Gnieźnik leśny – storczyk, który żyje bez fotosyntezy
Kto powiedział, że storczyki muszą być jaskrawo kolorowe i rosnąć wyłącznie w parnych, egzotycznych tropikach? W gąszczu lasów Nadleśnictwa Browsk skrywa się roślina, która całkowicie wymyka się podręcznikowym definicjom. Brak liści? Brak zielonego barwnika? Brak słońca? Dla gnieźnika leśnego (Neottia nidus-avis) to naturalna codzienność.
Botaniczny buntownik w beżowej szacie
Gnieźnik leśny to w świecie flory prawdziwy rewolucjonista. To rodzimy, dziko rosnący storczyk jako jeden z niewielu całkowicie zrezygnował z fotosyntezy. Nie posiada chlorofilu (zielonego barwnika), dlatego zamiast soczystej zieleni przybiera intrygujące, jasnobrązowe, kremowe lub beżowe odcienie. Z tego powodu bywa nazywany „beżowym arystokratą” lub „leśnym duchem”.
Skoro nie wyciąga energii ze słońca, jak radzi sobie w głębokim cieniu puszczańskiego grądu? Gnieźnik nawiązał fascynującą, podziemną współpracę z grzybami (zjawisko to nazywa się myko-heterotrofią). Za pośrednictwem grzybni podkrada substancje odżywcze pobliskim drzewom. To genialne przystosowanie pozwala mu bez trudu przetrwać w miejscach tak mrocznych, gdzie inne rośliny kwiatowe dawno by zginęły.
Dlaczego „ptasie gniazdo”?
Jego łacińska nazwa nidus-avis oznacza dosłownie „ptasie gniazdo”. Jeśli zajrzelibyśmy pod ziemię, zagadka szybko by się wyjaśniła. System korzeniowy gnieźnika składa się z krótkich, niezwykle gęstych, splątanych i mięsistych kłączy, które do złudzenia przypominają misternie uwite gniazdo małego ptaka.
Kiedy można go spotkać? Kalendarz kwitnienia
Gnieźnik leśny większość swojego życia spędza ukryty pod ziemią. Ponad dywan z liści wyrasta niemal wyłącznie po to, by wydać nasiona.
Roślina kwitnie najintensywniej od maja do czerwca. To właśnie wtedy, podczas późnowiosennych spacerów, mamy największą szansę na dostrzeżenie jego beżowych, miodowo pachnących kwiatostanów.
Co ciekawe, gnieźnik zakwita w 9 roku swojego życia. Gnieźnik leśny jest w Polsce gatunkiem podlegającym ochronie.
browsk.bialystok.lasy.gov.pl opr. (orj)
Nasze materiały wideo: