Pomalowany świat. Tropem gdańskich murali

Sztuka uliczna to powrót do korzeni, a właściwie do jaskiń i skał, czyli przestrzeni publicznych naszych jaskiniowych przodków, którzy tworzyli swe dzieła dostępne dla wszystkich. Z czasem osadzono sztukę w zamkniętych przestrzeniach – świątyniach, pałacach i galeriach. Pod postacią graffiti i murali, rzeźb i instalacji, szablonów i wlepek znów została uwolniona, może odbierać ją każdy przechodzień. Od nielegalnej twórczości graficiarzy ewoluowała do sztuki przez duże „S”, zyskując globalną popularność i zmieniając obraz miast, w tym Gdańska. Dziś władze samorządowe zamawiają oficjalne murale, by rewitalizować zaniedbane dzielnice bądź trafić do mieszkańców z konkretnym przekazem. Street art od zarania jest komentarzem sytuacji politycznej lub społecznej i dialogiem artysty (lub mecenasa) ze społeczeństwem.

W naszym mikro-przewodniku podpowiadamy, jak zacząć gdańską przygodę ze sztuką uliczną i gdzie dalej szukać inspiracji.

Od blokowiska do galerii sztuki

Fani sztuki ulicznej powinni pierwsze kroki postawić na Zaspie. Ta dzielnica to jedna wielka, zajmująca 3 km kw. galeria sztuki, gdzie wielka płyta zamieniła się w sztalugi muralistów, a tynk w ich płótno. Co trzeci z grubsza blok zdobi mniejsze lub większe dzieło. W ciągu kilkunastu lat powstała tu jedna z największych na świecie kolekcji street artu. Jej prekursorem był pionier muralizmu w Polsce Rafał Roskowiński , który w 1997 r. zorganizował tu międzynarodowy Festiwal Malarstwa Monumentalnego z okazji 1000-lecia Gdańska. Powstało wtedy 10 pierwszych dzieł stworzonych przez artystów z Polski, USA, Litwy i Meksyku – kolebki muralu. Roskowiński prowadził też warsztaty w ramach Gdańskiej Szkoły Muralu.

Od 2009 do 2016 r. organizowany był tu festiwal Monumental Art, którego kilka edycji przyniosło plon ponad 40 kolejnych murali. Lokalny przewodnik Jarosław Orłowski poleca uwadze m.in. dzieła takich artystów, jak Mariusz Waras , najbardziej znanego polskiego muralisty na świecie, Licuado i Alfaalfa z Urugwaju, 2501 i Ozmo z Włoch, ShaiaDahan ze Stanów Zjednoczonych czy Rafała Roskowińskiego, który w 1999 r. stworzył jedno z najbardziej rozpoznawalnych dzieł przedstawiające papieża Jana Pawła II i Lecha Wałęsę w płomiennej, wyrazistej stylistyce nawiązującej do meksykańskich korzeni muralu.

Choć Monumental Art nie jest organizowany już od 10 lat, co pewien czas na ścianach szczytowych bloków przybywa kolejne malowidło, jak wykonany w 2001 r. mural z okazji 25-lecia festiwalu Feta na budynku przy ul. Bajana 11. Do zaprojektowania muralu zaproszono Patryka Hardzieja , gdańskiego multidyscyplinarnego ilustratora, projektanta i grafika oraz researchera i wykładowcę w Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku.

Tę mega galerię sztuki warto zwiedzać z lokalnymi przewodnikami bądź przewodnikiem internetowym stworzonym przez Instytut Kultury Miejskiej na stronie instytucji i w formie PDF .

TUSE pomaluje Wrzeszcz

Wielu mocnych wrażeń i doznań artystycznych dostarczy też spacer po Wrzeszczu. Tę sąsiadującą z Zaspą dzielnicę w szczególności upodobał sobie TUSE czyli Piotr Jaworski , malarz po gdańskiej ASP, najbardziej znany z murali.

Znajdziemy tu jego prace zarówno autorskie jak i komercyjne. To często wykonane w stylistyce przekoloryzowanych, kontrastowych fotografii portrety artystów, jak Anna Przybylska, Zbigniew Wodecki, Andrzej Zaucha, Krzysztof Krawczyk, Krzysztof Kolberger, Grzegorz Guziński czy Stan Lee, twórca super bohaterów Marvela.

Ale jest też chłopak w słuchawkach obejmujący babcię ze starym radiem i charakterystycznym dla TUSE dymkiem cytatu: „TUSE SŁUCHAM RADIA GDAŃSK”. Niektóre z jego prac powstają w kooperatywie z artystami, jak Titos (teetoss) np. hołd dla Papcia Chmiela, Riam czy Mateusz Rybka.

Prace TUSE znajdziemy też w wielu innych miejscach Gdańska, a we Wrzeszczu dzieła wielu innych artystów, jak np. cykl murali na czterech blokach przy Al. Grunwaldzkiej pt. „Port Wrzeszcz” , stworzony przez studentów ASP w ramach Gdańskiej Szkoły Muralu. Pomysłodawcą projektu był Szymon Wróblewski, gdański animator kultury i wieloletni kierownik PLAMY GAK na Zaspie.

Wiele innych prac zlokalizowanych we Wrzeszczu, na Zaspie jak i całym mieście można znaleźć w skarbnicy dzieł sztuki – stronie GASP – Gdańsk Artyści Przestrzeń Sztuka, stworzonej przez Centrum Sztuki Współczesnej Łaźnia .

Pozostałe dzielnice

Warto wybrać się też poza Zaspę i Wrzeszcz, śladem takich artystów, jak Małgorzata Siewert , Tomasz Bielak , Jarek Malicki , Bartek Piosik , Jakub Sobczak , Magdalena i Piotr Szwabe czy Krik Kong i wielu innych. Znajdziemy je na peerelowskich blokach i starych kamienicach, na szkołach i bibliotekach, murach i estakadach. Podróż przez Gdańsk tropem murali to fascynujaca przygoda.

Czytaj cały artykuł u źródła — Miasto Gdańsk (miasto na prawach powiatu)