Powstanie Warszawskie stało się symbolem polskiego bohaterstwa

1 sierpnia 1944 r. w Warszawie wybuchło powstanie, które miało doprowadzić do wyzwolenia stolicy spod okupacji niemieckiej, a zakończyło się – pomimo bohaterstwa żołnierzy i cywilów – klęską, śmiercią ok. 200 tys. osób i olbrzymimi stratami materialnymi. Powstanie Warszawskie stało się symbolem polskiego bohaterstwa. Tak było odbierane zarówno w czasach PRL-u, gdy z przyczyn politycznych władze próbowały umniejszać jego znaczenie, jak i później. Historycy nie są jednak zgodni w sprawie oceny jego dowódców. Nie kwestionując bohaterstwa powstańców i cierpień ludności cywilnej, zwracają uwagę na to, że dowództwo Armii Krajowej nie miało dobrego rozeznania w sprawie sytuacji militarnej na froncie, a zgromadzone w stolicy polskie oddziały były słabo uzbrojone.  Wiedziały również, że skutecznej pomocy militarnej nie będą mogły udzielić alianci zachodni.  Najsurowiej postawę części polskiego dowództwa ocenił prof. Andrzej Leon Sowa. W opracowaniu „Kto wydał wyrok na miasto? Plany operacyjne ZWZ-AK (1940-1944) i sposoby ich realizacji” napisał m.in., że decydując się na wydanie rozkazu o wybuchu powstania, nie kierowało się ono racjonalnymi przesłankami wojskowymi, tylko politycznymi . Prof. Sowa w swojej publikacji odniósł się również do odpowiedzialności Stalina. Przyznał, że kremlowski dyktator nie zamierzał pomagać walczącej o wyzwolenie Warszawy Armii Krajowej.  Jednak jego zdaniem tezy tych historyków, którzy uważają, że Stalin celowo nakazał wstrzymanie ofensywy Armii Czerwonej, bo chciał upadku powstania nie są prawdziwe.  Z dokumentów wynika bowiem, że taki rozkaz Stalin wydał już 21 lipca 1944 r., czyli na dziesięć dni przed rozkazem gen. Bora-Komorowskiego o wybuchu powstania. Decyzji o wybuchu powstania w swojej monografii „Powstanie ’44” broni z kolei prof. Norman Davies. „Często zapomina się, że powstańcy z 1944 r. nie byli w takiej samej sytuacji jak ich poprzednicy z lat 1794, 1830-1831 czy 1863, prowadzący samotną walkę z wrogiem narodu. Bojownicy z Armii Krajowej byli częścią międzynarodowej koalicji, która podjęła zobowiązanie wspólnej walki z wrogiem, i wobec tego działania owej koalicji należy poddać najbardziej szczegółowej analizie” – przypomina brytyjski historyk. Dalsza część tekstu pod polecanym artykułem