Estakada w Chorzowie – co naprawdę napisano w ekspertyzie? Dokument, który rodzi więcej pytań niż odpowiedzi

„Stan przedawaryjny”, „krytyczny poziom zagrożenia”, postępująca degradacja – takie sformułowania działają na wyobraźnię. Ale kiedy zamiast zatrzymać się na kilku zdaniach z końca ekspertyzy technicznej estakady w Chorzowie, przeczytamy całe 187 stron dokumentu, obraz sytuacji staje się znacznie bardziej skomplikowany. I pojawia się pytanie, którego nie sposób już zignorować: skoro wyniki badań są takie, jak opisali je sami autorzy ekspertyzy, to dlaczego estakada nadal pozostaje całkowicie wyłączona z ruchu?

CZĘŚĆ I: 187 stron, które warto przeczytać uważniej

Redakcja e-chorzow.com posiada kopię pełnej ekspertyzy technicznej dotyczącej estakady w ciągu ul. Katowickiej. Dokument został wykonany przez Firmę Inżynierską GF-Mosty Grzegorz Frej na zlecenie Miasta Chorzów reprezentowanego przez Miejski Zarząd Ulic i Mostów.

Ekspertyzę poddaliśmy analizie technicznej. Nie interesuje nas polityczny spór o estakadę. Interesuje nas coś znacznie prostszego: co faktycznie wynika z badań, pomiarów i obliczeń zawartych w dokumencie?

I właśnie tutaj zaczynają się rzeczy naprawdę interesujące.

1. „Stan przedawaryjny”. Ale czy estakada grozi nagłym zawaleniem?

Na stronie 182 autorzy rzeczywiście zapisują:

„Estakada znajduje się w stanie technicznym przedawaryjnym.”

W tym samym podsumowaniu poziom zagrożenia określono jako „krytyczny”, wskazując 80 punktów na 100 w zastosowanej metodzie oceny ryzyka.

Brzmi alarmująco.

Problem zaczyna się wtedy, kiedy czytamy dalej.

Badania materiałowe stali sprężającej doprowadziły autorów do wniosku, że;

„…ryzyko gwałtownej awarii o charakterze kruchym jest nisko prawdopodobne...”

Stężenie wodoru w stali było poniżej 1 ppm, podczas gdy wskazany w ekspertyzie próg krytyczny wynosi 3-5 ppm. Testy mechaniczne potwierdziły zachowanie zdolności stali do odkształceń plastycznych.

Jeszcze mocniej brzmi fragment analizy scenariusza awaryjnego.

Autorzy przeanalizowali hipotetyczne przerwanie wszystkich kabli sprężających w strefie podporowej. Według ich obliczeń nawet wtedy konstrukcja nie wykazuje skłonności do gwałtownego, kruchego zniszczenia. Obciążenia przejmuje rezerwowy układ nośny: płaskowniki wzmocnienia zewnętrznego, zwykłe zbrojenie oraz pozbawione naciągu sploty.

To nie jest opinia naszej redakcji.

To zapis ekspertyzy.

I właśnie dlatego określenie „stan przedawaryjny” wymaga naszym zdaniem znacznie szerszego wyjaśnienia mieszkańcom.

2. Zbadano 16 kabli. Uszkodzony był jeden

To jeden z najbardziej interesujących fragmentów całego dokumentu. Autorzy wykonali odkrywki kabli w 10 lokalizacjach. Miejsca dobrano jako reprezentatywne, uwzględniając również obszary potencjalnie szczególnie narażone na degradację.

Do próby statystycznej weszło 16 odsłoniętych kabli sprężających.

Wynik?

Jeden wynik negatywny.

Czyli stwierdzony udział uszkodzeń w tej próbie wyniósł 6,25 proc.

Nie oznacza to oczywiście, że dokładnie 6,25 proc. wszystkich kabli estakady jest uszkodzonych. Autorzy sami wskazują na niepewność wynikającą z ograniczonej próby. Dlatego zastosowali podejście konserwatywne. Z wyniku 6,25 proc. wyznaczono statystyczny przedział 6,25-16,4 proc., a następnie do modelu obliczeniowego przyjęto 15-procentowe osłabienie przekroju cięgien.

