Złota Sala w Pabianicach czeka na ratunek. To tu kręcił Andrzej Wajda

TW

Tomasz Wyrzykowski 6 lipca 2026

12 godzin temu SAMORZĄD

Jedna z najbardziej reprezentacyjnych sal w Pabianicach wymaga pilnej konserwacji, a jej wartość wykracza daleko poza lokalną historię. Złota Sala w pałacu Enderów zachwycała nie tylko dawnych właścicieli, lecz także Andrzeja Wajdę, który wykorzystał ją przy pracy nad filmem „Ziemia obiecana”.

Obiekt jest dziś ważnym świadectwem przemysłowej przeszłości miasta i jednocześnie miejscem, w którym z każdym rokiem coraz wyraźniej widać ślady upływu czasu. Na remont pierwszy etap prac przeznaczono 151 tys. zł z programu „Łódzkie dla zabytków”.

Pałac Enderów, czyli ślad dawnej potęgi Pabianic

Pałac Enderów przy ul. Zamkowej w Pabianicach należy do najcenniejszych rezydencji fabrykanckich w województwie łódzkim. Budynek przypomina o okresie, gdy Pabianice należały do najważniejszych ośrodków przemysłu włókienniczego w Królestwie Polskim.

Rezydencja była związana z rodziną Enderów, a jej układ i położenie nie były przypadkowe. Z okien reprezentacyjnej sali rozciąga się widok na dawną fabrykę Krusche i Ender, a właściciele mogli obserwować główną bramę zakładu, nad którą znajdował się duży zegar odmierzający czas pracy tysięcy robotników.

Złota Sala jako serce reprezentacyjnej części rezydencji

Najbardziej rozpoznawalnym wnętrzem pałacu jest Złota Sala, której nazwa pochodzi od bogatych złoconych dekoracji. We wnętrzu zachowały się m.in. sztukaterie, monumentalny kominek, zdobione stropy, oryginalne parkiety oraz wysokie okna, dzięki którym do środka wpada naturalne światło.

Karolina Kucharczykze Starostwa Powiatowego w Pabianicach podkreśla, że nie ma dokumentów jednoznacznie opisujących pierwotną funkcję tego pomieszczenia, ale wiele wskazuje na to, że to właśnie tam odbywały się najważniejsze spotkania i uroczystości rodziny Enderów. Całe piętro pałacu zaprojektowano w reprezentacyjnym układzie amfiladowym, a przy obiekcie znajdowała się również oranżeria.

Nie dysponujemy dokumentami, które jednoznacznie opisywałyby funkcję tego pomieszczenia, ale wszystko wskazuje na to, że właśnie tutaj odbywały się najważniejsze spotkania i uroczystości organizowane przez rodzinę Enderów. Warto dodać, że całe piętro pałacu zostało zaprojektowane w reprezentacyjnym układzie amfiladowym, a do pałacu przylegała także oranżeria

Karolina Kucharczyk, Starostwo Powiatowe w Pabianicach

Filmowy epizod i realne problemy konserwatorskie

Pałac Enderów zapisał się także w historii polskiego kina. Jego architektura zrobiła wrażenie na Andrzeju Wajdzie, który wykorzystał obiekt podczas realizacji „Ziemi obiecanej”. To dodatkowo zwiększa znaczenie budynku nie tylko dla Pabianic, ale i dla szerzej rozumianego dziedzictwa kulturowego regionu.

Dziś jednak najważniejsza jest ochrona tego, co wciąż przetrwało. Zniszczeniu uległy fragmenty sztukaterii, dekoracji ściennych i sufitowych oraz część historycznego wystroju. Mimo zachowanych oryginalnych elementów sala wymaga pilnej interwencji konserwatorów, a pierwszy etap prac ma wkrótce ruszyć.

• obiekt znajduje się przy ul. Zamkowej w Pabianicach
• najcenniejszym wnętrzem pałacu jest Złota Sala
• na pierwszy etap konserwacji pozyskano 151 tys. zł
• środki pochodzą z programu „Łódzkie dla zabytków”

Dlaczego to ważne dla mieszkańców

Pałac Enderów to nie tylko atrakcyjny zabytek, ale również element lokalnej tożsamości. Dla mieszkańców Pabianic i całego regionu taki obiekt jest namacalnym dowodem na przemysłową przeszłość miasta, a jednocześnie przypomnieniem, że historyczne wnętrza wymagają stałej opieki, jeśli mają przetrwać kolejne dekady.

Przyznane dofinansowanie daje szansę na zatrzymanie dalszej degradacji i zabezpieczenie najcenniejszych fragmentów sali. To ważny krok, bo w przypadku obiektów tej klasy każdy sezon zwłoki oznacza ryzyko kolejnych strat.

Co będzie dalej

W najbliższym czasie powinien rozpocząć się pierwszy etap prac konserwatorskich w Złotej Sali pałacu Enderów. Jeśli działania zostaną przeprowadzone zgodnie z planem, zabytek zyska szansę na odzyskanie części dawnego blasku i lepsze zabezpieczenie na przyszłość.

To inwestycja, która ma znaczenie zarówno dla ochrony dziedzictwa, jak i dla wizerunku Pabianic jako miasta o silnych, historycznych korzeniach przemysłowych. Informacje przekazał Urząd Marszałkowski Województwa Łódzkiego.

---

Źródło: 24 Łódź (24lodz.pl)