Zmiana prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości

Poradnik Interesanta

Główna idea ustawy – likwidacja użytkowania wieczystego nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe

Podstawa prawna

1. Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 6)

2. Ustawa z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1145 ze zm.)

3. Uchwała Nr IV/64/18 Rady Miasta Białystok z dnia 17 grudnia 2018 r. w sprawie określenia warunków udzielenia bonifikat od opłaty jednorazowej z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntów stanowiących własność Gminy Białystok w prawo własności tych gruntów oraz wysokości stawek procentowych tych bonifikat (Dz. Urz. Woj. Podl. z 2019 r., poz. 5351),

4. Uchwała Nr VII/91/19 Rady Miasta Białystok z dnia 25 lutego 2019 r. zmieniająca uchwałę Nr IV/64/18 z dnia 17 grudnia 2018 r. w sprawie określenia warunków udzielenia bonifikat od opłaty jednorazowej z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntów stanowiących własność Gminy Białystok w prawo własności tych gruntów oraz wysokości stawek procentowych tych bonifikat (Dz. Urz. Woj. Podl. z 2019 r., poz. 1389).

5. Uchwała Nr XVI/261/19 Rady Miasta Białystok z dnia 25 listopada 2019 r. zmieniająca uchwałę Nr IV/64/18 z dnia 17 grudnia 2018 r. w sprawie określenia warunków udzielenia bonifikat od opłaty jednorazowej z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntów stanowiących własność Gminy Białystok w prawo własności tych gruntów oraz wysokości stawek procentowych tych bonifikat (Dz. Urz. Woj. Podl. z 2019 r., poz. 5689).

6. Uchwała Nr XX/356/20 Rady Miasta Białystok z dnia 30 marca 2020 r. zmieniająca uchwałę Nr IV/64/18 z dnia 17 grudnia 2018 r. w sprawie określenia warunków udzielenia bonifikat od opłaty jednorazowej z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntów stanowiących własność Gminy Białystok w prawo własności tych gruntów oraz wysokości stawek procentowych tych bonifikat (Dz. Urz. Woj. Podl. z 2020 r., poz. 1848).

7. Obwieszczenie Rady Miasta Białystok z dnia 28 lutego 2020 r. w sprawie ogłoszenia tekstu jednolitego uchwały w sprawie określenia warunków udzielenia bonifikat od opłaty jednorazowej z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntów stanowiących własność Gminy Białystok w prawo własności tych gruntów oraz wysokości stawek procentowych tych bonifikat (Dz. Urz. Woj. Podl. z 2022 r., poz. 1057).

8. Uchwała Nr X/158/25 Rady Miasta Białystok z dnia 20 stycznia 2025 r. zmieniająca uchwałę Nr IV/64/18 z dnia 17 grudnia 2018 r. w sprawie określenia warunków udzielenia bonifikat od opłaty jednorazowej z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntów stanowiących własność Gminy Białystok w prawo własności tych gruntów oraz wysokości stawek procentowych tych bonifikat (Dz. Urz. Woj, Podl. z 2025 r., poz. 449).

9. Zarządzenie Wojewody Podlaskiego Nr 31/2019 z dnia 26 marca 2019 r. w sprawie wysokości stawek procentowych oraz warunków udzielania bonifikaty od opłaty jednorazowej z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntów, stanowiących własność Skarbu Państwa położonych na terenie Miasta Białystok, w prawo własności tych gruntów (Dz. Urz. Woj. Podl. z 2019 r., poz. 1690).

10. Zarządzenie Wojewody Podlaskiego Nr 50/2019 z dnia 09 maja 2019 r. zmieniające zarządzenie Nr 31/2019 z dnia 26 marca 2019 r. w sprawie wysokości stawek procentowych oraz warunków udzielania bonifikaty od opłaty jednorazowej z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntów, stanowiących własność Skarbu Państwa położonych na terenie Miasta Białystok, w prawo własności tych gruntów (Dz. Urz. Woj. Podl. z 2019 r., poz. 2664).

11. Zarządzenie Wojewody Podlaskiego Nr 185/2019 z dnia 17 grudnia 2019 r. zmieniające zarządzenie Nr 31/2019 z dnia 26 marca 2019 r. w sprawie wysokości stawek procentowych oraz warunków udzielania bonifikaty od opłaty jednorazowej z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntów, stanowiących własność Skarbu Państwa położonych na terenie Miasta Białystok, w prawo własności tych gruntów (Dz. Urz. Woj. Podl. z 2019 r., poz. 6159).

