Leki zostały w nagrzanym aucie. Czy nadal można je przyjmować?

Kilka spraw w centrum Chojnowa, samochód zaparkowany w słońcu, a torba z lekami pozostawiona na siedzeniu. Po powrocie opakowanie jest ciepłe, choć tabletki wyglądają tak samo jak wcześniej. Czy można je przyjmować? Odpowiedź zależy od wymagań dotyczących konkretnego preparatu, czasu spędzonego w samochodzie i temperatury, na jaką był narażony. Wygląd leku nie rozstrzyga o jego przydatności.

W samochodzie szybko robi się znacznie cieplej niż na zewnątrz

Temperatura w zamkniętym aucie zaczyna rosnąć już w pierwszych minutach postoju. Badanie opublikowane w czasopiśmie „Pediatrics” wykazało, że większość wzrostu przypada na pierwsze 15–30 minut. Uchylenie szyby nie ograniczało nagrzewania w istotnym stopniu.

Tymczasem na opakowaniu lub w ulotce leku można znaleźć zalecenie przechowywania w temperaturze poniżej 25°C, poniżej 30°C albo w lodówce, zwykle w zakresie od 2 do 8°C. Jeżeli producent nie określił szczególnych warunków, Naczelna Izba Aptekarska wskazuje temperaturę pokojową od 15 do 25°C. Samochód pozostawiony w słońcu nie spełnia takich warunków. Nie chronią przed nimi również schowek, bagażnik ani torba wsunięta pod siedzenie.

Prawidłowy wygląd nie potwierdza, że lek zachował swoje właściwości

Wysoka temperatura może zmienić właściwości fizyczne i chemiczne preparatu oraz wpłynąć na trwałość substancji czynnej. Część uszkodzeń widać od razu: tabletki kruszą się lub sklejają, czopki odkształcają, a maść, krem albo zawiesina zmienia konsystencję, barwę lub zapach. Takiego leku nie należy przyjmować bez konsultacji z farmaceutą.

Nie wszystkie uszkodzenia zmieniają wygląd preparatu. Tabletka może wyglądać prawidłowo mimo przekroczenia dopuszczalnej temperatury, dlatego same oględziny nie rozstrzygają, czy nadal nadaje się do stosowania.

Lodówka albo temperatura pokojowa: decyduje ulotka konkretnego leku

Szczególnej ostrożności wymagają preparaty przechowywane w lodówce. Należą do nich między innymi niektóre insuliny, szczepionki, leki biologiczne i krople do oczu. Chłodzenia wymagają również wybrane antybiotyki w postaci zawiesiny, niekiedy dopiero po przygotowaniu. Dokładne warunki podaje ulotka danego produktu.

Dopuszczalny czas poza lodówką różni się w zależności od preparatu. Inne zasady mogą obowiązywać przed pierwszym użyciem, a inne po otwarciu opakowania lub rozpoczęciu stosowania. Nie istnieje więc jeden limit czasu i temperatury dla wszystkich insulin czy leków biologicznych.

Osobnego sprawdzenia wymagają preparaty potrzebne w nagłych sytuacjach, w tym autowstrzykiwacze z adrenaliną, a także niektóre inhalatory i pojemniki pod ciśnieniem. Gorąco może uszkodzić ich zawartość lub opakowanie. Dotyczy to również tabletek, kapsułek, syropów, maści i czopków, choć odporność poszczególnych produktów będzie różna.

Problem dotyczy również popularnych leków przeciwalergicznych. Ulotka tabletek Allertec 10 mg zaleca przechowywanie w temperaturze poniżej 25°C oraz pozostawienie blistra w opakowaniu zewnętrznym, które chroni lek przed światłem i wilgocią. DoktorPlus.pl, partner tego artykułu, zebrał w osobnym poradniku informacje o działaniu i zastosowaniu Allertecu. Przy ocenie opakowania pozostawionego w samochodzie trzeba kierować się ulotką właściwej postaci leku i opinią farmaceuty.

Co zrobić po znalezieniu leków w nagrzanym samochodzie?

