Od 1 sierpnia test HPV HR zastępuje cytologię. Dla kogo bezpłatne badanie na NFZ?

Od 1 sierpnia 2026 r. zmieniają się zasady profilaktyki raka szyjki macicy. Klasyczną cytologię jako podstawowe badanie przesiewowe zastąpi test HPV HR, który pozwala wykryć obecność wirusa odpowiadającego za większość przypadków tego nowotworu. Kto może wykonać test HPV HR w ramach NFZ, jak się zapisać i co oznacza dodatni wynik?

Z tego artykułu dowiesz się:

Dlaczego test HPV HR zastąpi klasyczną cytologię w profilaktyce raka szyjki macicy.

Które pacjentki mogą wykonać test HPV HR bezpłatnie i jak się na niego zapisać.

Co zrobić w przypadku dodatniego wyniku testu HPV HR.

Co jaki czas należy wykonywać test HPV HR.

NFZ refunduje HPV HR zamiast cytologii. Kto wykona test bezpłatnie?

Od 1 sierpnia 2026 r. zmienia się sposób prowadzenia badań przesiewowych w kierunku raka szyjki macicy . Klasyczna cytologia przestanie być podstawowym badaniem wykonywanym w programie profilaktyki finansowanym przez NFZ. Zastąpi ją test HPV HR , który wykrywa obecność wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV) o wysokim potencjale onkogennym. To właśnie przewlekłe zakażenie określonymi typami HPV jest najważniejszym czynnikiem ryzyka rozwoju raka szyjki macicy. Bezpłatnie test HPV HR będą mogły wykonać kobiety w wieku od 25 do 64 lat. Na badanie nie będzie potrzebne skierowanie.

Dodatni wynik testu HPV HR - co dalej?

Test HPV HR nie wykrywa raka, ale pozwala ocenić, czy pacjentka znajduje się w grupie podwyższonego ryzyka i czy wymaga dalszej diagnostyki. Ujemny wynik testu HPV HR oznacza bardzo niskie ryzyko rozwoju raka szyjki macicy w najbliższych latach. Dlatego w takim przypadku kolejne badanie będzie wykonywane standardowo co pięć lat .

W przypadku dodatniego wyniku HPV HR nie trzeba będzie ponownie pobierać materiału do kolejnego badania. Z tej samej próbki zostanie wykonana tzw. cytologia na podłożu płynnym (LBC - Liquid Based Cytology). To badanie pozwala ocenić, czy w komórkach szyjki macicy pojawiły się zmiany przednowotworowe albo nowotworowe.

Jeżeli zostaną wykryte nieprawidłowości, pacjentka zostanie skierowana na dalszą diagnostykę - kolposkopię , czyli dokładne oglądanie szyjki macicy za pomocą specjalnego urządzenia, a w razie potrzeby także pobranie wycinka do badania histopatologicznego. Kobiety z dodatnim wynikiem HPV HR będą miały badanie powtórzone po roku lub przejdą do kolejnego etapu diagnostyki - w zależności od wyniku cytologii płynnej i oceny lekarza. Dla części pacjentek, m.in. z określonymi czynnikami ryzyka, przewidziano także inne odstępy między badaniami.

Jak zapisać się na bezpłatny test HPV HR?

Test HPV HR będzie wykonywany w placówkach realizujących program profilaktyki raka szyjki macicy. Wymaz z szyjki macicy może pobrać lekarz ginekolog, a także położna w podstawowej opiece zdrowotnej, jeśli ukończy wymagane szkolenie.

Na badanie będzie można zapisać się przez centralną e-rejestrację - za pośrednictwem Internetowego Konta Pacjenta (IKP) lub aplikacji mojeIKP - albo bezpośrednio w placówce realizującej program. System pozwoli sprawdzić dostępne terminy i wybrać miejsce wykonania badania.

Co z pacjentkami już zapisanymi na cytologię?

Jeżeli pacjentka ma już wykonaną cytologię albo ma wyznaczony termin badania jeszcze przed zmianą programu, nie musi go odwoływać. Do końca lipca 2026 r. będzie można zapisać się jeszcze na klasyczną cytologię w ramach dotychczasowego programu profilaktyki raka szyjki macicy. Od 1 sierpnia pacjentki zgłaszające się na badanie w ramach programu będą już objęte nowym schematem diagnostycznym.

NFZ wprowadził okres przejściowy dla placówek, które realizowały stare zasady. Badania rozpoczęte przed 1 sierpnia zostaną rozliczone przez fundusz do końca sierpnia. Po zakończeniu tego okresu placówki przejdą na nowe zasady, a podstawowym badaniem przesiewowym w kierunku raka szyjki macicy będzie test HPV HR.

Naukowcy opracowali test z krwi na endometriozę. Wykrył ponad 95 proc. przypadków

HPV HR skuteczniejszy niż klasyczna cytologia

Zmiana ma zwiększyć skuteczność wykrywania zmian prowadzących do raka szyjki macicy. Z badania przeprowadzonego przez Narodowy Instytut Onkologii, opublikowanego w czasopiśmie "The Lancet Regional Health - Europe", wynika, że test HPV HR jest blisko dwukrotnie skuteczniejszy od klasycznej cytologii w wykrywaniu stanów przedrakowych szyjki macicy.

Rak szyjki macicy pozostaje jednym z ważnych problemów zdrowotnych kobiet w Polsce. Każdego roku rozpoznaje się kilka tysięcy nowych przypadków, a około 1600 kobiet umiera z powodu tego nowotworu. Eksperci podkreślają, że regularne badania przesiewowe pozwalają wykrywać zmiany na etapie, gdy można skutecznie zapobiec rozwojowi choroby.

Źródło: Radio ZET/nfz/gov.pl

Byłeś świadkiem czegoś niespodziewanego? Masz temat, którym powinniśmy się zająć?

Zgłoś sprawę przez Czerwony telefon Radia ZET

Tu się dzieje

Czytaj cały artykuł u źródła — Radio ZET — Wiadomości