12. Zarządzenie Wojewody Podlaskiego Nr 51/2020 z dnia 08 kwietnia 2020 r. zmieniające zarządzenie Nr 31/2019 z dnia 26 marca 2019 r. w sprawie wysokości stawek procentowych oraz warunków udzielania bonifikaty od opłaty jednorazowej z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntów, stanowiących własność Skarbu Państwa położonych na terenie Miasta Białystok, w prawo własności tych gruntów (Dz. Urz. Woj. Podl. z 2020 r., poz. 2058).

13. Zarządzenie Wojewody Podlaskiego Nr 185/2025 z dnia 20 lutego 2025 r. zmieniające zarządzenie Nr 31/2019 z dnia 26 marca 2019 r. w sprawie wysokości stawek procentowych oraz warunków udzielania bonifikaty od opłaty jednorazowej z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntów, stanowiących własność Skarbu Państwa położonych na terenie Miasta Białystok, w prawo własności tych gruntów (Dz. Urz. Woj. Podl. z 2025 r., poz. 1020).

Kogo dotyczy?

Użytkowników wieczystych, będących właścicielami domów jednorodzinnych.

Użytkowników wieczystych, będących właścicielami lokali w budynkach mieszkalnych wielorodzinnych.

Osób, które przed 1 stycznia 2019 roku zawarły umowę o ustanowienie użytkowania wieczystego lub umowę przenosząca prawo użytkowania wieczystego – a wniosek o wpis w księdze wieczystej nie został rozpoznany przed tym dniem, bądź przed tym dniem nie został w ogóle złożony (przekształcenie następcze).

Użytkowników wieczystych, którzy zamieszkują w budynkach jednorodzinnych lub wielorodzinnych, oddanych do użytkowania zgodnie z przepisami prawa budowlanego po 1 stycznia 2019 r. (przekształcenie opóźnione).

Użytkowników wieczystych, właścicieli domów jednorodzinnych, będących cudzoziemcami, po spełnieniu dodatkowego warunku jakim jest uzyskanie zezwolenia ministra właściwego do spraw wewnętrznych na nabycie nieruchomości.

Jakich nieruchomości dotyczy?

Nieruchomości zabudowanych wyłącznie budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi.

Nieruchomości zabudowanych wyłącznie budynkami mieszkalnymi wielorodzinnymi, w których co najmniej połowę liczby lokali stanowią lokale mieszkalne.

Nieruchomości wymienionych w pkt 1 i 2, wraz z budynkami gospodarczymi, garażami, innymi obiektami budowlanymi lub urządzeniami budowlanymi, umożliwiającymi prawidłowe i racjonalne korzystanie z budynków mieszkalnych.

Nieruchomości wymienionych w pkt. 1, 2 i 3 gdy położone są na nich inne budynki, obiekty budowlane lub urządzenia budowlane, o ile ich łączna powierzchnia użytkowa nie przekracza 30% powierzchni użytkowej wszystkich budynków położonych na tym gruncie.

Nieruchomości wymienionych w pkt 1, 2, 3 lub 4, na których położone są także inne budynki niż określone w pkt 3, których łączna powierzchnia użytkowa przekracza 30% powierzchni użytkowej wszystkich budynków położonych na tym gruncie, po uprzednim dokonaniu podziału geodezyjnego i prawnego takiej nieruchomości w taki sposób, aby wyodrębnić nieruchomość spełniającą warunki do przekształcenia.

Zaświadczenie – dokument potwierdzający przekształcenie

Wydają organy pobierające dotychczasowe opłaty za użytkowanie wieczyste: Prezydent Miasta Białegostoku – nieruchomości stanowiące własność Gminy Białystok, Prezydent Miasta Białegostoku działający jako starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej – nieruchomości stanowiące własność Skarbu Państwa.

Tryb wydawania zaświadczeń: z urzędu - od zaświadczenia wydanego z urzędu nie pobiera się opłaty skarbowej, na wniosek - od zaświadczenia wydawanego na wniosek właściciela pobiera się opłatę skarbową w wysokości 50 zł.: wpłaty tytułem opłaty skarbowej za wydanie zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie należy uiszczać na numer konta: 26 1240 5211 1111 0010 3553 3132

Zaświadczenie zawiera: potwierdzenie przekształcenia, oznaczenie nieruchomości gruntowej lub lokalowej (budynki wielorodzinne), według ewidencji gruntów i budynków oraz ksiąg wieczystych prowadzonych dla tych nieruchomości, wysokość rocznej opłaty przekształceniowej oraz okres jej wnoszenia, zasady wnoszenia opłaty jednorazowej, pouczenie o możliwości złożenia, w terminie 2 miesięcy od doręczenia zaświadczenia, wniosku o ustalenie wysokości i okresu wnoszenia opłaty przekształceniowej w drodze decyzji.

