Umowa o pracę dla kuriera i kierowcy. Rząd szykuje nowe przepisy

Rząd zamierza wprowadzić w odniesieniu do osób świadczących pracę za pośrednictwem platform wzruszalne domniemanie stosunku pracy.

Foto: Adobe Stock

Nowe przepisy wynikają z konieczności dostosowania regulacji unijnej do porządku krajowego. Z tego powodu do wykazu prac rządu trafiły założenia do projektu ustawy o wykonywaniu pracy za pośrednictwem cyfrowych platform pracy. Co dokładnie planuje?

Prowadzenie firmy to dziś nie tylko walka o klientów i wyniki finansowe. To również nieustanne śledzenie kolejnych zmian prawa i dostosowywanie do...

Pro

Co zawierają założenia dotyczące pracy platformowej?

Rząd zamierza wprowadzić w odniesieniu do osób świadczących pracę za pośrednictwem platform wzruszalne domniemanie stosunku pracy. Oznacza to, że jeżeli osoba wykonująca obowiązki służbowe wykaże, że platforma faktycznie sprawuje nad nią kierownictwo lub kontrolę, zwłaszcza za pomocą algorytmów, ciężar udowodnienia, że strony nie łączy stosunek pracy, będzie spoczywał na platformie. Wprowadzono także zakaz działań odwetowych wobec osób dochodzących swoich praw oraz gwarancję ochrony również dla współpracujących z platformą za pośrednictwem innych podmiotów.

Rola i zadania Państwowej Inspekcji Pracy

Istotnie wzrosną również uprawnienia Państwowej Inspekcji Pracy. Inspektorzy będą mogli nie tylko kontrolować platformy, ale również prowadzić postępowania administracyjne w sprawie ustalenia istnienia stosunku pracy i wydawać w tym zakresie decyzje administracyjne.

Projekt przewiduje także obowiązek przekazywania PIP informacji o zatrudnieniu osób wykonujących pracę za pośrednictwem platform oraz danych dotyczących liczby współpracowników i rodzaju zawartych z nimi umów. Za naruszenie nowych obowiązków platformom oraz pośrednikom będą groziły grzywny od 2 tys. do 60 tys. zł.

Trzeba będzie informować o tym, jak działają algorytmy na platformach

Planowane jest też uregulowanie wykorzystywania algorytmów i zautomatyzowanych systemów decyzyjnych. Platformy będą zobowiązane m.in. do informowania pracowników i organów państwowych o stosowanych systemach monitorowania oraz zasadach podejmowania decyzji. Projekt zakłada również zakaz przetwarzania niektórych kategorii danych osobowych, takich jak informacje o stanie emocjonalnym lub psychicznym osób wykonujących pracę. Co więcej, decyzje o zawieszeniu lub usunięciu konta, ograniczeniu dostępu do pracy czy rozwiązaniu współpracy nie będą mogły zapadać wyłącznie automatycznie – ostatecznie będzie musiał je zatwierdzić człowiek. Osoba, której dotyczy decyzja algorytmu, zyska prawo do uzyskania wyjaśnień, żądania jej ponownej weryfikacji, a w razie naruszenia jej praw także odpowiedniego odszkodowania lub zadośćuczynienia.

Pełnomocnik rządu ds. polityki senioralnej chce stworzenia przepisów o stażu senioralnym. Rozwiązanie miałoby ułatwić seniorom zdobywanie nowych kw...

Eksperci pytają o szczegóły

– Na razie bardzo ostrożnie podchodzę do tych założeń. Są one bowiem dość enigmatyczne. Przypomniała mi się sytuacja z założeniami do wdrożenia dyrektywy o przejrzystości wynagrodzeń – również wtedy dokument zawierał niewiele konkretów i dopiero projekt ustawy pokazał, w jakim kierunku rzeczywiście zmierzają przepisy – mówi Katarzyna Kamecka z Polskiego Towarzystwa Gospodarczego.

Najwięcej pytań budzi proponowane ułatwienie w ustalaniu istnienia stosunku pracy.

– Z przedstawionych założeń wynika, że osoba wykonująca pracę za pośrednictwem platformy będzie jedynie miała uprawdopodobnić, iż platforma sprawuje nad nią kierownictwo. Uznałbym, że osoba współpracująca musiałaby przytoczyć okoliczności faktyczne uprawdopodabniające istnienie stosunku pracy poprzez wskazanie elementów podporządkowania, które są dla tego stosunku charakterystyczne, tj. w zakresie miejsca, czasu oraz kierownictwa (zasad prowadzenia bieżącej współpracy). Tylko w takich sprawach niewątpliwie znaczenie ma zawsze indywidualny stan faktyczny. Ciężar udowodnienia, że strony nie łączy stosunek pracy, spocznie natomiast na platformie – mówi Robert Lisicki z Konfederacji Lewiatan.

Ekspert podkreśla jednak, że dopiero treść projektu umożliwi ocenę, czy to właściwy kierunek implementacji dyrektywy i szczegółowe odniesienia do tej kwestii.

W podobnym tonie wypowiada się Katarzyna Kamecka z Polskiego Towarzystwa Gospodarczego.

– Z przedstawionych założeń wynika, że wystarczające będzie uprawdopodobnienie określonych okoliczności świadczących o podporządkowaniu. Oznacza to niższy próg wykazania istnienia stosunku pracy niż w standardowym postępowaniu. Diabeł jak zawsze będzie jednak tkwił w szczegółach – mówi.

