BIAŁYSTOK Uczczono 85. rocznicę spalenia przez Niemców Wielkiej Synagogi

653 odsłon

Radio Białystok | Wiadomości | Wiadomości - Uczczono 85. rocznicę spalenia przez Niemców Wielkiej Synagogi

W Białymstoku upamiętniono w piątek 85. rocznicę spalenia przez Niemców Wielkiej Synagogi w tym mieście. 27 czerwca 1941 r. niemieckie oddziały spędziły do synagogi - według różnych przekazów - od 600 do tysiąca Żydów i podłożyły ogień. Uratowało się tylko kilkanaście osób.

W południe przy pomniku upamiętniającym tamte wydarzenia - przedstawiającym spaloną, stalową konstrukcję kopuły synagogi - odbyła się uroczystość z udziałem m.in. władz samorządowych, Instytutu Pamięci Narodowej, przedstawicieli urzędów i służb mundurowych.

Przy pomniku składano wieńce i kwiaty. Stanęło tam również symboliczne krzesło pamięci - to sposób upamiętnienia żydowskiej społeczności miasta - przez Stowarzyszenie Muzeum Żydów Białegostoku. Prowadzi ono w mieście małą placówkę muzealną o nazwie Miejsce (ang. The Place).

27 czerwca 1941 roku doszło do jednego z najtragiczniejszych wydarzeń w dziejach i historii naszego miasta (...). W ten sposób odeszła do przeszłości pewna część miasta, związana z jego żydowskimi mieszkańcami - mówił podczas uroczystości zastępca prezydenta Białegostoku Rafał Rudnicki.

Zostali zgładzeni tylko dlatego, że byli Żydami - powiedział. Mówił o potrzebie pamięci o tych, którzy przed laty Białystok tworzyli. - Przy każdej możliwej okazji podkreślamy ten nasz wielokulturowy, wielowyznaniowy charakter, bo to było coś, co wyróżniało nasze miasto - dodał Rudnicki.
Po tych 85 latach najważniejsze jest to, żebyśmy pamiętali, że ta zbrodnia dotyczyła człowieka, że zawsze człowiek jest najważniejszy. Jeśli mamy okazję i możliwość, to pomagajmy drugiemu człowiekowi bez względu na jego pochodzenie, wyznanie, miejsce zamieszkania. W ten sposób okazujemy swoje człowieczeństwo (...), bo z tym brakiem człowieczeństwa mamy do czynienia ciągle w różnych miejscach kuli ziemskiej - mówił.

Przywoływał też pamięć o Józefie Bartoszko (jego wnuczka wzięła udział w uroczystości), który z narażeniem życia ratował uwięzionych w synagodze ludzi.

Z pożaru ocalało tylko kilkanaście osób

Wielka Synagoga, która znajdowała się przy ul. Bożniczej (obecnie Suraskiej) w Białymstoku została wzniesiona w centrum miasta w latach 1909-13. W okresie międzywojennym była najokazalszą synagogą białostocką i cieszyła się największym prestiżem wśród wszystkich bożnic tego miasta.

W ocenie historyków dramat, który rozegrał się tam 27 czerwca 1941 roku (dzień ten zwany jest „czarnym piątkiem”), był początkiem eksterminacji ludności żydowskiej w Białymstoku. Według różnych przekazów (dokładnych danych brak) niemieckie oddziały spędziły do Wielkiej Synagogi od 600-700 do tysiąca Żydów, uwięziły tych ludzi w środku i podłożyły ogień.

Z pożaru ocalało tylko kilkanaście osób. Udało im się uciec, bo tylne okno otworzył - narażając własne życie - dozorca Józef Bartoszko. Jego relacja znajduje się w Żydowskim Instytucie Historycznym. Niemcy przeprowadzili też wtedy obławę na ulicach i podpalili żydowską dzielnicę, gdzie zginął kolejny tysiąc osób.

Decyzją miejskich radnych podjętą w ubiegłym roku, imię Józefa Bartoszki nosi skwer w pobliżu miejsca, gdzie przed laty stała synagoga i gdzie odbyły się piątkowe uroczystości. Jak napisano w uzasadnieniu tamtej uchwały, Bartoszko „jest symbolem odwagi i człowieczeństwa mieszkańców Białegostoku w obliczu wojennego terroru”.

Przed II wojną światową w Białymstoku żyło ok. 50 tys. Żydów, miasto było znaczącym ośrodkiem kultury i religii żydowskiej. Z tej społeczności po powstaniu w getcie białostockim, które miało miejsce w sierpniu 1943 roku i wywózkach do obozów ocalało kilkaset osób.

źródło: PAP | red: pp

Uczczono 85. rocznicę spalenia przez Niemców Wielkiej Synagogi, 26.06.2026, fot. Waldemar Kardasz/UM Białystok

studio

WIADOMOŚCI

Burze przechodzą przez Podlaskie. Synoptycy ostrzegają

Z Białegostoku do Salzburga. Bohater meczu z Fiorentiną podpisał 5-letni kontrakt!