Farmaceuta będzie potrzebował danych, które pozwolą ustalić skalę przekroczenia warunków przechowywania:

• nazwy preparatu, dawki i postaci leku;

• zaleceń dotyczących przechowywania podanych na opakowaniu lub w ulotce;

• przybliżonego czasu pozostawienia leku w samochodzie;

• informacji, gdzie znajdowało się opakowanie i czy auto stało w pełnym słońcu;

• numeru serii i terminu ważności, jeśli konieczny będzie kontakt z producentem.

Jeżeli dostępna dokumentacja nie rozstrzyga sprawy, farmaceuta może zwrócić się do producenta po dane o stabilności preparatu po czasowym przekroczeniu temperatury. Po ich sprawdzeniu lek może zostać dopuszczony do dalszego stosowania, mieć skrócony okres przydatności albo wymagać wymiany.

Do czasu uzyskania odpowiedzi preparat należy przenieść w miejsce zgodne z instrukcją przechowywania. Nie należy wkładać go do zamrażarki ani do lodówki, jeśli ulotka tego nie przewiduje. Lek wymagający chłodzenia można ponownie umieścić w lodówce, aby przerwać dalsze nagrzewanie, ale nie oznacza to, że odzyska utracone właściwości.

Leki wymagające chłodzenia należy przewozić w opakowaniu termoizolacyjnym. Preparat nie powinien bezpośrednio stykać się ze zmrożonym wkładem, ponieważ zbyt niska temperatura również może go uszkodzić.

Co zrobić, gdy leku nie można odstawić?

Jeżeli farmaceuta zaleci wymianę leku przyjmowanego codziennie, a pacjent nie ma zapasu, dalsze postępowanie trzeba ustalić z lekarzem. Dokumentację, dotychczasowe dawkowanie i opis sytuacji można przedstawić podczas konsultacji online przez DoktorPlus.pl. Lekarz zdecyduje, czy może wystawić e-receptę na podstawie zebranego wywiadu, czy potrzebuje dodatkowych dokumentów albo badania stacjonarnego. Opłata dotyczy konsultacji lekarskiej, nie gwarancji otrzymania recepty.

Nie należy samodzielnie zmniejszać dawki, pomijać kolejnych ani zastępować leku innym preparatem z domowej apteczki. Jeżeli w samochodzie został lek używany w nagłych objawach, na przykład inhalator doraźny stosowany podczas napadu duszności, jego stan trzeba ocenić, zanim ponownie będzie potrzebny. Farmaceuta lub lekarz pomoże ustalić, czy preparat wymaga wymiany.

Gdzie oddać lek, którego nie można już używać?

Leków nie należy wyrzucać do toalety, zlewu ani domowego kosza. Niepotrzebne lub uszkodzone preparaty można przekazać do specjalnie oznaczonego pojemnika, na przykład w aptece prowadzącej zbiórkę przeterminowanych leków.

Podczas kolejnych podróży leki najlepiej przewozić w oryginalnych opakowaniach, poza bezpośrednim słońcem, i zabierać ze sobą po opuszczeniu samochodu. Preparaty wymagające chłodzenia powinny być transportowane zgodnie z zaleceniami z ich ulotek.

Materiał ma charakter informacyjno-edukacyjny. Nie zastępuje porady lekarza ani farmaceuty. W razie bezpośredniego zagrożenia zdrowia lub życia należy zadzwonić pod numer 112 lub 999.

Źródła:

• Jak przechowywać leki – Pacjent.gov.pl

• Wpływ wysokich temperatur na leki – Naczelna Izba Aptekarska

• Ulotka dla pacjenta: Allertec 10 mg, tabletki powlekane – Rejestr Produktów Leczniczych

• Allertec – działanie i zastosowanie – DoktorPlus.pl

• Heat stress from enclosed vehicles: moderate ambient temperatures cause significant temperature rise in enclosed vehicles – PubMed

• Managing temperature excursions – NHS Specialist Pharmacy Service

---

Źródło: chojnow.pl