Odkryty na Starym Książu wczesnochrześcijański krzyżyk może należeć do najstarszych świadectw chrześ...

22 lipca 2026 14:24

Odkryty na Starym Książu wczesnochrześcijański krzyżyk może należeć do najstarszych świadectw chrześcijaństwa na ziemiach Polski.

Niewielki, pozłacany miedziany krzyżyk odkryty podczas badań archeologicznych na terenie Starego Książa może być jednym z najstarszych znanych świadectw obecności chrześcijaństwa na obszarze dzisiejszej Polski. Najnowsze analizy wskazują, że zabytek pochodzi z przełomu IX i X wieku i wykazuje ścisłe związki technologiczne oraz kulturowe z ośrodkami dawnego Państwa Wielkomorawskiego. O tym wyjątkowym odkryciu oraz innych wynikach badań można przeczytać w II tomie „Zeszytów Naukowych Zamku Książ”.

Drugi tom „Zeszytów Naukowych Zamku Książ” trafił do rąk czytelników, potwierdzając, że Zamek Książ jest nie tylko jedną z najważniejszych atrakcji turystycznych Dolnego Śląska, ale również miejscem prowadzenia zaawansowanych badań naukowych nad historią, archeologią i dziedzictwem kulturowym regionu. Jednym z ciekawszych artykułów publikacji jest opracowanie prof. Krzysztofa Jaworskiego, Sylwii Rodak, Ewy Lisowskiej i Aleksandry Pankiewicz poświęcone najstarszym dziejom Starego Książa. Autorzy przedstawiają wyniki wieloletnich badań archeologicznych, które całkowicie zmieniły dotychczasowe spojrzenie na początki tego miejsca.

Szczególną uwagę zwraca odkryty na terenie grodu niewielki, jednostronnie pozłacany krzyżyk wykonany z miedzianej blachy. Początkowo uznawano go za zabytek późnośredniowieczny, jednak kolejne analizy archeologiczne, porównawcze oraz najnowsze badania fizykochemiczne wykazały jego bliskie związki z zabytkami z najważniejszych ośrodków Wielkich Moraw. Zastosowana technologia wykonania oraz sposób złocenia odpowiadają rozwiązaniom stosowanym pod koniec IX i na początku X wieku.

Zdaniem badaczy krzyżyk mógł stanowić okucie relikwiarza lub księgi liturgicznej. Jeżeli jego datowanie zostanie ostatecznie potwierdzone, będzie należał do najstarszych materialnych świadectw obecności chrześcijaństwa na ziemiach dzisiejszej Polski oraz jednym z najważniejszych odkryć archeologicznych dotyczących najwcześniejszej historii Dolnego Śląska.

Publikacja prezentuje również wyniki badań wskazujących, że Stary Książ nie był jedynie średniowiecznym zamkiem Piastów. Znacznie wcześniej funkcjonował tu rozległy, wieloczłonowy gród słowiański z końca IX wieku, którego forma i wyposażenie świadczą o silnych kontaktach z kręgiem kultury wielkomorawskiej. Wśród odkrytych zabytków znajdują się także unikatowy skarb przedmiotów żelaznych, fragment wielkomorawskiego topora typu bradatica, żelazna grzywna grotopodobna oraz liczne znaleziska potwierdzające znaczenie tego ośrodka we wczesnym średniowieczu.

Artykuł poświęcony Staremu Książowi jest jednym z jedenastu opracowań zamieszczonych w II tomie „Zeszytów Naukowych Zamku Książ”, pod redakcją Mateusza Mykytyszyna i Katarzyny Sielickiej. Autorzy reprezentują różne dyscypliny naukowe – archeologię, historię sztuki, architekturę i konserwację zabytków – dzięki czemu publikacja przedstawia wielowymiarowy obraz dziejów Książa i jego otoczenia.

W tomie znalazły się artykuły autorstwa Agnieszki Trzos, Justyny Jaworek-Jakubskiej i Roberta Sobolewskiego, Agnieszki Gryglewskiej, Grzegorza Grajewskiego, Danuty Drabik-Wójtowicz i Ryszarda Wójtowicza, Krzysztofa Jaworskiego, Sylwii Rodak, Ewy Lisowskiej i Aleksandry Pankiewicz, Artura Boguszewicza oraz Wioletty Wrony-Gaj. Czytelnicy znajdą w nim m.in. opracowania dotyczące krypty grobowej Hochbergów w kościele św. Mikołaja w Świebodzicach, historii krajobrazu kulturowego wokół Zamku Książ, przebudowy rezydencji na początku XX wieku, konserwacji Salonu Włoskiego, badań archeologicznych folwarku oraz architektury zamku. – „Zeszyty Naukowe Zamku Książ” stają się platformą spotkania różnych środowisk badawczych i wymiany wiedzy o jednym z najważniejszych zabytków Dolnego Śląska. Cieszy nas, że publikacja nie tylko podsumowuje dotychczasowe badania, ale także otwiera nowe kierunki poszukiwań i dyskusji nad historią Książa oraz jego otoczenia – podkreśla Dorota Karolewska, Prezeska Zarządu Zamku Książ w Wałbrzychu.

II tom „Zeszytów Naukowych Zamku Książ” jest dostępny w sprzedaży w Zamku Książ oraz stanowi obowiązkową lekturę dla wszystkich zainteresowanych historią, archeologią i dziedzictwem kulturowym Dolnego Śląska. To właśnie na jego łamach po raz pierwszy w tak szerokim zakresie zaprezentowano najnowsze wyniki badań Starego Książa, w tym analizę wyjątkowego wczesnochrześcijańskiego krzyżyka, który może okazać się jednym z najstarszych świadectw chrześcijaństwa na ziemiach polskich.

info: Mateusz Mykytyszyn (Zamek Książ)

Co sądzisz na ten temat?

Brak komentarza, Twój może być pierwszy .

Dodaj komentarz

Użytkowniku, pamiętaj, że w Internecie nie jesteś anonimowy. Ponosisz odpowiedzialność za treści zamieszczane na portalu walbrzych24.com. Dodanie opinii jest równoznaczne z akceptacją Regulaminu portalu . Jeśli zauważyłeś, że któraś opinia łamie prawo lub dobry obyczaj - powiadom nas [email protected] lub użyj przycisku Zgłoś komentarz

---

Źródło: walbrzych24.com