Sarmaci nie byli Polakami? O tych faktach mówi się mało

Czy Kopernik był Niemcem? Czy Adama Mickiewicza, który pisał "Litwo, Ojczyzno moja", można jednoznacznie uznać za Polaka? W najnowszym odcinku programu WP "Dzieje" Marcin Giełzak przygląda się temu, jak w przeszłości rozumiano narodową tożsamość i dlaczego przypisywanie historycznych postaci do współczesnych narodów często nie jest takie proste.

W najnowszym odcinku "Dziejów" Marcin Giełzak rozmawiał z dr Joanną Orzeł, autorką książki o "Micie sarmackim" w Polsce. Tematem rozmowy była szlachta dawnej Rzeczpospolitej czyli sławni Sarmaci. Jednym z wątków dyskusji stała się identyfikacja szlachty z polskością.

Rzeczpospolita Polska Obojga Narodów była wówczas bardzo zróżnicowana pod względem grup etnicznych, wyznań czy nawet języków i narodowości, które ją zamieszkiwały.

• Ja zdaję sobie z tego sprawę, że w źródłach, przede wszystkim w XVIII w., Polska oznacza synonim Rzeczpospolitej Obojga Narodów. Jednak niektórzy mieszkańcy tego państwa nie czuli się Polakami - mówiła dr Joanna Orzeł.

Jak zauważa ekspertka, w czasach dawnej Rzeczypospolitej pojęcie "Polska" miało znacznie szersze znaczenie niż obecnie i nie zawsze oznaczało przynależność do jednego narodu.

• Oni się czuli, że są i z Rzeczpospolitej i na przykład z Litwy i na przykład z Wilna. Te kilka tożsamości w ogóle nie musiało się ze sobą kłócić - przytoczyła Orzeł. Zdradziła, że jej zdaniem bardzo adekwatny jest przymiotnik "rzeczpospolicki". Pozwala on na określenie przynależności do państwa a niekoniecznie narodowości.

Właśnie ta różnica między dawnym a współczesnym rozumieniem tożsamości sprawia, że dzisiejsze spory o pochodzenie historycznych postaci bywają trudne do jednoznacznego rozstrzygnięcia.

• To my dzisiaj, właśnie przez to, że wiemy, że narodowości powstały w XIX wieku chcemy przyczepić właśnie czy ten Kopernik był Niemcem czy Polakiem. Oni w ogóle nie mieli takiego problemu "kim ja jestem" - zaznaczyła ekspertka.

Marcin Giełzak - pisarz, publicysta, społecznik, przedsiębiorca, prowadzący podkast "Dwie Lewe Ręce", redaktor naczelny "Rocznika Idei", autor programu "Dzieje" na kanale Żeby Wiedzieć WP, prezes Fundacji Centrum Demokracji Społecznej, autor książek m.in. "Crowdfunding", "Antykomuniści lewicy", "Wieczna lewica".

Czytaj cały artykuł u źródła — Wirtualna Polska — Wiadomości