Żory: Rozszerzona odpowiedzialność producenta przesunie koszty śmieci z mieszkańców na firmy

Płacą za nie głównie mieszkańcy - niezależnie od tego, ile odpadów produkują. Rozszerzona odpowiedzialność producenta ma to zmienić, przenosząc część ciężaru na producentów opakowań. Projekt ustawy Ministerstwa Klimatu i Środowiska został przedstawiony w sierpniu ubiegłego roku, lecz do parlamentu nie trafił.

Najważniejsze informacje:

W 2023 r. polskie samorządy zebrały z tytułu opłaty za odbiór odpadów 12,65 mld zł - praktycznie w całości od mieszkańców.

ROP (rozszerzona odpowiedzialność producenta) ma wprowadzić współfinansowanie systemu zbiórki i zagospodarowania odpadów przez producentów opakowań, a nie obciążanie wyłącznie mieszkańców gmin.

Projekt został generalnie dobrze przyjęty przez polskie samorządy, ale spotkał się z krytyką niektórych organizacji zrzeszających przedsiębiorców, które twierdzą, że to nowy podatek.

Każdy płaci tyle samo, choć śmieci produkuje różnie

Obecnie przeciętny Polak płaci za odbiór odpadów komunalnych około 30 zł miesięcznie . Nieważne, czy mieszka sam i kupuje produkty luzem, czy w kilkuosobowej rodzinie generuje co tydzień pełny worek trudnych do recyklingu opakowań - stawka jest ta sama. Gminy naliczają opłaty od osoby, od gospodarstwa domowego, od zużycia wody albo od powierzchni nieruchomości. Żaden z tych sposobów nie uwzględnia rzeczywistej ilości wytwarzanych odpadów.

Obraz dwóch rodzin dobrze to ilustruje. Pierwsza pije wodę z kranu, używa wielorazowych toreb, wędliny kupuje na wagę pakowane w papier. Druga co tydzień wyrzuca kilka kartonów po sokach i stosy plastikowych tacek. Obie płacą tyle samo.

Ten system miał swój cel. Od 2013 r. każdy mieszkaniec jest objęty jednolitym systemem opłat, co miało ukrócić proceder wywożenia śmieci do lasu - skoro i tak się płaci, wyrzucanie na dziko nic nie oszczędza. Efekt uboczny jest jednak poważny: brakuje mechanizmu zachęcającego do ograniczania konsumpcji i ilości generowanych odpadów .

Co to jest ROP

Rozszerzona odpowiedzialność producenta to instrument znany w zdecydowanej większości państw Unii Europejskiej. W założeniu ma przyczynić się do tego, by producenci ponosili część kosztów związanych z opakowaniami, co może tworzyć zachęty do ograniczania nadmiarowego pakowania i projektowania opakowań nadających się do recyklingu.

Żory: Rozszerzona odpowiedzialność producenta - dlaczego to nie jest nowy podatek

Mysłowice: nabór do programu „Słoneczne Mysłowice” - dofinansowanie fotowoltaiki do 40 tys. zł

Obecnie producenci praktycznie nie mają finansowej motywacji do ograniczania ilości surowców przeznaczanych na opakowania ani do wytwarzania opakowań nadających się do recyklingu. Żadne dodatkowe mechanizmy finansowe dla producentów nie działają powszechnie, stąd propozycja ROP.

Podatek czy nie podatek - spór trwa

Projekt przygotowany przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska spotkał się z krytyką ze strony niektórych organizacji zrzeszających przedsiębiorców, które twierdzą, że ROP to nowy podatek i jego ciężar zostanie przerzucony na konsumentów.

Z drugiej strony zwolennicy ROP wskazują, że celem jest rozłożenie kosztów za system gospodarki odpadami w sposób bardziej związkowy z tymi, którzy decydują o opakowaniach, oraz stworzenie bodźców do projektowania opakowań bardziej przyjaznych recyklingowi.

Mimo wielu miesięcy prac nad ustawą projekt wciąż nie trafił do parlamentu, a wokół ROP narasta coraz więcej nieporozumień.

---

Źródło: Tylko Slask