To bardzo ważne.

Obliczenia bezpieczeństwa nie zostały więc wykonane dla 6,25 proc. stwierdzonych uszkodzeń, lecz dla znacznie bardziej niekorzystnego wariantu 15 proc.

I co pokazały?

3. Przy założeniu 15 proc. uszkodzeń estakada nadal ma normową nośność 15 ton

To prawdopodobnie informacja, która powinna szczególnie zainteresować mieszkańców.

Autorzy piszą wprost, że po uwzględnieniu aktualnego stanu technicznego i przyjętego 15-procentowego ubytku kabli:

„estakada (…) spełnia wymagania klasy obciążeń E„

czyli odpowiadającej pojazdowi o ciężarze 150 kN – około 15 ton.

Dopiero później autorzy proponują ograniczenie do 3,5 tony.

Dlaczego?

Tutaj pojawia się kolejny szczegół, który w publicznej dyskusji łatwo przeoczyć. Ekspertyza wyjaśnia, że problemem jest m.in. praktyczna kontrola masy pojazdów. Autorzy wskazują, że bez specjalistycznego systemu ważenia trudno skutecznie odróżnić pojazd zbliżający się masą do 15 ton od częściowo załadowanej ciężarówki. Dlatego jako łatwą do egzekwowania granicę przyjęto 3,5 tony.

I właśnie dlatego zalecono jeden pas ruchu dla pojazdów do 3,5 t, a drugi pozostawiono jako awaryjny dla pojazdów uprzywilejowanych o masie do 15 ton.

Zatem:

3,5 tony nie jest w ekspertyzie przedstawione jako graniczna nośność konstrukcji.

To zasadnicza różnica.

4. A co z próbą obciążeniową?

Przez wiele miesięcy wokół estakady przewijało się pytanie o wykonanie próbnego obciążenia. Ekspertyza poświęca temu zagadnieniu aż siedem stron. I przyznaje coś bardzo istotnego: próbne obciążenie jest jednym z podstawowych narzędzi diagnostyki mostowej i służy m.in. porównaniu zachowania rzeczywistego obiektu z modelem komputerowym. Autorzy dokładnie opisują proces pomiaru, porównania wyników i kalibracji modelu. Jednocześnie bardzo obszernie argumentują, dlaczego próba nie może sama potwierdzić bezpieczeństwa konstrukcji ani wykryć lokalnego zerwania kabli. To argument technicznie istotny.

Ale pojawia się interesujący paradoks.

Ekspertyza sama stwierdza, że próbne obciążenie jest „koniecznym sprawdzeniem doraźnym”. A wcześniej czytamy, że pozwala ono porównać rzeczywiste zachowanie konstrukcji z modelem numerycznym i służy jego kalibracji.

Dlatego pytanie brzmi nie: „Czy próbne obciążenie udowodniłoby, że estakada jest całkowicie bezpieczna?” Bo nie udowodniłoby. Natomiast pytanie brzmi:

dlaczego nie wykorzystano go do eksperymentalnej weryfikacji zachowania konstrukcji i modelu, skoro rozważane jest dopuszczenie ograniczonego ruchu?

Do tego zagadnienia wrócimy w drugiej części.

5. Beton? Według ekspertyzy „na ogół dobry”

Kolejne zaskoczenie.

W końcowym podsumowaniu badań autorzy stwierdzają, że beton konstrukcji charakteryzuje się dobrą jakością, wysoką jednorodnością oraz odpowiednią wytrzymałością. Zasadnicza część badanych powierzchni nie wykazuje również wysokiego prawdopodobieństwa aktywnej korozji. Występują lokalne problemy – i nie wolno ich bagatelizować – ale końcowy wniosek brzmi:

„stan betonu obu ustrojów nośnych estakad jest na ogół dobry„.