Zaświadczenie wydane z urzędu przesyłane jest na adres wskazany w ewidencji gruntów i budynków lub inny adres, na który przed dniem przekształcenia doręczano korespondencje dotyczącą użytkowania wieczystego. Doręczenie zaświadczenia na takie adresy uważa się za dokonane.

Zaświadczenie przesyłane jest do sądu właściwego do prowadzenia księgi wieczystej.

Sąd z urzędu dokonuje wpisu własności gruntu oraz wpisu roszczenia o opłatę w dziale III księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości gruntowej (domy jednorodzinne).

W przypadku przekształcenia udziału we współużytkowaniu wieczystym gruntu związanego z odrębną własnością lokalu (budynki mieszkalne wielorodzinne) sąd dokonuje wpisów w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości lokalowej.

Zawiadomienie o wpisie sąd doręcza na adres wskazany w zaświadczeniu.

Ważne!

Bardzo istotne jest uaktualnienie przez użytkowników wieczystych adresów zamieszkania w ewidencji gruntów i budynków, gdyż zaświadczenie wysłane na wskazany w tej ewidencji adres uważa się za skutecznie doręczone.

Ważne jest uaktualnienie wpisów w księdze wieczystej (wprowadzenie np. postanowień spadkowych, wyroków rozwodowych), gdyż sąd bada zgodność danych zawartych w zaświadczeniu z danymi w księdze wieczystej.

Terminy na wydanie zaświadczenia

Z urzędu właściwy organ wydaje zaświadczenie nie później niż w terminie 12 miesięcy od dnia przekształcenia.

W terminie 4 miesięcy od dnia przedstawienia przez cudzoziemca, ostatecznego zezwolenia ministra właściwego do spraw wewnętrznych na nabycie nieruchomości.

W terminie 4 miesięcy od dnia otrzymania potwierdzenia dokonania wpisu w księdze wieczystej (przekształcenie następcze).

Na wniosek właściciela w terminie 4 miesięcy od dnia otrzymania wniosku.

Na wniosek właściciela lokalu uzasadniony potrzebą dokonania czynności cywilnoprawnej mającej za przedmiot lokal albo właściciela gruntu uzasadniony potrzebą ustanowienia odrębnej własności lokalu – w terminie 30 dni od dnia otrzymania wniosku.

Opłata z tytułu przekształcenia

Roczna opłata przekształceniowa: wysokość opłaty jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywałaby w dniu przekształcenia; w przypadku, gdy w dniu przekształcenia obowiązywałaby opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego ustalona za pierwszy lub drugi rok od aktualizacji, wysokość opłaty jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego w trzecim roku od aktualizacji; opłata jest wnoszona przez okres 20 lat, licząc od dnia przekształcenia; właściciel, jeżeli nie zgadza się z zawartą w zaświadczeniu informacją o wysokości i okresie wnoszenia opłaty, może złożyć, do właściwego organu w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia zaświadczenia, wniosek o ustalenie wysokości lub okresu wnoszenia tej opłaty w drodze decyzji.

Jednorazowa opłata przekształceniowa: właściciel gruntu w każdym czasie trwania obowiązku wnoszenia opłaty może zgłosić właściwemu organowi na piśmie zamiar jednorazowego jej wniesienia w kwocie pozostającej do spłaty; wysokość tej opłaty odpowiada iloczynowi wysokości opłaty obowiązującej w roku, w którym zgłoszono zamiar wniesienia opłaty jednorazowej oraz liczby lat pozostałych do upływu okresu 20 lat; właściwy organ informuje właściciela gruntu na piśmie o wysokości opłaty jednorazowej, w terminie 14 dni od dnia zgłoszenia; właściciel, jeżeli nie zgadza się z wysokością opłaty jednorazowej może złożyć, do właściwego organu, w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia informacji, wniosek o ustalenie wysokości opłaty jednorazowej w drodze decyzji.