Ponad 600 Polaków zniknęło bez śladu. Tajemnica Obławy Augustowskiej [podkast wideo]

Jubileusz "polskiej Amazonii". Narwiański Park Narodowy świętuje 30-lecie istnienia

Spór o uchodźców w Wasilkowie. Burmistrz protestuje przeciwko decyzji wojewody

Rowery elektryczne nowością w Białymstoku - można już korzystać z BiKeR-ów

Poligon tuż przy granicy. Samorządowcy z Polski rozmawiali z Litwinami

Uwaga kierowcy! Działa już kolejny odcinkowy pomiar prędkości na trasie S8

Rekordowe upały - pasażerowie skarżą się na brak klimatyzacji w niektórych białostockich autobusach

Legenda Jagiellonii ocenia transfer Roberta Lewandowskiego do Chicago Fire

Chcą zarobić na własne wydatki. Wakacyjne oferty pracy dla młodzieży w Białymstoku

Wygodniej i bez wychodzenia z domu. Gmina Łapy uruchomiła nowoczesny Portal Mieszkańca

Kino plenerowe, silent disco i koncerty. Rozpoczęła się kulturalna "Akcja Lato" w Białymstoku

Jak wypadły białostockie uczelnie w ScholarGPS? PB przed UMB i Uniwersytetem w Białymstoku

Oszukiwali seniorki w Łomży. Łomżyńska prokuratura prowadzi śledztwo

Dotacje na lokalne inicjatywy w Podlaskiem. Trwa nabór wniosków online

Basen miejski w Lipsku już otwarty. Na razie tylko częściowo

Naukowcy z UMB badają ryby Zebrafish. To krok do nowych terapii przeciwnowotworowych

Podlaskie ze specjalnym wsparciem z Unii? Jacek Protas: "Musimy przełożyć strategię na konkretne pieniądze"

Od 1 lipca zmiany w autobusach BKM. Sprawdź, które linie pojadą inaczej

Woda w Grabówce znów bezpieczna. Uciążliwe ograniczenia zniesione

Jechali ponad 300 km/h przez miasto. Sąd utrzymał wyroki dla kierowców

Kluczowa inwestycja drogowa w regionie. Nowa trasa połączy Łapy i Wysokie Mazowieckie

Malediwy, Zanzibar, Dominikana - zapłacili za wyjazdy, które się nie odbyły. Finał sprawy w sądzie

Miał dziecięcą pornografię i strzelił do funkcjonariuszy. Sąd skazał 49-latka

Zatrzymali pociągi sygnałem radio-stop. Były policjant i drugi mężczyzna przed sądem

Setki młodych sportowców w Łomży. Ruszyły Polonijne Igrzyska Młodzieży

Oszustwa na setki tysięcy złotych i płatna protekcja. Jest prawomocny wyrok

Rzeka Supraśl zagrożona przyduchą. Spadek tlenu do poziomu krytycznego

Internetowy handel narkotykami. Sąd rozpatruje apelacje dwóch Białorusinów

Białostocki stadion z nową murawą. Prace ruszą po koncercie Sanah

Cztery lata pełne sukcesów. Łukasz Masłowski żegna się z Jagiellonią Białystok

Upały wyzwaniem dla krwiodawców. Lekarze RCKiK przypominają o nawodnieniu

Miejski rower powraca do Białegostoku. BiKeR rusza z opóźnieniem, ale z nowościami

Sprawa zabójstwa w Sejnach wraca do sądu. Uniewinnienie uchylone po raz trzeci

Lekarze ostrzegają: upadki na hulajnogach elektrycznych mogą skończyć się tragicznie

Białystok FM 99,4 Łomża FM 87,9 Suwałki FM 98,6 Siemiatycze FM 104,1 Białowieża FM 89,4 178,352 MHz (k.5C) DAB+

Czytaj cały artykuł u źródła — Polskie Radio Białystok

Co o tym sądzisz?

Artykuł sponsorowanyAD

SamsungGalaxy AI - nowa era

RAK

BIAŁYSTOK Uczczono 85. rocznicę spalenia przez Niemców Wielkiej Synagogi

653 odsłon

Radio Białystok | Wiadomości | Wiadomości - Uczczono 85. rocznicę spalenia przez Niemców Wielkiej Synagogi

Zostali zgładzeni tylko dlatego, że byli Żydami - powiedział. Mówił o potrzebie pamięci o tych, którzy przed laty Białystok tworzyli. - Przy każdej możliwej okazji podkreślamy ten nasz wielokulturowy, wielowyznaniowy charakter, bo to było coś, co wyróżniało nasze miasto - dodał Rudnicki.
Po tych 85 latach najważniejsze jest to, żebyśmy pamiętali, że ta zbrodnia dotyczyła człowieka, że zawsze człowiek jest najważniejszy. Jeśli mamy okazję i możliwość, to pomagajmy drugiemu człowiekowi bez względu na jego pochodzenie, wyznanie, miejsce zamieszkania. W ten sposób okazujemy swoje człowieczeństwo (...), bo z tym brakiem człowieczeństwa mamy do czynienia ciągle w różnych miejscach kuli ziemskiej - mówił.