródliskach i potokach, rozwijała się roślinność związana z wilgotnymi siedliskami i lasami łęgowymi. Przez lata ten układ pozostawał stabilny. Dziś coraz wyraźniej widać jednak, że zmieniający się klimat wpływa na ilość wody dostępnej w środowisku. Jak podkreśla Elżbieta Skrzymowska , biolog i dyrektor Arboretum Bramy Morawskiej, jeszcze około 20 lat temu poziom wód gruntowych był znacznie wyższy, a w wielu dolinkach przez większą część roku utrzymywała się woda. Obecnie wiele z tych miejsc pozostaje suchych przez większość roku.

Zmienia się także runo leśne. Zanikają gatunki charakterystyczne dla wilgotnych siedlisk, a ich miejsce zajmują rośliny lepiej przystosowane do nowych warunków. Coraz częściej pojawiają się również gatunki inwazyjne, takie jak niecierpek drobnokwiatowy, który wypiera rodzimą roślinność. Zmiany hydrologiczne widoczne są także w miejscach, gdzie jeszcze kilkanaście lat temu płynęły niewielkie cieki wodne. Potok Skrzypowy praktycznie zanikł. Choć w jego dawnym korycie wciąż można spotkać pojedyncze skrzypy, rozległe skupiska tych roślin należą już do przeszłości. Mniej wody pojawia się również w źródlisku Potoku Liliowego. Dawniej właśnie stąd pobierano wodę zaopatrującą Racibórz i browar książęcy przy ul. Zamkowej. Dziś potok nadal istnieje, jednak jego zasoby są wyraźnie mniejsze niż przed laty.

Susza osłabia drzewa i zmienia krajobraz

Brak odpowiedniej ilości wody coraz mocniej odbija się również na drzewach. Osłabione długotrwałą suszą stają się bardziej podatne na choroby, grzyby i ataki szkodników. Ich korony są coraz bardziej przerzedzone, a liści ubywa. To efekt tzw. stresu wodnego, czyli stanu, w którym drzewa nie są w stanie pobrać z gleby wystarczającej ilości wody do prawidłowego funkcjonowania. Szczególnie trudnym okresem jest wiosna. Dawniej zapasy wilgoci uzupełniały zimowe opady śniegu, które topniały stopniowo, zasilając glebę i wody gruntowe. Obecnie śniegu jest coraz mniej, a opady częściej przybierają postać gwałtownych ulew. Wysuszona ziemia nie jest w stanie wchłonąć dużych ilości wody, dlatego woda szybko spływa, zamiast zasilić glebę i wody gruntowe. Skutki tego zjawiska widać szczególnie na stromych skarpach arboretum. Rosnące tam drzewa mają coraz trudniejsze warunki do rozwoju, słabną i częściej przewracają się.

Zmiany dotykają roślin i zwierząt

Na skutki zmian klimatycznych szczególnie narażone są jesiony. Rosnąca średnia temperatura i niedobór wilgoci sprawiają, że drzewa wychodzą poza optymalne dla siebie warunki wzrostu. Są coraz słabsze, częściej porażane przez grzyby, mają przerzedzone korony i stopniowo zamierają. Jeśli obecne tendencje się utrzymają, w przyszłości mogą niemal całkowicie zniknąć z arboretum. Brak wody odbija się również na zwierzętach. Szczególnie wrażliwe są płazy, których cykl życia jest ściśle związany z okresowymi rozlewiskami, stawami i wilgotnymi siedliskami. Choć w arboretum prowadzone są działania mające na celu zatrzymywanie wody w stawach, retencja nie jest w stanie całkowicie zrekompensować skutków coraz dłuższych okresów suszy.

Za treści zawarte w publikacji dofinansowanej ze środków WFOŚiGW w Katowicach odpowiedzialność ponosi Redakcja

Czytaj cały artykuł u źródła — nowiny.pl