Tablica poświęcona pamięci Romana Dmowskiego w Suwałkach
W poniedziałek (29.06) w pobliżu w pobliżu kamienicy przy ulicy Kościuszki 124 władze miasta oficjalnie odsłoniły pamiątkową tablicę poświęconą pamięci Romana Dmowskiego, nazywanego jednym z głównych ojców polskiej niepodległości.
Tablica stanęła w pobliżu w pobliżu kamienicy przy ul. T. Kościuszki 124, w której w 1904 r. prawdopodobnie przebywał Roman Dmowski . Została ufundowana staraniem Instytutu Pamięci Narodowej. Suwalski samorząd miejski reprezentowali m.in. Prezydent Suwałk Czesław Renkiewicz i jego Zastępca Roman Rynkowski oraz Przewodniczący Rady Miejskiej Zdzisław Przełomiec z radnymi Anną Ruszewską i Jarosławem Schabieńskim. Obecny był również Dyrektor Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Białymstoku dr hab. Krzysztof Sychowicz. Postać R. Dmowskiego oraz dzieje ruchu narodowego na Suwalszczyźnie przybliżyli: dr J. Schabieński i Andrzej Matusiewicz.
W 1904 roku, pod przybranym nazwiskiem Romanowski, przebywał w Suwałkach Roman Dmowski. Jak wspominał Gustaw Zabłocki: W licznym zebraniu wyjaśniał program Stronnictwa Narodowo-Demokratycznego i zachęcał do zorganizowania stronnictwa w Ziemi Suwalskiej.
W następnych latach w Suwałkach rozwinęły się struktury Stronnictwa Demokratyczno-Narodowego, którego członkowie, oprócz ruchu politycznego stworzyli także liczne i prężne organizacje i inicjatywy lokalne (np. „Tygodnik Suwalski“), realizujące ideę wszechstanowości (budowania nowoczesnej wspólnoty łączącej wszystkie grupy społeczne) i wszechpolskości (łączności Polaków ponad granicami rozbiorowymi).
Roman Dmowski urodził się 9 sierpnia 1864 r. w Kamionku. Był doktorem nauk przyrodniczych oraz doktorem honoris causa Uniwersytetu w Cambridge, ale przede wszystkim jednym z najważniejszych teoretyków i praktyków polskiej myśli politycznej i społecznej. Reprezentował w niej nurt narodowy. Podczas I wojny światowej utworzył przedstawicielstwo Polski przy państwach Ententy - Komitet Narodowy Polski. W roku 1919 reprezentował Polskę na konferencji w Paryżu, postulując między innymi włączenie do państwa polskiego Suwałk i Suwalszczyzny. Wraz z Ignacym Paderewskim 28 czerwca 1919 r. podpisał w imieniu Rzeczypospolitej Traktat Wersalski. W II RP odgrywał kluczową rolę w ruchu narodowym, jednym z głównych ówczesnych nurtów ideowych. Był autorem wielu dzieł politycznych oraz literackich.
Roman Dmowski zmarł 2 stycznia 1939 r. w Drozdowie. W całym kraju żegnano go niezwykle uroczyście. W dniu jego pogrzebu - 7 stycznia 1939 r. - w kościele św. Aleksandra w Suwałkach proboszcz, ks. prałat Bolesław Gumowski, odprawił nabożeństwo żałobne za jego duszę. Po obu stronach stojącej na katafalku symbolicznej trumny stanęły poczty sztandarowe Akcji Katolickiej oraz Katolickiego Stowarzyszenia Młodzieży, a wokół niej zgromadziło się liczne grono suwalskich obywateli. 4 września 1994 r. w kościele św. Aleksandra w Suwałkach odsłonięto tablicę memoratywną ku czci Romana Dmowskiego.
Miejscem, które odwiedził w Suwałkach Roman Dmowski był najprawdopodobniej dom Waleriana Staniszewskiego przy ul. Tadeusza Kościuszki 124. Przyjmowano w nim goszczących w mieście znamienitych Polaków. W tym samym roku (1904) zawitali tu Henryk Sienkiewicz i Wacław Sieroszewski.