Gidle - sanktuarium, do którego od pięciu wieków prowadzi ta sama droga

Ma zaledwie około dziewięciu centymetrów wysokości. Nie imponuje rozmiarem ani bogactwem zdobień, a jednak od ponad pięciuset lat przyciąga do Gidel tysiące pielgrzymów z całej Polski. Niewielka kamienna figurka Matki Bożej z Dzieciątkiem stała się s jednym z najważniejszych sanktuariów maryjnych w kraju. Jedni przybywają tutaj z prośbą o zdrowie, inni, by podziękować za otrzymane łaski, jeszcze inni chcą poznać historię miejsca, w którym od wieków wiara splata się z historią i sztuką.

To właśnie niezwykła atmosfera sprawia, że Gidle są czymś więcej niż zabytkiem czy celem wycieczek. Dla wielu osób to miejsce, do którego wraca się przez całe życie.

• Sanktuarium w Gidlach od wielu lat przyciąga pielgrzymów z całej Polski, a także z zagranicy. To szczególne miejsce, do którego przychodzą ludzie doświadczeni chorobą, cierpieniem i życiowymi trudnościami. Matkę Bożą Gidelską nazywamy Uzdrowieniem Chorych, dlatego wierni proszą tutaj nie tylko o uzdrowienie, ale także o siłę i nadzieję do przeżywania codziennych doświadczeń. O tym, jak ważne jest to miejsce, świadczą zarówno tysiące pielgrzymów, którzy każdego roku nas odwiedzają, jak i liczne świadectwa łask otrzymanych za wstawiennictwem Maryi - mówi ojciec Marcin Rutecki, dominikanin, przeor klasztoru pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Gidlach.

Wszystko zaczęło się na polu

Historia sanktuarium sięga 1516 roku. Według wielowiekowej tradycji miejscowy rolnik Jan Czeczek podczas orki odnalazł w ziemi niewielką kamienną figurkę Matki Bożej z Dzieciątkiem. Przekazy mówią, że woły ciągnące pług niespodziewanie zatrzymały się i uklękły, a zaciekawiony gospodarz zaczął szukać przyczyny. Właśnie wtedy natrafił na figurkę, nie przypuszczając, że stanie się ona początkiem historii jednego z najważniejszych sanktuariów maryjnych w Polsce.

Z przekazywanych przez pokolenia opowieści wynika, że wkrótce po odnalezieniu figurki wydarzył się pierwszy cud. Domownicy Jana Czeczka mieli odzyskać wzrok po obmyciu oczu wodą, w której wcześniej zanurzono figurkę. Wieść o tym szybko rozeszła się po okolicy, a do Gidel zaczęli przybywać pierwsi pielgrzymi.

• Wszystko w Gidlach zaczęło się od niewielkiej, zaledwie dziewięciocentymetrowej figurki Matki Bożej z Dzieciątkiem Jezus. To ona od ponad pięciuset lat przyciąga pielgrzymów i jest sercem naszego sanktuarium. Nie wiemy dokładnie, z jakiego okresu pochodzi ani z jakiego materiału została wykonana, ale wiemy, że została odnaleziona właśnie tutaj, w miejscu, gdzie dziś stoi bazylika. To wydarzenie zapoczątkowało rozwój kultu Matki Bożej Gidelskiej, a z pierwszego cudu uzdrowienia wywodzi się do dziś kultywowany obrzęd „Kąpiółki”, wyjątkowy i niespotykany nigdzie indziej - podkreśla ojciec Marcin Rutecki.

Z małej kapliczki do okazałej bazyliki

Rosnąca liczba pielgrzymów sprawiła, że niewielka kaplica przestała wystarczać. W 1615 roku do Gidel sprowadzono dominikanów z krakowskiego klasztoru Świętej Trójcy. To oni rozpoczęli budowę zespołu klasztornego i przez kolejne stulecia rozwijali kult Matki Bożej Gidelskiej, czyniąc z niewielkiej miejscowości ważny ośrodek pielgrzymkowy.

Budowę obecnej bazyliki rozpoczęto w 1632 roku pod kierunkiem architekta Jana Buszta z Łowicza. Konsekracja świątyni odbyła się w 1656 roku, jednak jej obecny wygląd jest efektem prac prowadzonych przez kilkadziesiąt lat, zakończonych dopiero pod koniec XVIII wieku. Wzniesiona na planie krzyża trójnawowa bazylika z charakterystyczną dwuwieżową fasadą do dziś dominuje nad panoramą Gidel i stanowi jeden z najcenniejszych przykładów architektury sakralnej regionu.

