85. rocznica spalenia Wielkiej Synagogi

Departament Komunikacji Społecznej

ul. Słonimska 1

15-950 Białystok

tel.: 85 879 79 79

Dodana : 24.06.2026 11:19

27 czerwca 1941 roku rozpoczęła się zagłada białostockich Żydów. Tego dnia niemieccy okupanci spalili Wielką Synagogę wraz z setkami uwięzionych w niej osób. W 85. rocznicę tych tragicznych wydarzeń Białystok odda hołd ofiarom.

Prezydent Białegostoku Tadeusz Truskolaski zaprasza mieszkańców do udziału w uroczystości upamiętniającej, która odbędzie się w piątek, 26 czerwca, o godz. 12.00 pod Pomnikiem-Kopułą Wielkiej Synagogi przy ul. Suraskiej.

Wielka Synagoga, wzniesiona na początku XX wieku przy ulicy Bożniczej (obecnie Suraskiej), była w okresie międzywojennym najokazalszą synagogą w Białymstoku. 27 czerwca 1941 roku została spalona przez hitlerowców. Wydarzenie to zapoczątkowało zagładę białostockiej społeczności żydowskiej, która przez stulecia współtworzyła historię miasta.

Tego dnia niemieccy okupanci zapędzili do budynku Wielkiej Synagogi żydowskich mężczyzn i chłopców, a następnie podpalili świątynię. Do osób próbujących uciec lub stawiać opór strzelano. Szacuje się, że w płomieniach zginęło od 700 do nawet 2,5 tysiąca ludzi. Kilkunastu osobom udało się ocalić życie dzięki polskiemu dozorcy Józefowi Bartoszce, który otworzył tylne drzwi budynku.

Białystok pamięta o tragedii żydowskiej społeczności miasta i każdego roku oddaje hołd ofiarom „Czarnego piątku”.

Obchody 85. rocznicy spalenia Wielkiej Synagogi uzupełni wyjątkowy recital skrzypcowy „po – Zachor” w wykonaniu Marii Sławek, który odbędzie się 27 czerwca o godz. 19 w Klubie Fama przy ul. Legionowej 5 (wstęp wolny). Koncert poświęcony będzie pamięci Wielkiej Synagogi w Białymstoku – miejsca, które przez dziesięciolecia stanowiło duchowe i kulturalne centrum lokalnej społeczności żydowskiej. Program został zbudowany wokół utworów podejmujących temat pamięci, utraty i nieobecności. Publiczność usłyszy m.in. kompozycje Marka Karminsky’ego, Paula Ben-Haima, Eugène’a Ysaÿe’a, Mieczysława Wajnberga, Jana Sebastiana Bacha, Lery Auerbach oraz Marii Sławek. Utwory te tworzą muzyczną opowieść o doświadczeniu pamięci i losach żydowskiej społeczności Europy – od Bachowskiej Ciaccony, związanej symbolicznie z tematyką żałoby i obecnej w operze „Pasażerka” Mieczysława Wajnberga, po dzieła twórców, których biografie naznaczone zostały doświadczeniem wojny, emigracji i wykluczenia. W programie znajdą się również współczesne kompozycje, w tym „T’filah (Modlitwa)” Lery Auerbach oraz utwór Marii Sławek „już prawie nikogo tu nie ma”, którego prapremiera odbyła się podczas uroczystości Zachor w KL Płaszów w 2024 roku.

(ab)

Czytaj cały artykuł u źródła — Miasto Białystok (Urząd Miejski w Białymstoku)