Po wniesieniu wszystkich opłat rocznych albo opłaty jednorazowej, właściwy organ wydaje z urzędu, w terminie 30 dni od dnia wniesienia opłaty rocznej albo opłaty jednorazowej, zaświadczenie o ich wniesieniu, które właściciel gruntu załącza do wniosku o wykreślenie w dziale III księgi wieczystej wpisu roszczenia o opłatę.

Od wniosku o wpis, sąd pobiera opłatę stałą w wysokości: 250 zł – w przypadku wniesienia opłaty jednorazowej; 75 zł – w pozostałych przypadkach.

Terminy wnoszenia opłat

Roczną opłatę przekształceniową wnosi się w terminie do dnia 31 marca każdego roku.

Na wniosek właściciela złożony nie później niż 14 dni przed dniem upływu terminu płatności, właściwy organ może rozłożyć opłatę roczną na raty lub ustalić inny termin jej wniesienia, nieprzekraczający danego roku kalendarzowego.

Bonifikaty od opłaty

Bonifikata od opłaty jednorazowej: właściwy organ może udzielić osobom fizycznym będącym właścicielami budynków mieszkalnych jednorodzinnych lub lokali mieszkalnych lub spółdzielniom mieszkaniowym bonifikaty od opłaty jednorazowej. Bonifikata może objąć również opłaty jednorazowe wnoszone za stanowiska postojowe i garaże.

Spółdzielnia mieszkaniowa uwzględnia wysokość opłaty i opłaty jednorazowej oraz wartość udzielonej bonifikaty, przy ustalaniu wysokości kosztów związanych z eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości, obciążających osoby, którym przysługują spółdzielcze prawa do lokali.

Regulacje dotyczące udzielenia bonifikat od opłaty jednorazowej za przekształcenie nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa zawiera: - zarządzenie Nr 31/2019 Wojewody Podlaskiego z dnia 26 marca 2019 r. w sprawie wysokości stawek procentowych oraz warunków udzielania bonifikaty od opłaty jednorazowej z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntów, stanowiących własność Skarbu Państwa położonych na terenie Miasta Białystok, w prawo własności tych gruntów, - zarządzenie Wojewody Podlaskiego Nr 50/2019 z dnia 09 maja 2019 r. zmieniające zarządzenie Nr 31/2019 z dnia 26 marca 2019 r. w sprawie wysokości stawek procentowych oraz warunków udzielania bonifikaty od opłaty jednorazowej z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntów, stanowiących własność Skarbu Państwa położonych na terenie Miasta Białystok, w prawo własności tych gruntów, - zarządzenie Wojewody Podlaskiego Nr 185/2019 z dnia 17 grudnia 2019 r. zmieniające zarządzenie Nr 31/2019 z dnia 26 marca 2019 r. w sprawie wysokości stawek procentowych oraz warunków udzielania bonifikaty od opłaty jednorazowej z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntów, stanowiących własność Skarbu Państwa położonych na terenie Miasta Białystok, w prawo własności tych gruntów, - zarządzenie Wojewody Podlaskiego Nr 51/2020 z dnia 08 kwietnia 2020 r. zmieniające zarządzenie Nr 31/2019 z dnia 26 marca 2019 r. w sprawie wysokości stawek procentowych oraz warunków udzielania bonifikaty od opłaty jednorazowej z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntów, stanowiących własność Skarbu Państwa położonych na terenie Miasta Białystok, w prawo własności tych gruntów, - zarządzenie Wojewody Podlaskiego Nr 33/2025 z dnia 20 lutego 2025 r. zmieniające zarządzenie Nr 31/2019 z dnia 26 marca 2019 r. w sprawie wysokości stawek procentowych oraz warunków udzielania bonifikaty od opłaty jednorazowej z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntów, stanowiących własność Skarbu Państwa położonych na terenie Miasta Białystok, w prawo własności tych gruntów.