Spacer po bazylice

Już po przekroczeniu progu świątyni uwagę przyciąga przestrzeń i bogactwo barokowego oraz rokokowego wystroju. Światło wpadające przez wysokie okna wydobywa złocenia ołtarzy, dekoracyjne sztukaterie i kunszt dawnych rzemieślników. Centralne miejsce zajmuje rokokowy ołtarz główny z obrazem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny.

Po obu stronach transeptu znajdują się dwie wyjątkowe kaplice – św. Jacka oraz Matki Bożej Gidelskiej. W całym kościele zachowało się kilkanaście zabytkowych ołtarzy z XVII i XVIII wieku, a zakrystię oraz klasztorne korytarze zdobią bogate dekoracje gipsowe i sztukaterie, które należą do najcenniejszych elementów wyposażenia sanktuarium.

Najwięcej pielgrzymów kieruje jednak swoje kroki do kaplicy Matki Bożej Gidelskiej. W bogato zdobionym barokowym ołtarzu znajduje się niewielka figurka Maryi z Dzieciątkiem. Jej skromne rozmiary zaskakują niemal każdego odwiedzającego. Kontrast pomiędzy niewielką rzeźbą a bogactwem otaczającego ją wystroju sprawia, że wzrok natychmiast zatrzymuje się właśnie na niej. Wokół ołtarza zawieszono liczne wota – ciche świadectwa wdzięczności pozostawione przez osoby, które wierzą, że za wstawiennictwem Matki Bożej Gidelskiej doświadczyły pomocy.

Tradycja, której nie ma nigdzie indziej

Od pierwszego cudu uzdrowienia wywodzi się wyjątkowy obrzęd „Kąpiółki”. Co roku, podczas uroczystości odpustowych odbywających się w pierwszą niedzielę maja, cudowna figurka zostaje zanurzona w winie. Następnie poświęcone wino rozdawane jest pielgrzymom jako znak Bożego błogosławieństwa i prośby o zdrowie. To tradycja unikatowa w skali kraju, od wieków nierozerwalnie związana z Gidlami.

Nie tylko bazylika

Sanktuarium to także klasztor dominikanów, którzy nieprzerwanie od ponad czterystu lat opiekują się tym miejscem. Przy bazylice działa muzeum, w którym zgromadzono zabytkowe obrazy, rzeźby, feretrony, chorągwie i liczne pamiątki dokumentujące historię sanktuarium oraz rozwój kultu Matki Bożej Gidelskiej.

Od 2000 roku pielgrzymi mogą również przejść Gidelską Kalwarię. Rozmieszczone na terenie otaczającym klasztor stacje tworzą przestrzeń sprzyjającą modlitwie i wyciszeniu, pozwalając odwiedzającym zatrzymać się na chwilę refleksji.

Zabytek, o który trzeba dbać

Tak cenny zabytek wymaga stałej opieki konserwatorskiej. Obecnie prowadzone są kolejne prace przy elewacji bazyliki, które mają zabezpieczyć historyczną substancję obiektu i zachować jego wyjątkowe walory dla przyszłych pokoleń.

• Najpilniejszych prac wymaga obecnie elewacja bazyliki. Dzięki wsparciu Samorządu Województwa Łódzkiego otrzymaliśmy w tym roku dotację w wysokości 145 tysięcy złotych. Razem z wkładem własnym przeznaczymy te środki na kontynuację renowacji elewacji. To dla nas ogromna pomoc, bo pozwala zachować ten wyjątkowy zabytek dla kolejnych pokoleń pielgrzymów i odwiedzających - mówi ojciec Marcin Rutecki.

Każdego roku Gidle odwiedzają dziesiątki tysięcy wiernych i turystów. Dla jednych jest to przystanek na pielgrzymim szlaku prowadzącym na Jasną Górę, dla innych miejsce osobistej modlitwy lub spotkania z historią. Bez względu na powód przyjazdu trudno nie odnieść wrażenia, że o wyjątkowości tego miejsca nie decydują wyłącznie zabytkowe mury. Tworzą ją przede wszystkim ludzie, którzy od ponad pięciu stuleci przychodzą tutaj z nadzieją, oraz niewielka figurka Matki Bożej, od której wszystko się zaczęło.

---

Źródło: TVC (dawniej NTL Radomsko)