Skąd się bierze mysia ciekawość? I nasza też…

Ciekawość od wieków fascynuje filozofów, psychologów i naukowców. Już Arystoteles zauważył, że „z natury pragniemy wiedzieć”, a współczesne badania potwierdzają, że dążenie do poznania jest głęboko zakorzenione w naszym mózgu. Nowe eksperymenty przeprowadzone na myszach pokazują, że nie tylko ludzie, ale również inne gatunki zwierząt odczuwają wewnętrzną potrzebę zdobywania informacji, nawet jeśli nie przekłada się to bezpośrednio na bieżące korzyści czy szanse przetrwania.

Dwa przejścia do wyboru

W ramach badania, zespół naukowców pod kierunkiem dr Jennifer Bussell opracował specjalny eksperyment. Myszy miały do wyboru dwa przejścia: w jednym z nich pojawiała się informacja w postaci neutralnego zapachu, np. świeżo skoszonej trawy, czy za chwilę otrzymają w nagrodę wodę. Drugie przejście nie dawało żadnej dodatkowej informacji, ale szansa na otrzymanie wody była taka sama. Zdecydowana większość gryzoni wybierała przejście, które zdradzało im, co je czeka nawet wtedy, gdy naukowcy zmieniali zasady gry i dawali im po tej decyzji mniejsze ilości wody.

„Nie możemy zapytać myszy, dlaczego podejmują takie decyzje, dlatego musieliśmy zaprojektować eksperyment, w którym same pokażą nam swoje preferencje” - wyjaśnia dr Bussell. Wyniki jasno wskazują, że zwierzęta są gotowe „zapłacić” za informację, nawet rezygnując z części nagrody.

Podczas eksperymentów naukowcy monitorowali aktywność neuronów w mózgu myszy. Szczególną uwagę zwrócono na korę oczodołowo-czołową, obszar mózgu odpowiedzialny za podejmowanie decyzji. Okazało się, że około 20 procent neuronów w tej części mózgu reagowało odmiennie w sytuacji, gdy myszy spodziewały się uzyskać informację. Ta specyficzna aktywność neuronalna odzwierciedlała subiektywną wartość wiedzy, jaką zwierzęta przypisywały zdobywanym informacjom.

Dalsza analiza pozwoliła rozróżnić dwa rodzaje sygnałów w mózgu: jeden związany z wartością zewnętrzną, np. ilością otrzymywanej wody, a drugi z wartością wewnętrzną, czyli samą informacją. To odkrycie sugeruje, że mózg potrafi oddzielić przyjemność płynącą z poznania od tej wynikającej z nagrody materialnej.

Wiedza zwiększała szanse na przetrwanie

Pozostaje pytanie, dlaczego zarówno ludzie, jak i zwierzęta, posiadają tak silną motywację do zdobywania informacji. Jedna z hipotez zakłada, że w toku ewolucji wiedza zwiększała szanse na przetrwanie, dlatego jej wartość została w mózgu niejako „zaprogramowana”. Inna teoria sugeruje, że sama niepewność jest dla organizmu nieprzyjemna, a zdobywanie informacji pozwala ją zredukować. Badania dr Bussell wykazały, że im dłużej myszy musiały czekać na nagrodę, tym bardziej skłonne były wybrać opcję, która dostarczała im wiedzy o przyszłości.

Odkrycia zespołu z Columbia University otwierają nowe możliwości nie tylko dla neurobiologii, ale również dla edukacji, psychologii i ekonomii. Zrozumienie mechanizmów leżących u podstaw ciekawości może pomóc w opracowaniu skuteczniejszych metod nauczania oraz lepszego wykorzystywania naturalnej motywacji do zdobywania wiedzy.

Dr Bussell zapowiada kontynuację badań, które mają na celu zidentyfikowanie kolejnych obszarów mózgu zaangażowanych w procesy zaspokajania ciekawości i szczegółowe prześledzenie obwodów neuronalnych, które za poszukiwanie informacji odpowiadają. Choć badania prowadzono na zwierzętach, ich wyniki mogą w przyszłości przyczynić się do lepszego zrozumienia ludzkiej ciekawości oraz mechanizmów motywacyjnych, które kierują naszymi decyzjami.

Czytaj cały artykuł u źródła — RMF24.pl