Wysokość stawek procentowych bonifikaty od opłaty jednorazowej z tytułu przekształcenia gruntu wynosi: · 60% – w przypadku gdy zgłoszenie zamiaru wniesienia opłaty jednorazowej zostało złożone właściwemu organowi wykonującemu uprawnienia właścicielskie Skarbu Państwa, w roku w którym nastąpiło przekształcenie, a opłata jednorazowa zostanie wniesiona w terminie dwóch miesięcy od dnia otrzymania informacji o wysokości tej opłaty; · 50% – w przypadku gdy zgłoszenie zamiaru wniesienia opłaty jednorazowej zostało złożone właściwemu organowi wykonującemu uprawnienia właścicielskie Skarbu Państwa, w drugim roku po przekształceniu, a opłata jednorazowa zostanie wniesiona w terminie dwóch miesięcy od dnia otrzymania informacji o wysokości tej opłaty; · 40% – w przypadku gdy zgłoszenie zamiaru wniesienia opłaty jednorazowej zostało złożone właściwemu organowi wykonującemu uprawnienia właścicielskie Skarbu Państwa, w trzecim roku po przekształceniu, a opłata jednorazowa zostanie wniesiona w terminie dwóch miesięcy od dnia otrzymania informacji o wysokości tej opłaty; · 30% – w przypadku gdy zgłoszenie zamiaru wniesienia opłaty jednorazowej zostało złożone właściwemu organowi wykonującemu uprawnienia właścicielskie Skarbu Państwa, w czwartym roku po przekształceniu, a opłata jednorazowa zostanie wniesiona w terminie dwóch miesięcy od dnia otrzymania informacji o wysokości tej opłaty; · 20% – w przypadku gdy zgłoszenie zamiaru wniesienia opłaty jednorazowej zostało złożone właściwemu organowi wykonującemu uprawnienia właścicielskie Skarbu Państwa, w piątym roku po przekształceniu, a opłata jednorazowa zostanie wniesiona w terminie dwóch miesięcy od dnia otrzymania informacji o wysokości tej opłaty; · 10% – w przypadku gdy zgłoszenie zamiaru wniesienia opłaty jednorazowej zostało złożone właściwemu organowi wykonującemu uprawnienia właścicielskie Skarbu Państwa, w szóstym roku po przekształceniu, a opłata jednorazowa zostanie wniesiona w terminie dwóch miesięcy od dnia otrzymania informacji o wysokości tej opłaty.

Bonifikata przysługuje: osobom fizycznym będącym właścicielami (współwłaścicielami) budynków mieszkalnych jednorodzinnych, lokali mieszkalnych oraz stanowisk postojowych i garaży, spółdzielniom mieszkaniowym będącym właścicielami (współwłaścicielami) budynków mieszkalnych – w części przeznaczonej na cele mieszkaniowe oraz stanowisk postojowych i garaży.

Warunki udzielania bonifikaty: złożenie przez uprawnionych pisemnego wniosku o udzielenie bonifikaty wraz z oświadczeniem o zamiarze wniesienia opłaty jednorazowej, nieposiadanie przez wnioskodawcę zaległości z tytułu dochodów Skarbu Państwa.

Ważne!

W przypadku ustalenia wysokości opłaty jednorazowej z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego na cele mieszkaniowe w prawo własności w odniesieniu do lokalu niemieszkalnego – garażu wielostanowiskowego konieczne jest wniesienie opłaty jednorazowej przekształceniowej przez wszystkich współwłaścicieli garażu w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia informacji.

Regulacje dotyczące udzielenia bonifikat od opłaty jednorazowej za przekształcenie nieruchomości stanowiących własność Gminy Białystok zawierają: - uchwała nr IV/64/18 Rady Miasta Białystok z dnia 17 grudnia 2018 r. w sprawie określenia warunków udzielenia bonifikat od opłaty jednorazowej z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntów stanowiących własność Gminy Białystok w prawo własności tych gruntów oraz wysokości stawek procentowych tych bonifikat, - uchwała Nr VII/91/19 Rady Miasta Białystok z dnia 25 lutego 2019 r. zmieniająca uchwałę w sprawie określenia warunków udzielenia bonifikat od opłaty jednorazowej z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntów stanowiących własność Gminy Białystok w prawo własności tych gruntów oraz wysokości stawek procentowych tych bonifikat, - uchwała Nr XVI/261/19 Rady Miasta Białystok z dnia 25 listopada 2019 r. zmieniająca uchwałę Nr IV/64/18 z dnia 17 grudnia 2018 r. w sprawie określenia warunków udzielenia bonifikat od opłaty jednorazowej z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntów stanowiących własność Gminy Białystok w prawo własności tych gruntów oraz wysokości stawek procentowych tych bonifikat, - uchwała Nr XX/356/20 Rady Miasta Białystok z dnia 30 marca 2020 r. zmieniająca uchwałę Nr IV/64/18 z dnia 17 grudnia 2018 r. w s

Czytaj cały artykuł u źródła — Miasto Białystok (Urząd Miejski w Białymstoku) — BIP