#krakow #ciekawostki #ciekawostkihistoryczne 263.

krakow #ciekawostki #ciekawostkihistoryczne

1. Zakaz malowania pisanek. Od czasu pierwszej wojny światowej, aż do 2008 r. w Królewskim Mieście obowiązywał surowy zakaz malowania pisanek. Ten absurdalny przepis miał historyczne uzasadnienie. W trakcie działań wojennych Krakowianie mierzyli się z problemami z zaopatrzeniem sklepów w artykuły spożywcze, ciężko było choćby o kawałek pieczywa, a co dopiero o nabiał, mięso, czy jaja. Postanowienie to było zatem odpowiedzią na "marnotrawienie żywności". "Ilustrowany Kurier Codzienny" - najbardziej poczytne pismo owych czasów, wydawane przez Mariana Dąbrowskiego w Wielką Sobotę 3 kwietnia 1915 napisał: „Celem zapobieżenia trwonieniu jaj Magistrat stoł. król. Miasta Krakowa na podstawie reskryptu ck. Namiestnictwa z dnia 28 marca 1915 zakazuje farbowania jaj (tzw. pisanek wielkanocnych) i wprowadzania ich do obrotu handlowego. Osoby, przekraczające ten zakaz, ulegną karom przewidzianym w rozporządzeniu cesarskiem z dnia 20 kwietnia 1854 Dz. u. p. Nr 96.”. Co ciekawe o owym przepisie zapomniano aż do 2008 gdy Jacek Majchrowski odwołał to postanowienie specjalnym reskryptem: „Ponieważ od 1915 r. sytuacja Miasta i zaopatrzenie jego mieszkańców w żywność, także nabiał, uległy niejakiej poprawie, zapadła decyzja o zniesieniu wspomnianego zakazu. Podaje się więc do publicznej wiadomości, że farbowanie jaj w Krakowie jest od dziś w pełni legalne”. Od tego momentu mieszkańcy miasta mogą w pełni legalnie kultywować Wielkanocną tradycję.

2. Pamiątka ze Skandynawii w Krakowie. Na terenie jednej ze szkół na Os. Na Kozłówce (ul. Spółdzielców 7, KOSTKA Publiczne Liceum Ogólnokształcące Jezuitów im. Św. Stanisława Kostki), tuż przed głównym wejściem, leży niezwykły głaz. Granitowy głaz narzutowy Rapa Kiwi to pomnik przyrody nieożywionej, liczący około 1,5 miliarda lat. Został przyniesiony przez lodowiec ze skandynawskich Wysp Alandzkich około 400 tysięcy lat temu. Początkowo znajdował się w Dolinie Drwinki przy ul. Nowosądeckiej i ponoć przeznaczono go na tłuczeń drogowy.

3. Cipowy Dołek to historyczna, potoczna nazwa Szaniec FS-22 na terenie Kraków - Płaszów, będąca miejscem masowych egzekucji i zbrodni w czasie okupacji niemieckiej. Nazwa pochodzi od sąsiedniego miejsca straceń o nazwie Hujowa Górka. Nazwa "Hujowa Górka" pochodzi od nazwiska SS-mana, który kierował egzekucjami na terenie obozu: Alberta Hujara - wyjaśnia naukowiec. Jest to niewielkie wzniesienie na terenie dawnego szańca artyleryjskiego, zbudowanego przez Austriaków, które później znalazło się w obrębie obozu. Obecnie na górce ustawiony jest krzyż. W 1944 r., kiedy tam zabrakło miejsca, naziści przenieśli egzekucje na kolejny, niższy szaniec, nazwany przez więźniów Cipowym Dołkiem. Dziś w tym punkcie znajduje się Pomnik Ofiar Faszyzmu. Obecnie na mapie nie ma tych nazw. "Cipowy Dołek" został przemianowany na "C-Dołek", a Hujowa Górka na "H-Górka".

4. Ślad po zapomnianym polskim powstaniu nad Bajkałem. Tuż obok budynku Schroniska Młodzieżowego PTSM "Oleandry" ul. Oleandry 4 stoi okazały głaz z tablicą pamiątkową, która przypomina o egzekucji, która miała miejsce w Irkucku 27 listopada 1866 roku. Rozstrzelano wówczas przywódców polskiego powstania nad Bajkałem Narcyza Celińskiego, Władysława Kotkowskiego, Gustawa Szaramowicza i Jakuba Rejnera. Obelisk powstał z inicjatywy Schroniska Młodzieżowego w 150 rocznicę egzekucji. Kamień pochodzi z kopalni wapienia Czatkowice i oprócz tablicy znajduje się w nim również puchar z ziemią z Miszychy na Syberii.

