25 lat PiS-u. Od władzy do opozycji i z powrotem

Dokładnie 13 czerwca 2026 roku mija 25 lat od formalnego powstania Prawa i Sprawiedliwości. Ugrupowanie założone przez braci Lecha i Jarosława Kaczyńskich stało się jedną z najważniejszych sił politycznych w historii III Rzeczypospolitej, dwukrotnie przejmując władzę i wywierając istotny wpływ na kształt polskiej polityki.

Jarosław Kaczyński. (fot. Leszek Szymański / PAP)

• Prawo i Sprawiedliwość zostało zarejestrowane 13 czerwca 2001 roku z inicjatywy braci Lecha i Jarosława Kaczyńskich.
• Ugrupowanie dwukrotnie wygrywało wybory parlamentarne i przez osiem lat nieprzerwanie sprawowało władzę, co jest rekordem w historii III RP.
  Pierwszym prezesem partii był Lech Kaczyński, a od 2003 roku funkcję tę nieprzerwanie pełni Jarosław Kaczyński.
• PiS już w swoim debiucie wyborczym w 2001 roku zdobyło miejsca w Sejmie, uzyskując blisko 10 proc. głosów.

Prawo i Sprawiedliwość zostało zarejestrowane 13 czerwca 2001 roku, choć pierwsze komitety organizacyjne działały już kilka miesięcy wcześniej. Powstanie partii było związane m.in. z rozpadem Akcji Wyborczej Solidarność oraz rosnącą popularnością Lecha Kaczyńskiego, który wówczas pełnił funkcję ministra sprawiedliwości. Wśród współtwórców ugrupowania byli także Jarosław Kaczyński i Ludwik Dorn.

Kaczyński, Marcinkiewicz, Szydło, Morawiecki

Pierwszym prezesem PiS został Lech Kaczyński. W 2003 roku stery partii przejął Jarosław Kaczyński, który pozostaje jej liderem do dziś.

Już w pierwszych wyborach parlamentarnych w 2001 roku nowa partia zdobyła 9,5 proc. głosów i weszła do Sejmu. Cztery lata później PiS wygrało wybory parlamentarne, a Lech Kaczyński został prezydentem RP. W latach 2005–2007 ugrupowanie tworzyło rząd najpierw pod kierownictwem Kazimierza Marcinkiewicza, a następnie Jarosława Kaczyńskiego.

Kaczyński na przesłuchaniu. Tłumaczył się z głośnej sprawy

Największy sukces partia odniosła jednak w 2015 roku, gdy samodzielnie zdobyła większość w Sejmie. PiS utrzymało władzę przez dwie kadencje, tworząc rządy kierowane kolejno przez Beatę Szydło i Mateusza Morawieckiego. Był to najdłuższy nieprzerwany okres sprawowania władzy przez jedno ugrupowanie w historii III RP.

[

Kaczyński mówi o mobilizacji. „Wtedy przyjdzie zwycięstwo”](/news/kaczynski-podczas-miesiecznicy-smolenskiej-apelowal-o-jednosc-prawicy)

[

Kaczyński na przesłuchaniu. Tłumaczył się z głośnej sprawy](/news/jaroslaw-kaczynski-przesluchiwany-w-sprawie-tzw-dwoch-wiez-polityk-opuscil-prokurature)

[

Policja przed domem Kaczyńskiego. „Seria prowokacji”](/news/policja-dostala-falszywe-zawiadomienie-o-podejrzanym-ladunku-w-ogrodzie-jaroslawa-kaczynskiego)

Po wyborach parlamentarnych w 2023 roku Prawo i Sprawiedliwość pozostało największą pojedynczą partią w Sejmie, jednak utraciło zdolność do utworzenia większości rządowej i przeszło do opozycji.

Ćwierć wieku po powstaniu ugrupowanie pozostaje jednym z głównych uczestników polskiej sceny politycznej. Dziś stabilność partii wystawiona jest na najpoważniejszą próbę, oraz próbę sił poszczególnych frakcji, które według opinii części komentatorów, rozsadzają PiS.

Nowe stowarzyszenie w PiS. Sasin: To pięść Kaczyńskiego

Mimo zmian pokoleniowych i licznych przetasowań w krajowej polityce, jego liderem niezmiennie pozostaje Jarosław Kaczyński, jeden z ostatnich aktywnych polityków współtworzących partię w 2001 roku.