Takiego zjawiska nie było od lat. Słońce "schowa się" za Księżycem

Miłośnicy astronomii już szykują się do wyjazdów na Islandię i do Hiszpanii, gdzie 12 sierpnia nastąpi spektakularne, całkowite zaćmienie Słońca. Niezwykły, "ciemny" zachód gwiazdy będzie można jednak podziwiać również w Polsce jako bardzo głębokie zaćmienie częściowe.

Najważniejsze informacje:

W Polsce zaćmienie częściowe ma być widoczne w całym kraju, a maksymalna faza ma sięgnąć 88 proc. w Dolinie Kłodzkiej.

Zaćmienie w Polsce zacznie się między 19.10 a 19.20, a jego końcówka przypadnie już po zachodzie Słońca.

Na Islandii w Reykjaviku faza całkowita ma wystąpić ok. 17.48 czasu lokalnego i potrwać minutę, a najdłużej na lądzie w rejonie Latrabjarg: 2 minuty i 18 sekund.

W Hiszpanii faza całkowita ma zacząć się ok. 20.30, a najdłużej potrwać między Canero a Luarca: 1 minuta 50 sekund; w Madrycie będzie to 99 proc. zakrycia tarczy.

Do bezpiecznej obserwacji potrzebne są specjalne okulary do zaćmień lub metody pośrednie (np. rzutowanie obrazu), a zwykłe okulary przeciwsłoneczne nie wystarczą.

DLA CIEBIEAleż tłumy nad polskim morzem. Nie ma gdzie się wcisnąć

12 sierpnia dojdzie do zjawiska uznawanego za jedno z najbardziej efektownych na niebie, czyli całkowitego zaćmienia Słońca. W Polsce zobaczymy jednak tylko zaćmienie częściowe, a osoby chcące obserwować fazę całkowitą muszą rozważyć wyjazd m.in. do Hiszpanii lub na Islandię.

Całkowite zaćmienie Słońca już 12 sierpnia

Całkowite zaćmienia Słońca budzą szczególne emocje, których nie oddają fotografie, filmy ani transmisje w internecie. Z tego powodu część osób, które raz widziały zaćmienie całkowite, wybiera się na kolejne obserwacje.

W sierpniu pas zaćmienia całkowitego ma przebiegać stosunkowo blisko Polski, a przy tym w kierunkach popularnych podróży turystycznych. Jednocześnie w naszym kraju zjawisko będzie dostępne wyłącznie w formie częściowej.

Astronomiczny spektakl na niebie

Istotnym elementem sierpniowego zaćmienia ma być położenie Słońca nisko nad horyzontem, ponieważ zjawisko wypadnie przy zachodzie. To oznacza konieczność wybrania miejsca obserwacji, w którym nic nie zasłoni zachodniego horyzontu: ani budynki, ani drzewa, a nawet odległe góry czy wzgórza.

Kwestia odsłoniętego horyzontu jest szczególnie ważna w Hiszpanii, gdzie Słońce podczas fazy całkowitej ma być niżej niż na Islandii. W Reykjaviku całkowite zaćmienie ma nastąpić ok. 17.48 czasu lokalnego i potrwać minutę. Wysokość Słońca nad horyzontem ma wynieść 25 stopni.

Najdłużej faza całkowita na lądzie ma potrwać w miejscu położonym 45 km od zachodniego wybrzeża Islandii, na obszarze o nazwie Latrabjarg: 2 minuty i 18 sekund.

Wyjątkowe zjawisko także w Polsce

W Hiszpanii faza całkowita ma rozpocząć się ok. 20.30, choć w zależności od rejonu może to być kilka minut wcześniej lub później. Najdłuższy czas trwania całkowitego zaćmienia przewidziano między miejscowościami Canero a Luarca: 1 minuta 50 sekund.

Pas zaćmienia całkowitego ma przejść przez północno-wschodnią część Hiszpanii. W Madrycie zaćmienie ma już mieć charakter częściowy, z zakryciem 99 proc. tarczy Słońca.

Ciekawostką jest to, że pas zaćmienia całkowitego ma sięgnąć również Balearów, czyli wysp takich jak Majorka czy Ibiza. Tam Słońce ma być najniżej: ok. 2,5 stopnia nad horyzontem. Przy tak niskim położeniu Słońca najlepiej obserwować zjawisko z wybrzeża morskiego, ale punkt obserwacyjny powinien być skierowany w odpowiednią stronę, czyli na zachód.

W Polsce zaćmienie częściowe ma być widoczne na terenie całego kraju. Maksymalna faza ma wynieść 88 proc. w Dolinie Kłodzkiej, a na Mazurach maksymalnie 85 proc.

Zaćmienie ma rozpocząć się przed zachodem Słońca, natomiast jego końcowa część ma wypaść już po schowaniu się Słońca za horyzontem. Na wschód od linii Olsztyn-Łódź-Opole faza maksymalna ma wystąpić już po zachodzie dziennej gwiazdy.

Najmniej korzystne warunki mają panować w Bieszczadach: w praktyce ma tam być widoczne 42 proc. zasłoniętej tarczy, ponieważ potem Słońce zajdzie.

W naszym kraju początek zaćmienia częściowego przewidziano między 19.10 a 19.20 (zależnie od lokalizacji). Zachód Słońca ma przypaść między 20 (w Rzeszowie) a 20.30 (w Szczecinie).

Jak obserwować zaćmienie Słońca?

Podczas obserwacji zaćmienia należy pamiętać o bezpieczeństwie wzroku. Nie wolno patrzeć na Słońce przez teleskop ani lornetkę bez odpowiednich filtrów. Nie należy też wpatrywać się w Słońce gołym okiem.

Za najbezpieczniejsze rozwiązanie wskazano specjalne okulary do zaćmień Słońca, które można kupić za kilka-kilkanaście złotych. Mają one odpowiednio osłabiać światło widzialne, a także odcinać promieniowanie podczerwone i ultrafioletowe, szkodliwe dla oczu. Co istotne, okulary do zaćmień to nie to samo co zwykłe okulary przeciwsłoneczne.

W przypadku przyrządów astronomicznych bezpieczną metodą może być rzutowanie obrazu Słońca na ekran, np. białą kartkę lub ścianę ustawioną prostopadle. W tej metodzie światło z teleskopu pada na ekran, a obserwator patrzy na ekran, nie przez teleskop.

Obszerne informacje o zjawisku są dostępne w portalach astronomicznych i czasopismach. Przykładowo polskie czasopismo astronomiczne "Urania - Postępy Astronomii" poświęciło zaćmieniu Słońca cały numer (3/2026).

Jeśli komuś przepadnie tegoroczne zaćmienie całkowite, w 2027 r. pojawi się okazja do powtórki. Wtedy pas całkowitego zaćmienia ma przejść m.in. przez Egipt, w tym kurort Marsa Alam, a także przez Dolinę Królów, gdzie znajdują się grobowce faraonów.

Absolwentka dziennikarstwa i medioznawstwa na Uniwersytecie Warszawskim. Pracowała na stanowisku redaktora w serwisach Kontakt24, Goniec, Interia oraz redaktora i wydawcy w Polsat News. Wolny czas najchętniej spędza spacerując, czytając i oglądając zagraniczne seriale.

Czytaj cały artykuł u źródła — Wirtualna Polska — Wiadomości