6. Najważniejszy fragment? Być może dopiero teraz

Ekspertyza bada również, jak konstrukcja zachowywałaby się wraz z dalszym niszczeniem kabli. I tutaj znajdujemy jeden z najciekawszych wyników całych 187 stron. Według modelu znaczny, nieliniowy wzrost ugięcia pojawia się dopiero po uszkodzeniu około 50 proc. kabli.

Autorzy piszą, że proces wyczerpywania nośności byłby stopniowy i wyraźnie sygnalizowany zmianami geometrii, które powinien wykryć system monitoringu, pozostawiając zarządcy czas na reakcję.

Przypomnijmy:

w próbie stwierdzono uszkodzenie 6,25 proc. Do obliczeń przyjęto konserwatywnie 15 proc.

Znaczące nieliniowe ugięcia model wskazuje przy około 50 proc. To nie znaczy, że można te liczby mechanicznie porównywać ani że estakada może wrócić do normalnej eksploatacji. Pokazują jednak, jak wiele niuansów ginie, kiedy 187 stron dokumentu sprowadza się do jednego określenia: „stan przedawaryjny”.

7. I teraz pytanie do władz Chorzowa

Na końcu dokumentu znajduje się zapis, którego nie da się pominąć. Autorzy stwierdzają, że estakada zachowała „ograniczoną zdolność do bezpiecznego przenoszenia obciążeń”.

Następnie dopuszczają:

• samochody do 3,5 t na jednym pasie w każdym kierunku,
• pojazdy uprzywilejowane do 15 t na pasie awaryjnym,
• jeden tramwaj jednocześnie,
• ruch pieszy, samochodowy, kolejowy i tramwajowy pod estakadą zasadniczo bez ograniczeń.

Co więcej – ekspertyza dopuszcza taki sposób użytkowania nawet przez okres do 5 lat, oczywiście pod warunkiem wykonania wskazanych zabezpieczeń, napraw oraz wdrożenia stałego monitoringu. I tutaj kończy się analiza techniczna, a zaczynają pytania do władz Chorzowa.

Skoro ekspertyza dopuszcza ograniczoną eksploatację, dlaczego estakada pozostaje całkowicie zamknięta?

• Czy Miasto rozpoczęło wszystkie wymagane prace naprawcze i zabezpieczające?
• Czy przygotowano system monitoringu?
• Jeżeli nie – dlaczego?
• Czy przeanalizowano techniczne i organizacyjne możliwości przywrócenia ruchu do 3,5 t?
• Czy policzono, ile mieszkańców kosztuje każdy kolejny miesiąc objazdów?

I wreszcie:

czy mieszkańcy usłyszeli pełną treść wniosków ekspertyzy – czy przede wszystkim jej najbardziej alarmujące określenia?

Dokument nie mówi: „estakada zaraz się zawali”

Nie zamierzamy udowadniać, że z estakadą „wszystko jest w porządku”. Nie jest. Dokument opisuje rzeczywiste uszkodzenia, lokalnie zerwane cięgna, błędy wykonawcze sprzed dziesięcioleci i proces degradacji, którego nie wolno ignorować.

Ale ten sam dokument stwierdza również, że ryzyko gwałtownej kruchej awarii jest nisko prawdopodobne, stal zachowała właściwości plastyczne, beton jest na ogół w dobrym stanie, konstrukcja przy konserwatywnie przyjętym 15-procentowym uszkodzeniu kabli spełnia normową klasę 15 ton, a ograniczona eksploatacja jest możliwa.

Dlatego mieszkańcy mają prawo zapytać:

co zrobiło Miasto Chorzów z tymi ustaleniami?

Bo ekspertyza nie jest wyłącznie dokumentem uzasadniającym zamknięcie estakady. Jest również dokumentem opisującym warunki jej ograniczonego użytkowania. A to zasadnicza różnica.

CDN.

Echo Chorzowa, informacje, wiadomosci, aktualnosci

---

Źródło: Echo Chorzowa (e-chorzow.com)