„Urzędnicy nie działali ani prawidłowo, ani skutecznie”: NIK o samowolach budowlanych

• 104 przypadki podejrzenia samowoli budowlanej na terenie sześciu pomorskich gmin ujawniła w 2025 roku kontrola przeprowadzona przez NIK, a to tylko wierzchołek góry lodowej. Najwyższa Izba Kontroli sprawdzała, jak samorządy i nadzór budowlany radzą sobie w tym województwie z nielegalnymi inwestycjami w wybranych miejscach atrakcyjnych turystycznie. Wniosek jest jeden – nie radzą sobie – podsumowuje ustalenia kolegów Bartłomiej Pograniczny , rzecznik prasowy NIK.

Ciąg dalszy sprawy "domków covidowych" w Mechelinkach. Zostaną rozebrane

Jest kontynuacja głośnej sprawy nielegalnie wybudowanego osiedla mieszkaniowego w Mechelinkach. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił 17 skarg kasacyjnych w związku z tzw. "domkami covidowy...

Państwowi kontrolerzy prześledzili ponad pięć lat funkcjonowania wycinka pomorskich instytucji powołanych, by temperować radosną twórczość inwestorów budowlanych. W opracowaniu, jakie przygotowali, jak w lustrze przegląda się niedowład całego systemu, a skalę problemu dobrze ukazuje fakt, że tylko na terenie dwóch turystycznych gmin częściowa inwentaryzacja z powietrza wykazała ponad tysiąc potencjalnych samowoli budowlanych. Okazuje się bowiem, że właściciele gruntów stają na głowach, by obejść przepisy, a na ich posesjach (często bardzo atrakcyjnie położonych, lecz zgodnie z prawem w ogóle nieprzeznaczonych pod zabudowę) na potęgę mnożą się rożnego rodzaju bungalowy, domki letniskowe czy przyczepy kempingowe, dźwięcznie nazywane „obiektami pozornie tymczasowymi”.

Instytucje działają, ale nieadekwatnie do skali samowolek

„Brak działań systemowych prowadził do tego, że do identyfikacji przypadków samowoli budowlanych dochodziło sporadycznie, a w efekcie zaniechań często na tyle późno, że możliwa była ich legalizacja w postępowaniu uproszczonym, czyli bez względu na obowiązujące ograniczenia, związane m.in. z ochroną przyrody i krajobrazu, a także zakazy zabudowy, co skutkowało uniknięciem opłaty legalizacyjnej” – czytamy w opracowaniu NIK. Na podstawie analizy niemal 6-letniej działalności starostw powiatowych oraz powiatowych inspektoratów nadzoru budowlanego w pow. puckim, kościerskim i chojnickim oraz urzędów gmin Władysławowo, Krokowa, Kościerzyna, Karsin, Chojnice i Brusy , powstał dokument opisujący niedowład całego systemu.

Według NIK, gminy najczęściej ograniczały się do zgłaszania jednostkowych przypadków, a w reakcji powiatowi inspektorzy nadzoru budowlanego (PINB) sprawdzali wyłącznie sygnalizowane nieprawidłowości, „niewspółmiernie do zidentyfikowanej potencjalnej skali zjawiska”. Starostwa powiatowe z kolei osobnych kontroli nie planowały, nie prowadziły wcale lub miały one „charakter doraźny i nie zawsze były rzetelne”.

Przez ten dziurawy jak sito mechanizm przeciekała trudna do oszacowania w skali całego regionu liczba obiektów stawianych wbrew obowiązującym przepisom. Ich fundatorzy, zdając sobie sprawę z faktycznej bezkarności, wykorzystywali mechanizm pozwalający na legalizację samowoli budowlanych po 20 latach z uniknięciem standardowej procedury i wymaganej opłaty.

Zaniechania stwarzały zagrożenia dla przyrody

Pewne pojęcie o potencjalnej skali zjawiska, daje skupiająca się na wspomnianych trzech powiatach, NIK-owska publikacja. Czytamy tam, że tylko częściowa inwentaryzacja z powietrza terenów gmin Władysławowo i Krokowa wykazała 1044 potencjalne samowole budowlane, a w poprzedzających ją pięciu latach (2020-2024) zgłoszono łącznie zaledwie 47(!) podobnych przypadków. Tymczasem Urząd Gminy Chojnice skontrolował 27 zbiorników bezodpływowych znajdujących się na działce zlokalizowanej w pobliżu jeziora Charzykowskiego, a jednak położonych przy nich samowolnych „obiektów rekreacji indywidualnej” do PINB nie zgłosił. W powiecie kościerskim natomiast dziewięć z jedenastu sprawdzonych przez kontrolerów działek użytkowano niezgodnie z rolniczym przeznaczeniem.

• Urzędnicy nie działali ani prawidłowo, ani skutecznie. Do tego stopnia, że kontrolerzy Izby ujawnili nieprawidłowości nie tylko na działkach prywatnych, ale również na tych, które były własnością gmin. Zdaniem NIK wynikało to z tego, że mimo prawnych możliwości i obowiązków ani samorządy, ani nadzór budowlany nie poczuwały się do odpowiedzialności za identyfikowanie samowoli budowlanych, a przez to także do przeciwdziałania ich powstawaniu. Takie zaniechania prowadziły nie tylko do nieuprawnionego ingerowania w ład przestrzenny, ale także stwarzały zagrożenia dla przyrody i środowiska – wylicza Bartłomiej Pograniczny . Sugerowanymi przez NIK rozwiązaniami nabrzmiałego problemu jest wprowadzenie systemowych mechanizmów wykrywania samowoli budowlanych, ale również poprawa procedur związanych z wymianą informacji między gminami, starostwami i nadzorem budowlanym. Obok rozwiązań na poziomie państwowym kontrolerzy sugerują również, by odpowiednie działania podejmowali wójtowie i burmistrze. Jak wskazują, już obecnie posiadają oni narzędzia pozwalające na ukrócenie przestrzennej samowolki i lepszą ochronę ładu oraz środowiska. By uszczelnić system, powinni jednak lepiej wykorzystać te mechanizmy.

"Dziennik Bałtycki" jest na Google News . Dołącz do nas i śledź "Dziennik Bałtycki" codziennie . Obserwuj dziennikbaltycki.pl w Internecie.

Czytaj cały artykuł u źródła — Puck Nasze Miasto (naszemiasto.pl)