Replika jest w Koninie. Łazik Polaka zostawił ślady na Księżycu 55 lat temu

Hubert Kijek pokazuje replikę łazika LRV w KoninieŹródło zdj. gł.: TVN24

• 55 lat temu na krańcu Morza Deszczów, czyli w kraterze na Księżycu, wylądowała misja Apollo 15 i po raz pierwszy uruchomiła samochód, który jeździł po innym ciele niebieskim - relacjonował nasz dziennikarz Hubert Kijek, stojąc przy replice pojazdu, którą można zobaczyć w Koninie . Twórca łazika LRV (Lunar Roving Vehicle) Mieczysław Bekker spędził w tym mieście lata dziecięce i młodzieńcze.

Zbudowana przez konińskich uczniów replika nie została odwzorowana idealnie, jednak - jak tłumaczył Kijek - jest to wszystko podyktowane możliwościami finansowymi. - W latach 60. i 70. ta maszyna kosztowała około 40 milionów dolarów. Przy uwzględnieniu inflacji i zmian gospodarczych ta suma wynosiłaby dzisiaj około 300 milionów dolarów. Budżet miasta Konina nie wytrzymałby takiej kwoty - powiedział.

"To jest ten fyrtel". Zapraszamy do Konina!

Polak pracował nad łazikiem od 1961 roku

Kosmiczny łazik LRV był dziełem zespołu kierowanego przez Mieczysława Bekkera. Polski naukowiec był autorem głównego elementu jezdnego pojazdu. Łazik ten został dostarczony NASA w marcu 1971 roku, a nieco ponad cztery miesiące później jeździł już po Księżycu. Od podpisania kontraktu do dostarczenia NASA gotowego pojazdu minęło 17 miesięcy, ale faktyczny czas powstawania łazika był o wiele dłuższy. Bekker prace nad swoim rozwiązaniem rozpoczął już w 1961 roku.

Pierwszy kosmiczny łazik poleciał na Księżyc z misją Apollo 15 i wylądował na ciele niebieskim 30 lipca 1971 roku. Dzień później łazik LRV odbył swój pierwszy przejazd. Na powierzchni Księżyca LRV przejechał 27,9 kilometrów w nieco ponad trzy godziny. Użycie łazika pozwoliło zebrać łącznie 77,1 kilograma próbek, czyli dwa razy więcej niż w poprzedniej misji Apollo 14. Ponadto łazik oddalił się od lądownika na dużo większy dystans, który wynosił pięć kilometrów.

Na Księżycu może powstać nowy krater

• Pojazd księżycowy był dla Bekkera spełnieniem młodzieńczych marzeń. W dzieciństwie jego ulubioną książką była powieść "Na Srebrnym Globie" Jerzego Żuławskiego, której bohaterowie wylądowali na Księżycu. Stworzony przez niego układ jezdny LRV był największym, spektakularnym osiągnięciem Polaka - powiedział doktor Andrzej Selenta, emerytowany pracownik Politechniki Warszawskiej. - Należy pamiętać, że oprócz LRV Bekker był również kluczową postacią w światowej historii terramechaniki, nauki zajmującej się współpracą układu pojaz-teren - dodał Selenta.

LRV na powierzchni KsiężycaŹródło zdjęcia: NASA Bekker jest ojcem terramechaniki

Mieczysław Grzegorz Bekker urodził się 25 maja 1905 roku w Strzyżowie na terenie obecnego województwa podkarpackiego. W 1929 roku ukończył Wydział Mechaniczny Politechniki Warszawskiej, a po uzyskaniu dyplomu pracował w instytucjach wojskowych, gdzie zajmował się tworzeniem pojazdów terenowych na bazie produkowanych wówczas polskich fiatów.

Był też autorem koncepcji napędu gąsienicowego polskiego czołgu. Szukał rozwiązań poprzez analizę zagadnienia teoretycznego: jak pojazdy poruszają się w trudnym terenie i jak podłoże współpracuje z kołami lub gąsienicami. Aby zbadać te zależności, stworzył laboratorium, gdzie obserwował, jak różne podłoża reagują na nacisk, wstrząsy i uderzenia. W ten sposób narodziła się terramechanika, czyli nauka o reakcjach między podłożem a elementami jezdnymi pojazdu.

Wrócił na Ziemię po prawie ośmiu miesiącach. Nad tym pracował w kosmosie

Prace naukowe Bekkera przerwał wybuch II wojny światowej. Od 1942 roku kontynuował badania w Kanadzie, a następnie w USA. Jego prace dotyczyły głównie pojazdów dla wojska (był oficerem armii kanadyjskiej), ale również dla rolnictwa oraz przeznaczonych do poruszania się po śniegu. Na przełomie lat 50. i 60. zajął się zagadnieniami lokomocji na Księżycu.

Od 1961 roku Mieczysław Bekker pracował dla NASA nad pojazdem księżycowym w ramach programu Apollo. Kierował laboratorium General Motors w Santa Barbara, gdzie opracowano koncepcję Lunar Roving Vehicle (LRV). Był autorem rozwiązań technicznych, które umożliwiały poruszanie się pojazdu po powierzchni Księżyca. Napisał także trzy przełomowe książki dotyczące teorii i konstrukcji pojazdów terenowych, które do dziś są uznawane za podstawowe opracowania w tej dziedzinie.

Oprócz pracy naukowej wykładał na renomowanych amerykańskich uczelniach, między innymi MIT, Michigan State University i Illinois Institute of Technology. Otrzymał tytuły doktora honoris causa kilku prestiżowych uniwersytetów oraz współpracował z amerykańską Narodową Akademią Nauk. W Polsce w latach 50. i 60. władze starały się ukrywać informacje o jego osiągnięciach. Mimo późniejszego uznania, dwukrotnie odrzucono wnioski o nadanie mu tytułu doktora honoris causa przez polskie politechniki.

Mieczysław Bekker zmarł 8 stycznia 1989 roku w Stanta Barbara w Stanach Zjednoczonych.

Czytaj cały artykuł u źródła — TVN24