Zabytkowy nagrobek powstańca uratowany

Limanowa. Na cmentarzu parafialnym w Łososinie Górnej trwają prace konserwatorsko-restauratorskie przy zabytkowym nagrobku Stanisława Zawiszy „Czarnego”, uczestnika Powstania Listopadowego i kawalera Krzyża Virtuti Militari.

Na cmentarzu parafialnym w Łososinie Górnej prowadzone są prace konserwatorsko-restauratorskie przy zabytkowym nagrobku Stanisława Zawiszy „Czarnego”, żyjącego w latach 1813–1887 uczestnika Powstania Listopadowego oraz kawalera Krzyża Virtuti Militari.

Realizacja zadania jest możliwa dzięki dotacji celowej w wysokości 12 tys. zł, którą miasto Limanowa otrzymało na mocy uchwały Sejmiku Województwa Małopolskiego w ramach programu „Małopolska Pamięta – zachowanie miejsc pamięci historycznej” na 2026 rok. Pozyskane środki w całości przeznaczono na realizację projektu.

Zakres robót obejmuje rekonstrukcję żeliwnego ogrodzenia wraz z wykonaniem nowego fundamentu oraz odtworzenie żeliwnego krzyża, który zostanie osadzony na zachowanej oryginalnej podstawie. Konserwacji poddawane są również wszystkie zachowane elementy nagrobka, w tym pasyjka, podstawa oraz tabliczka inskrypcyjna. Rekonstrukcja jest wykonywana na podstawie źródeł historycznych i dokumentacji konserwatorskiej, z wykorzystaniem analogii do mogiły z drugiej połowy XIX wieku z cmentarza parafialnego w Starym Sączu. Zaplanowano także uporządkowanie i rewitalizację otoczenia pomnika, w tym usunięcie pnia i układu korzeniowego po wyciętym drzewie.

Nagrobek jest jednym z osiemnastu obiektów tworzących zespół zabytkowych nagrobków na cmentarzu parafialnym w Łososinie Górnej, wpisany do rejestru zabytków województwa małopolskiego. Inicjatorem działań zmierzających do objęcia tego terenu ochroną konserwatorską oraz wpisania nagrobków do rejestru był Robert Kowalski – historyk, muzealnik i radny miasta Limanowa, będący również pomysłodawcą i organizatorem corocznej Łososińskiej Kwesty na rzecz Ratowania Zabytkowych Nagrobków.

Kim był Stanisław Zawisza „Czarny”?

Stanisław Zawisza „Czarny” urodził się w 1813 roku w Krakowie. Był synem Macieja, oficera armii Księstwa Warszawskiego. W wieku niespełna 18 lat wstąpił do 9. Pułku Piechoty w Krakowie, a jako podporucznik 6. Pułku Strzelców Pieszych „Braci Krakowian” brał udział w działaniach Powstania Listopadowego, za co otrzymał Krzyż Virtuti Militari.

Po upadku zrywu wyemigrował do Francji, gdzie ukończył szkołę inżynierską. Do Polski powrócił w trakcie Wiosny Ludów w 1848 roku, uczestnicząc w walkach z wojskami austriackimi. W późniejszych latach pracował przy budowie linii kolejowej do Trzebini oraz jako guwerner w dworach ziemiańskich. Ostatnie lata życia spędził w dworze Jana Pieniążka w Łososinie Górnej. Zmarł 7 grudnia 1887 roku.

---

Źródło: Limanowa.in