Czy uzgodnienie z URE planu rozwoju to tylko formalność?

Przedsiębiorstwa energetyczne zajmujące się przesyłaniem lub dystrybucją paliw gazowych i energii mają obowiązek sporządzania planów rozwoju oraz uzgadniania ich z Prezesem Urzędu Regulacji Energetyki.

Choć obowiązek ten wynika wprost z art. 16 ustawy – Prawo energetyczne), w praktyce pojawia się wiele pytań dotyczących zakresu kontroli Prezesa URE oraz skutków ewentualnej odmowy uzgodnienia planu.

Co bada URE

Plan rozwoju nie jest wyłącznie zestawieniem planowanych inwestycji. Stanowi dokument strategiczny, który ma wykazać, że rozwój infrastruktury jest uzasadniony zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym. Z perspektywy przedsiębiorstwa powinien tworzyć spójną całość – od prognoz zapotrzebowania, przez planowane inwestycje, aż po dane finansowe i przewidywane nakłady.

Doświadczenie pokazuje jednak, że postępowanie prowadzone przez Prezesa URE nie ogranicza się do weryfikacji kompletności dokumentacji. Organ bardzo często analizuje również zasadność planowanych inwestycji, prognozy rozwoju sieci, spójność danych finansowych oraz sposób uzasadnienia planowanych kosztów.

Kwestie najczęściej pojawiające się podczas uzgadniania planu rozwoju:

Praktyka pokazuje, że wezwania Prezesa URE najczęściej dotyczą:

niespójności danych finansowych pomiędzy planem a sprawozdaniami składanymi w poprzednich latach;

niewystarczającego uzasadnienia planowanych inwestycji;

prognoz dotyczących rozwoju sieci oraz liczby odbiorców;

wysokości planowanych nakładów jednostkowych i metodologii ich wyliczenia;

wartości majątku wykazywanego w planie.

Pokażcie uzasadnienie

Coraz częściej od przedsiębiorstw oczekuje się nie tylko przedstawienia danych liczbowych, ale również szczegółowego uzasadnienia przyjętych założeń oraz metodologii ich opracowania.

Jest to zadanie szczególnie wymagające, ponieważ plan rozwoju ma charakter wieloletni i opiera się na prognozach dotyczących przyszłych uwarunkowań technicznych, ekonomicznych i rynkowych. W praktyce oznacza to konieczność przewidywania zdarzeń oraz czynników, których wystąpienie i wpływ na działalność przedsiębiorstwa pozostają niepewne.

A gdy Prezes URE nie wyrazi zgody?

To jedno z najważniejszych pytań praktycznych, na które obowiązujące przepisy nie udzielają jednoznacznej odpowiedzi.

Art. 56 ust. 1 pkt 31 Prawa energetycznego przewiduje karę za nieprzedłożenie planu rozwoju lub corocznego sprawozdania z jego realizacji. Oznacza to, że należy wyraźnie odróżnić dwie sytuacje: brak wykonania obowiązku ustawowego polegającego na przedłożeniu planu rozwoju oraz odmowę jego uzgodnienia przez Prezesa URE. Obowiązujące przepisy przewidują sankcję wyłącznie w pierwszym przypadku.

Dodatkowo warto zwrócić uwagę na art. 23 ust. 2 pkt 3a Prawa energetycznego, zgodnie z którym Prezes URE jest uprawniony do opracowywania wytycznych i zaleceń zapewniających jednolitą formę planów rozwoju. Regulacja ta pozostawia jednak istotne wątpliwości interpretacyjne, ponieważ ustawodawca nie określił ani formy prawnej tych wytycznych, ani ich mocy wiążącej, ani konsekwencji sporządzenia planu niezgodnie z ich treścią.

Czy od odmowy uzgodnienia można się odwołać?

I właśnie tutaj pojawia się największy problem.

Prawo energetyczne nie określa trybu zaskarżenia odmowy uzgodnienia planu rozwoju. Przepisy nie przesądzają ani o formie prawnej, w jakiej Prezes URE powinien wyrazić swoje stanowisko, ani o środkach ochrony prawnej przysługujących przedsiębiorstwu w przypadku odmowy uzgodnienia planu. Powoduje to istotne rozbieżności interpretacyjne zarówno w doktrynie, jak i w praktyce stosowania prawa.

W konsekwencji regulacja dotycząca uzgadniania planów rozwoju ma charakter niepełny i pozostawia szeroki margines interpretacyjny, co w praktyce ogranicza przewidywalność działań organu oraz utrudnia jednoznaczne ustalenie dostępnych środków ochrony prawnej.

Wobec braku przepisu szczególnego przyznającego właściwość Sądowi Ochrony Konkurencji i Konsumentów najbardziej prawdopodobnym kierunkiem wydaje się możliwość poddania takiego aktu kontroli sądów administracyjnych na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2026.143).

Nie można jednak przesądzić tego jednoznacznie. Ocena możliwych działań po stronie przedsiębiorstwa będzie w pierwszej kolejności uzależniona od formy prawnej, w jakiej Prezes URE wyrazi swoje stanowisko. To ona będzie determinowała zarówno właściwość drogi postępowania, jak i możliwość skutecznego zakwestionowania stanowiska organu.

Plan potrzebny, ale wątpliwości zostają

Procedura uzgadniania planu rozwoju nie może być obecnie postrzegana wyłącznie jako obowiązek administracyjny wynikający z przepisów prawa energetycznego. W praktyce staje się jednym z kluczowych elementów zarządzania procesem inwestycyjnym przedsiębiorstwa oraz ograniczania ryzyk regulacyjnych.

Starannie przygotowany plan, oparty na spójnych danych, rzetelnych prognozach i przekonującym uzasadnieniu planowanych nakładów, może istotnie ograniczyć liczbę zastrzeżeń zgłaszanych przez Prezesa URE oraz usprawnić przebieg postępowania uzgodnieniowego.

Jednocześnie utrzymujące się wątpliwości dotyczące skutków odmowy uzgodnienia planu oraz braku jednoznacznie określonych środków ochrony prawnej pokazują, że obowiązujące regulacje pozostawiają przedsiębiorcom znaczący margines niepewności interpretacyjnej.

Oznacza to, że coraz większego znaczenia nabiera nie tylko jakość przygotowanej dokumentacji, ale również odpowiednie zaplanowanie działań na wypadek sporu z organem regulacyjnym.

W realiach rosnących wymagań wobec przedsiębiorstw energetycznych profesjonalne przygotowanie planu rozwoju staje się nie tylko obowiązkiem ustawowym, lecz także istotnym elementem zarządzania ryzykiem regulacyjnym i bezpieczeństwem realizacji inwestycji.

Małgorzata Kran jest adwokatem w kancelarii prawnej Chałas i Wspólnicy

Czytaj cały artykuł u źródła — WysokieNapiecie.pl