Jest decyzja: Gdynia na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO!

Zapadła wyczekiwana decyzja – Gdynia, a konkretniej jej modernistyczne centrum, zostanie wpisane na prestiżową Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Eksperci w poniedziałek 27 lipca w koreańskim Busan potwierdzili w ten sposób, że gdyńska architektura i cały układ urbanistyczny są dobrem o wyjątkowej wartości w skali całego świata.

Jedyne takie miasto na świecie. Cechy, które wyróżniają Gdynię

To dzień, który zapisze się w historii Gdyni. Wielki powód do dumy i jednocześnie zobowiązanie do dalszej troski o to wyjątkowe miejsce dla przyszłych pokoleń. To także potwierdzenie, że wizja, od której ponad sto lat temu rozpoczęła się historia nowoczesnej Gdyni, zachowała swoją siłę i uniwersalne znaczenie. Wpis jest przede wszystkim hołdem dla ludzi odważnych: urbanistów, architektów, inżynierów i budowniczych, którzy uwierzyli, że z niewielkiej wsi można stworzyć nowoczesny port i miasto. Ten sukces należy również do kolejnych pokoleń Gdynianek i Gdynian, którzy przez dziesięciolecia troszczyli się o swoje miasto i czynią to nadal – mówi Aleksandra Kosiorek , prezydent Gdyni. Długa droga na listę UNESCO

To sukces wielu środowisk i dowód na to, że konsekwentna współpraca, dialog z ekspertami oraz odpowiedzialne zarządzanie dziedzictwem przynoszą efekty. Dziękujemy wszystkim, którzy przez lata angażowali się w przygotowanie nominacji i wspierali Gdynię na drodze do UNESCO. Chciałabym szczególnie podziękować autorom wniosku nominacyjnego, a w szczególności prof. dr hab. inż. arch. Marii Jolancie Sołtysik z Wydziału Architektury Politechniki Gdańskiej, dr hab. inż. arch. Robertowi Hirschowi , Miejskiemu Konserwatorowi Zabytków w Gdyni i Markowi Stępie, ówczesnemu wiceprezydentowi miasta. Bardzo dziękuję też zespołom gdyńskiego Biura Miejskiego Konserwatora Zabytków i Referatu Współpracy z Zagranicą, na czele z ich kierowniczkami, Celiną Łozowską i Joanną Leman , a także wszystkim osobom, które na co dzień wspierają miasto w ochronie i popularyzacji gdyńskiego dziedzictwa modernistycznego – wymienia Oktawia Gorzeńska , wiceprezydentka Gdyni.

2007 rok: wpisanie układu urbanistycznego Śródmieścia Gdyni do rejestru zabytków województwa pomorskiego

2007 rok: pierwsza edycja międzynarodowej konferencji naukowej „Modernizm w Europie – modernizm w Gdyni”, która skupia się na popularyzacji nurtu modernizmu i gości w mieście do dziś

2012 rok: powołanie Biura Miejskiego Konserwatora Zabytków w Gdyni (na mocy porozumienia z Wojewódzkim Urzędem Ochrony Zabytków w Gdańsku)

2015 rok: uznanie decyzją Prezydenta RP Śródmieścia Gdyni za Pomnik Historii

2019 rok: zgłoszenie przez Polskę kandydatury Gdyni na Listę Informacyjną UNESCO (tzw. Tentative List) i początek prac nad dokumentacją nominacyjną

luty 2023 roku : zgłoszenie gdyńskiej kandydatury na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz przekazanie kompletnej dokumentacji do Centrum Światowego Dziedzictwa UNESCO

czerwiec 2025 roku: otrzymanie dokumentu, w którym eksperci ICOMOS-u potwierdzili wyjątkową wartość modernistycznego Śródmieścia Gdyni , wskazując kwestie do doprecyzowania (tzw. rekomendacja typu referral)

czerwiec 2025 roku : wiceministra kultury i dziedzictwa narodowego Bożena Żelazowska zarekomendowała głosowanie kandydatury Gdyni na sesji Komitetu Światowego Dziedzictwa w 2026 roku

2025-2026: proces uzupełniania i dopracowywania gdyńskiego wniosku, działania dyplomatyczne

listopad 2025 roku: skorzystanie z prawa do bezpośrednich konsultacji z ekspertami ICOMOS oraz Działem Nominacji WHC UNESCO w Paryżu

styczeń 2026 roku : oficjalne przekazanie uzupełniającej dokumentacji do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego , a następnie do ICOMOS

maj 2026 roku: wyjazdowe posiedzenie senackiej Komisji Kultury i Środków Przekazu w Gdyni, jednogłośne wsparcie senatu dla gdyńskiej kandydatury

lipiec 2026 roku : konsultacje z ekspertami ICOMOS w Paryżu, briefing dla przedstawicieli korpusu dyplomatycznego państw członkowskich Komitetu Światowego Dziedzictwa UNESCO w Ministerstwie Spraw Zagranicznych RP

19-27 lipca 2026 roku : 48. sesja Komitetu Światowego Dziedzictwa UNESCO, decyzja dotycząca gdyńskiej kandydatury

Wszystko „zaczęło się od morza” i przetrwało do dziś

historię powstania miasta w tempie unikatowym w skali świata (z kaszubskiej wsi do nowoczesnego, portowego miasta z ponad 100 tysiącami mieszkańców w zaledwie kilkanaście lat)

staranne planowanie miasta w duchu modernizmu : przemyślana siatka ulic, zwarte pierzeje kamienic, zorientowanie na potrzeby mieszkańców i jakość życia

projektowanie budynków zgodnie z najlepszymi wzorcami : dobrze doświetlone mieszkania, brak ciemnych oficyn, dostęp do terenów zielonych, inspiracja motywami marynistycznymi, charakterystyczny, „opływowy” styl architektoniczny nazywany gdyńskim modernizmem i elementy art deco, zachowanie spójności i estetyki

związek miasta z morzem : miasto było planowane i rozwijało się w harmonii z portem, a jego główna oś do dziś pozostała otwarta na morze (Molo Południowe, Skwer Kościuszki i ul. 10 Lutego)

zachowanie autentyczności : miasto uniknęło poważnych zniszczeń podczas II wojny światowej, zachowało oryginalny układ ulic, placów i kwartałów oraz liczną zabudowę z okresu XX-lecia międzywojennego, nie zmieniły się funkcje większości budynków, pozostały historyczne nazwy.

Co wpis zmieni w funkcjonowaniu miasta

O Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO

Autor: Kamil Złoch ([email protected])

Zmodyfikowano: 27.07.2026 06:53

Zmodyfikował: Kamil Złoch

Czytaj cały artykuł u źródła — Miasto Gdynia (miasto na prawach powiatu)