Poruszający apel Wandy Traczyk-Stawskiej. Powstańczyni skierowała go do Warszawiaków

Fot. Sławomir Kamiński / Agencja Wyborcza.pl Powstanie Warszawskie rozpoczęło się 1 sierpnia 1944 roku o godzinie 17:00. W sobotę przypadnie jego 82. rocznica. Jedną z osób, które brały udział w tym wydarzeniu, była Wanda Traczyk-Stawska, która wystosowała krótki apel do mieszkańców Warszawy.

Wanda Traczyk-Stawska zaapelowała do Warszawiaków

• Chciałabym prosić wszystkich mieszkańców Warszawy, żeby ten jeden dzień, 1 sierpnia, był pamięcią wypełniony o tych, którzy stanęli do walki w Powstaniu Warszawskim - powiedziała 99-letnia bohaterka na nagraniu, które w środę 29 lipca opublikował Urząd Miasta Stołecznego Warszawy.

Kim jest Wanda Traczyk-Stawska?

Traczyk-Stawska urodziła się 7 kwietnia 1927 roku w Warszawie. Kiedy wybuchła druga wojna światowa, miała zaledwie 12 lat. We wrześniu 1939 roku doświadczyła straty bliskich. Musiała jednak przetrwać ten czas, kiedy wokół dochodziło do nazistowskich zbrodni - podało Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku.

Wanda Traczyk-Stawska - mimo domowych obowiązków i opieki nad rodzeństwem - starała się uczyć i włączyć w działalność konspiracyjną. Początkowo zbierała informacje o niemieckich wojskach. Później przeszła szkolenie wojskowe i brała udział w małym sabotażu, dezorganizując okupanta. - To była podstawa tego, co było później w powstaniu - wspominała bohaterka w notacji historycznej nagranej dla Muzeum Powstania Warszawskiego. Teren operacyjny, na którym działała, obejmował Śródmieście Północ, Południe oraz Powiśle.

Bohaterka Powstania Warszawskiego

Bohaterka dostała przydział jako łączniczka na 1 sierpnia. Jej zadaniem początkowo było obserwowanie sytuacji. Następnie rozdawała ulotki dla ludności i sprawdzała, gdzie nadal trwają walki, a gdzie się zakończyły. Później dostała broń, zostając strzelczynią-łączniczką. Zanosiła też meldunki, budowała barykady, przenosiła sprzęt i walczyła z Niemcami. Powstańczyni zwracała uwagę, że godna podziwu była także postawa obywateli.

• Ja wspominam ludność cywilną jako główną bohaterkę powstania. […] Kiedy my żeśmy zaczęli, oni całkowicie wsparli nas i wszystko, co pamiętam z powstania najserdeczniej, najcieplej, to właśnie postawę ludności cywilnej - mówiła Traczyk-Stawska w rozmowie z Muzeum Powstania Warszawskiego.

Dalsze losy powstańczyni

Po upadku Powstania Warszawskiego bohaterka została wzięta do niewoli przez Niemców i przebywała w kilku niemieckich obozach jenieckich. Do Polski wróciła w 1947 roku. Następnie ukończyła studia na Wydziale Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego. Później przez wiele lat uczyła w Szkole Podstawowej Specjalnej nr 3 przy ul. Ząbkowskiej 43 na warszawskiej Pradze.

Traczyk-Stawska nie zapomniała jednak o swoich kolegach z powstania i starała się, aby na cmentarzu Powstańców Warszawy na Woli powstała Izba Pamięci. Obok niej znajduje się Mur Pamięci upamiętniający niemal 62 tys. zidentyfikowanych cywili i żołnierzy, którzy zginęli podczas Powstania Warszawskiego. Bohaterka zainicjowała również ustanowienie 2 października Dniem Pamięci o Cywilnej Ludności Powstańczej Warszawy.

Dziękujemy za przeczytanie

Obserwuj nas

Czytaj cały artykuł u źródła — Gazeta.pl