Zagraniczne media o rozłamie w PiS. "Osłabia szanse na powrót do władzy"

Rozłam w Prawie i Sprawiedliwości osłabia szanse konserwatywnego obozu na odsunięcie od władzy premiera Donalda Tuska po wyborach parlamentarnych w 2027 roku - ocenia amerykański portal Politico. Według serwisu wyrzucenie z partii Mateusza Morawieckiego i kilkudziesięciu posłów pogłębia podziały na prawicy i może utrudnić PiS powrót do władzy.

PAP/Leszek Szymański Politico przypomina, że po zwycięstwie Karola Nawrockiego w wyborach prezydenckich w maju 2025 roku Prawo i Sprawiedliwość liczyło na odzyskanie politycznej inicjatywy i powrót do rządzenia po kolejnych wyborach parlamentarnych.

Portal zauważa, że taka perspektywa budziła niepokój w Brukseli ze względu na wieloletni spór rządów PiS z Unią Europejską dotyczący m.in. praworządności i praw osób LGBTQ+ .

Rozłam w PiS stał się faktem

Jak podkreśla Politico, od jesieni ubiegłego roku notowania PiS zaczęły jednak spadać . Jednocześnie w partii narastał konflikt dotyczący jej przyszłości i sukcesji pomiędzy Jarosławem Kaczyńskim a byłym premierem Mateuszem Morawieckim.

Zdaniem portalu wielomiesięczny spór osiągnął punkt kulminacyjny w piątek, kiedy Jarosław Kaczyński usunął z partii Mateusza Morawieckiego oraz ponad 30 posłów , którzy odmówili opuszczenia stowarzyszenia "Rozwój Plus" skupionego wokół byłego premiera.

Według Politico było ono powszechnie postrzegane jako próba zbudowania przez Morawieckiego własnego politycznego zaplecza. Kaczyński ogłosił decyzję po upływie wyznaczonego o północy terminu na podpisanie deklaracji lojalności wobec partii.

• Wszyscy wiedzieli, co mają podpisać, i jednocześnie wszyscy wiedzieli, jakie będą konsekwencje odmowy. Podjęli więc taką decyzję, jaką podjęli - cytuje Jarosława Kaczyńskiego Politico.

PiS ma stracić kilkudziesięciu posłów

Portal podaje, że współpracownicy Mateusza Morawieckiego mają utworzyć odrębne koło parlamentarne w Sejmie. W efekcie klub PiS ma liczyć około 140-145 posłów i pozostać drugim co do wielkości klubem parlamentarnym po Koalicji Obywatelskiej Donalda Tuska.

Politico zwraca uwagę, że jeszcze jesienią ubiegłego roku PiS wyprzedzał Koalicję Obywatelską w sondażach. Obecnie, według zestawienia przygotowanego przez Politico (Poll of Polls), ugrupowanie Jarosława Kaczyńskiego może liczyć na około 26 proc. poparcia , podczas gdy KO osiąga 32 proc.

Zdaniem portalu rozłam może jeszcze bardziej osłabić pozycję prawicy, ponieważ konserwatywni wyborcy zostaną podzieleni pomiędzy PiS, dwa ugrupowania skrajnej prawicy oraz środowisko Mateusza Morawieckiego, określane jako najbardziej umiarkowane z tego grona.

Jednocześnie Politico zaznacza, że mimo podziałów po prawej stronie sceny politycznej Koalicja Obywatelska również może mieć trudności ze zbudowaniem większości parlamentarnej większej niż łączna liczba mandatów ugrupowań prawicowych.

Spór w PiS narastał od miesięcy

Jak przypomina portal, bezpośrednim początkiem obecnego konfliktu była decyzja władz PiS z 15 lipca . Kierownictwo partii nakazało wówczas swoim członkom opuszczenie stowarzyszeń prowadzących działalność polityczną i wyznaczyło termin na złożenie deklaracji lojalności do północy 23 lipca . Odmowa miała oznaczać usunięcie z partii.

Politico podkreśla, że Mateusz Morawiecki i jego współpracownicy do końca zapewniali, iż chcą pozostać w PiS , a ich celem jest poszerzenie poparcia partii poza jej tradycyjny, prawicowy elektorat.

Portal przypomina również, że już w marcu Jarosław Kaczyński wskazał Przemysława Czarnka jako kandydata PiS na premiera , co zostało odebrane jako odsunięcie Mateusza Morawieckiego i jego koncepcji odbudowy poparcia wśród bardziej centrowych oraz biznesowych wyborców.

Rozwój Plus mimo porozumienia

Politico opisuje także kulisy powstania stowarzyszenia "Rozwój Plus". Mateusz Morawiecki powołał je w połowie kwietnia , przedstawiając jako platformę poświęconą polityce gospodarczej, technologicznej i demograficznej, a nie zalążek nowej partii politycznej.

21 kwietnia Jarosław Kaczyński i Mateusz Morawiecki ogłosili porozumienie , zgodnie z którym Rozwój Plus miał działać w ramach nowej rady eksperckiej PiS. Mimo to były premier w maju formalnie zarejestrował stowarzyszenie.

Politico przypomina również, że Mateusz Morawiecki stoi na czele Partii Europejskich Konserwatystów i Reformatorów (ECR) , a 31 lipca w Warszawie ma się odbyć duże spotkanie środowiska Rozwój Plus z debatami i wystąpieniami programowymi.

Portal cytuje także Pawła Jabłońskiego, byłego wiceministra spraw zagranicznych i współpracownika Mateusza Morawieckiego, który uczestniczył w nieudanych rozmowach z Jarosławem Kaczyńskim.

• Żałuję, że do tego doszło, że zostaliśmy wyrzuceni. Nikt z niczego nie zrezygnował. Zostaliśmy po prostu usunięci z partii za próbę jej poszerzenia – powiedział Jabłoński.

Jak dodał, mimo rozłamu głównym politycznym przeciwnikiem jego środowiska pozostaje Donald Tusk i kierowany przez niego rząd.

• Upadek, pęknięcie – to może za duże słowo. To podział, który wybrało kierownictwo partii – dodał. - Moim zdaniem, przeciwnikiem politycznym nadal jest Donald Tusk i jego rząd - podsumował.