5. Ostatni kamień graniczny osiedla Salwator. Zapewne mało kto, z wielu tysięcy ludzi, którzy szli ulicą świętej (formalnie tylko błogosławionej) Bronisławy, zwrócił uwagę na nieduży, brązowawy kamień wystający z chodnika u podnóża białego muru otaczającego kościół pod wezwaniem Najświętszego Salwatora. A warto nań spojrzeć, bo jest to niezwykły zabytek z XIX w. – kamień graniczny, chyba ostatni jaki przetrwał do dziś w tej okolicy (następne są dopiero w rejonie Fortu cytadelowego 2 „Kościuszko”, ale tam nie mają takiego, jak ten, charakteru, albowiem rozdzielają tylko działki w lesie). Pierwotnie kamień ten wyznaczał (podobno od ok. 1855 r.) granicę terenu należącego do dwu szańców polowych (FS-1 i FS-30) austriackiej Twierdzy Kraków, a od 1908 r., kiedy grunt poforteczny nabyło „Towarzystwo urzędników budowy tanich domów mieszkalnych”, oznacza granicę terenu osiedla Salwator. Warto dodać, że około 30 lat temu istniał jeszcze, po drugiej stronie ulicy, drugi taki kamień graniczny Salwatora – znajdujący się na granicy osiedla z terenem przynależnym do kaplicy św. Małgorzaty i św. Judyty. Stał on tam przez blisko 150 lat, tuż przy dzisiejszej krawędzi ul. Gontyna, ale niestety „zniknął” bez śladu, przy budowie kamiennego muru oddzielającego działkę otaczającą kaplicę od strony ul. św. Bronisławy. Podobne „poaustriackie” kamienie graniczne są też przy Wawelu.

6. "Nuż w bżuhu". Wielki skandal kulturalny, polityczny i ortograficzny. 13 listopada 1921 roku ukazała się w Krakowie druga "Jednodńuwka futurystuw" pod prowokacyjnym tytułem "Nuż w bżuhu". Był to zbiór wierszy oraz tekstów krytycznych i publicystycznych wydany w postaci dwustronnego plakatu niemal metrowej wysokości. Wśród wydrukowanych autorów znaleźli się Aleksander Wat, Tytus Czyżewski, Bruno Jasieński, Stanisław Młodożeniec, Anatol Stern i Leon Chwistek. Obrazoburcze treści, ekscentryczna forma językowa i błazeńska megalomania twórców jednodniówki ściągnęła na futurystów falę krytyki. Jednym z elementów zarysowanej przez Jasieńskiego rewolucji kulturalnej miała być reforma pisowni, której projekt zawarł autor w manifeście "W sprawie ortografji fonetycznej". "Idealną pisowńą (…) będźe pisowńa z gruntu prosta i śćiśle fonetyczna" – czytamy w punkcie pierwszym artkułu, który, po krótkim wykładzie na temat zasad nowej ortografii, kończy się odezwą: "W pszekonańu że reforma nasza ortografji polskiej oparta na zasadah fonetycznyh jest jedyńe słuszną, uzasadńoną i wygodną - wzywamy wszystkih obywateli polskih do wprowadzańa jej w życie z hwilą ogłoszeńa ńińejszego manifestu. Zwracamy śę do kierowńikuw szkuł, nauczyćeli ludowyh i gimnazjalnyh, także do Ministerstwa Wyznań Religijnyh i Oświeceńa publicznego z żądańem wprowadzeńa jej ńezwłocznego w szkołah elementarnyh, średnih i wyższyh". https://pl.wikipedia.org/wiki/Nu%C5%BC_w_b%C5%BCuhu

7. Archeologia i historia - Kraków i okolice - 54 ciekawostki. https://marek7400.github.io/ciekawostki-krakow/archeo.html

---

Więcej ciekawostek o Krakowie: https://marek7400.github.io/ciekawostki-krakow/

Czytaj cały artykuł u źródła — Wykop #ciekawostki