Demokracja uliczna w Ukrainie. Zwolnienie Fedorowa potraktowano jak zerwanie umowy społecznej

0:00

Ostatnie protesty w Ukrainie jak w soczewce pokazują społeczne nadzieje co do przyszłości kraju. Reakcje na odwołanie ministra obrony Mychajła Fedorowa wynikają na równi z potrzeby skutecznej obrony przed Rosją, jak i wzmocnienia ukraińskiej demokracji.

Wałerij Pekar

Społeczeństwo ukraińskie sprzeciwia się nadmiernej koncentracji władzy i chce widzieć na wysokich stanowiskach państwowych urzędników, którzy wykazują się niezależnością osądu i mają własne zdanie.

Demokracja uliczna nie może rządzić krajem ani mianować ministrów. Jednak gdy mechanizmy demokratyczne przestają funkcjonować, wysyła ona silny sygnał, że pewne metody sprawowania władzy są nie do przyjęcia. Jest to skrajny sposób przekazania wiadomości politykom, którzy odcięli kanały informacji zwrotnej od społeczeństwa w czasie, gdy normalny proces polityczny został z konieczności zawieszony.

Protestów w Ukrainie nie wywołują bowiem konkretne nazwiska czy skandale polityczne. Tym, co może skłonić ludzi do wyjścia na ulice, jest utrata nadziei na lepszą przyszłość – gwałtowne zerwanie umowy społecznej połączone z poczuciem znaczącej niesprawiedliwości.

Rok temu tysiące ludzi wyszły na ulice wszystkich większych miast Ukrainy, aby zaprotestować przeciwko próbom ograniczenia niezależności i uprawnień krajowych instytucji antykorupcyjnych. Dość szybko przywrócono status quo, czemu sprzyjała równoczesna presja ze strony zachodnich partnerów Ukrainy. Zeszłoroczne protesty szczegółowo przeanalizowałem we wcześniejszym artykule „ Protesty uliczne w Ukrainie: przyczyny, cechy i konsekwencje ”.

Minął rok i po raz kolejny „ludzie z transparentami z tektury” – jak sami siebie nazywają – wyszli na ulice największych miast Ukrainy. Co to wszystko oznacza? Jakie są tego przyczyny i jakie mogą być konsekwencje?

Choć do dymisji podał się z inicjatywy prezydenta cały rząd premier Julii Swyrydenko, to wkrótce stało się jasne, że głównym celem było usunięcie ministra obrony Mychajła Fedorowa.

Trzy przyczyny dymisji Fedorowa

Komentatorzy polityczni wskazywali na trzy możliwe przyczyny tej dymisji.

Po pierwsze, jego konflikt z głównodowodzącym Sił Zbrojnych Ukrainy Ołeksandrem Syrskim. Sam prezydent Zełenski podawał ten powód i choć Syrski zaprzeczał tym doniesieniom, wszystkie dostępne źródła potwierdzają, że taki konflikt rzeczywiście miał miejsce. Do jego istoty wrócimy później.

Po drugie, pojawiają się opinie, że minister obrony wprowadził system zamówień publicznych, który był bardziej przejrzysty i oparty na danych dotyczących skuteczności, co stało w sprzeczności z interesami wpływowych producentów broni.

Po trzecie, młody i energiczny minister obrony zyskał niezwykłą popularność wśród społeczeństwa, co bardzo irytowało prezydenta Zełenskiego, który wciąż żywi nadzieję na zwycięstwo w powojennych wyborach, niezależnie od tego, kiedy ostatecznie się one odbędą.

Trudno powiedzieć, które z tych wyjaśnień są trafne, ani też czy wszystkie trzy są do pewnego stopnia prawdziwe.

Wiele osób w Ukrainie nie darzy Fedorowa sympatią. W końcu był on jednym z głównych twórców udanej kampanii prezydenckiej Zełenskiego, czego przeciwnicy prezydenta nadal mu nie wybaczyli. Inni wskazują na zarzuty korupcyjne wobec osób z otoczenia ministra, jego niewystarczającą dbałość o cyberbezpieczeństwo i ochronę danych osobowych oraz wiele innych kwestii budzących obawy.

Pomimo tego wszystkiego Mychajło Fedorow zyskał niezwykłą popularność przede wszystkim dzięki reformom przeprowadzonym na poprzednim stanowisku ministra ds. transformacji cyfrowej Ukrainy, ale nie tylko dlatego.

Jego szczególnej popularności wśród młodych ludzi nie da się wyjaśnić wyłącznie młodością. Różnica wieku między nim a premier Swyrydenko nie jest na przykład szczególnie duża. A jednak cieszy się ona znacznie mniejszą popularnością — choć miniony rok był ogółem stosunkowo udany w zakresie odporności kraju, a rząd zastosował populistyczne transfery socjalne dla wybranych grup społecznych.

Przyczyny popularności Mychajła Fedorowa są zatem związane nie tyle z jego osobowością, ile z sytuacją, która wywołała protesty. Przyjrzyjmy się temu bardziej szczegółowo.

Czytaj cały artykuł u źródła — OKO.press GNews