Założenia do projektu rodzą także pytania o relację nowych przepisów do niedawno znowelizowanej ustawy o PIP.

– Kolejna kwestia to, w jakim zakresie ustawodawca wykorzysta rozwiązania wprowadzone przy reformie inspekcji, w szczególności dotyczące postępowania w sprawach ustalenia istnienia stosunku pracy oraz ochrony osób współpracujących na podstawie umów cywilnoprawnych. Spodziewam się, że dyskusje, które towarzyszyły reformie PIP, powrócą również podczas prac nad ustawą o pracy platformowej – ocenia Robert Lisicki.

Obecnie w MRPiPS nie są prowadzone ani planowane prace nad korektą przepisów dotyczących zasad ustalania i zmian grafików. Resort czeka natomiast n...

Brak kluczowej definicji

Istotnym problemem pozostaje również definicja platformy cyfrowej. – W założeniach praktycznie jej nie ma. Dokument koncentruje się przede wszystkim na algorytmicznym zarządzaniu i zautomatyzowanych systemach decyzyjnych, natomiast pomija próbę jednoznacznego określenia, czym właściwie jest platforma cyfrowa. Tymczasem to właśnie od tej definicji będzie zależało, jakie podmioty zostaną objęte nowymi obowiązkami – zaznacza Katarzyna Kamecka.

Jak przypomina, Komisja Europejska prezentowała dość szerokie podejście do tego pojęcia, ale polski ustawodawca powinien je doprecyzować. Być może stanie się to dopiero na etapie projektu ustawy.

Dlatego w ocenie ekspertki, najważniejsze będzie ustalenie, kogo ustawodawca uzna za platformę cyfrową i jaki będzie rzeczywisty zakres stosowania nowych przepisów.

– Dopiero wtedy będzie można rzetelnie ocenić ich skutki. Oczywiście nie ma wątpliwości, że nowe regulacje obejmą najbardziej znane platformy przewozowe czy dostawcze, takie jak Glovo czy Pyszne.pl. Pytanie brzmi jednak, czy ich zakres nie okaże się znacznie szerszy i nie obejmie również innych podmiotów działających w środowisku cyfrowym, takich jak platformy zakupowe czy firmy organizujące usługi kurierskie i logistyczne – mówi.

To właśnie dlatego definicja platformy ma tak duże znaczenie.

– Nawet jeśli projekt ustawy zostanie opublikowany, ale definicja pozostanie nieprecyzyjna, przedsiębiorcy nadal będą mieli problem z oceną, czy nowe przepisy ich dotyczą. Trudno bowiem przygotować się do zmian, skoro nie wiadomo, kto będzie adresatem nowych obowiązków – zaznacza Katarzyna Kamecka.

Ekspertka zwraca uwagę, że jeżeli rzeczywiście zostanie wprowadzony mechanizm uprawdopodobnienia istnienia stosunku pracy, ryzyko przekwalifikowania umów cywilnoprawnych na umowy o pracę może wzrosnąć. Więc tym bardziej przedsiębiorcy muszą wiedzieć, czy nowe regulacje będą ich dotyczyć.

Te obawy podziela też Robert Lisicki. – Dyrektywa nie odnosi się do konkretnej branży, lecz do sposobu organizacji świadczenia usług. Definicja z dyrektywy wywołuje jednakże szereg wątpliwości. Oznacza to, że nowe przepisy mogą objąć znacznie szerszy krąg przedsiębiorców albo część prowadzonej przez nich działalności. Tymczasem z opublikowanych założeń nie wynika, czy polski ustawodawca zamierza wprost przepisać definicję z dyrektywy, czy też ją doprecyzować. Niewykluczone, że część przedsiębiorców dopiero po wejściu ustawy w życie dowie się, iż jakiś zakres świadczonych przez nich usług zostanie uznanych za pracę platformową – ocenia.

Zdaniem eksperta założenia w przeważającej mierze nawiązują do rozwiązań przewidzianych w unijnej dyrektywie o pracy platformowej, zwłaszcza w zakresie wykorzystywania zautomatyzowanych systemów zarządzania i podejmowania decyzji, przetwarzania danych.

– Dotyczy to m.in. obowiązków informacyjnych wobec osób wykonujących pracę za pośrednictwem platform, zasad nadzoru nad algorytmami oraz współpracy z organami państwa. W projekcie pojawiają się również nowe obowiązki informacyjne wobec PIP, w tym dotyczące zgłaszania nawiązania współpracy z osobami wykonującymi pracę platformową oraz przekazywania inspekcji określonych danych. Dopiero analiza projektu ustawy pozwoli jednak ocenić, czy zakres tych obowiązków odpowiada wymogom dyrektywy – mówi Robert Lisicki.

Ekspert przyznaje, że po stronie przedsiębiorców istnieją uzasadnione obawy co do tego, jak ta implementacja wpłynie na funkcjonowanie przedsiębiorstw szeroko rozumianej pracy platformowej. Pośrednio nowa regulacja może wpłynąć na funkcjonowanie innych sektorów.

Etap legislacyjny: wykaz prac rządu

upływa czas na implementację dyrektywy platformowej

o tyle miałyby wzrosnąć koszty dostawy gdyby kurierzy przeszli na umowy o pracę (według Pyszne.pl)

Masz aktywną subskrypcję? Zaloguj się lub wypróbuj za darmo wydanie testowe.

nie masz konta w serwisie? Dołącz do nas

Czytaj cały artykuł u źródła — Rzeczpospolita