Katowice: W centrum miasta zaczęła obowiązywać Strefa Czystego Transportu
To efekt wymogów unijnych, ale...
Strefa Czystego Transportu w Katowicach zaczęła obowiązywać w poniedziałek. Zakaz wjazdu do niej nie dotyczy samochodów nie spełniających norm SCT, które już mają mieszkańcy Katowic i Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii.
Katowicka SCT objęła ścisłe centrum miasta. Jest ograniczona ulicami (lub ich fragmentami): Piotra Skargi, Stanisława Moniuszki, Waleriana Pańki, Jerzego Dudy-Gracza, Warszawską, Francuską, Tylną Mariacką, Dworcową i Juliusza Słowackiego. Ulice, wyznaczające granice SCT, nie są jej częścią. Poza deptakiem na ul. Dworcowej.
Ruch samochodowy w SCT już jest ograniczony, ponieważ objęła ona m.in. rynek i deptaki, takie jak ul. Stawowa, Dworcowa, Staromiejska i Mariacka.
Zakaz wjazdu do SCT nie dotyczy samochodów nie spełniających norm, które mają już mieszkańcy Katowic i GZM.
Kierowcy spoza Katowic i GZM nie mogą wjechać do SCT samochodami z silnikami benzynowymi starszymi niż 27 lat i z silnikami Diesla starszymi niż 18 lat. Samochody z silnikami benzynowymi muszą spełniać normę EURO 3 lub być wyprodukowane co najmniej w 2000 r. Samochody z silnikami Diesla muszą spełniać normę EURO 5 lub być wyprodukowany co najmniej w 2009 r.
Samochody kupione przez mieszkańców Katowic w czasie obowiązywania SCT, aby móc wjechać do strefy muszą: spełniać normę EURO 3 lub być wyprodukowane co najmniej w 2000 r. (samochody z silnikami benzynowymi); spełniać normę EURO 4 lub być wyprodukowane co najmniej w 2005 r. (samochody z silnikami Diesla).
Samochody kupione przez mieszkańców innych miast GZM w czasie obowiązywania SCT muszą: spełniać normę EURO 3 lub być wyprodukowane co najmniej w 2000 r. (samochody z silnikami benzynowymi); spełniać normę EURO 5 lub być wyprodukowane co najmniej w 2009 r. (samochody z silnikami Diesla).
W tej formule SCT w Katowicach ma obowiązywać do 30 czerwca 2029 r. Następnie przewidziano zaostrzanie norm dot. wjazdu.
Wjazd do SCT w Katowicach nie wymaga uzyskiwania zezwoleń czy umieszczenia na samochodach specjalnych naklejek. Lokalny samorząd nie wprowadził opłat za wjazd do SCT.
Urząd Miasta Katowice wyjaśnił, że wprowadzenie SCT wynika z wymogów Komisji Europejskiej. Ta w listopadzie 2025 r. skierowała do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej sprawę przeciwko Polsce w związku z przekroczeniem norm dwutlenku azotu (NO2) w powietrzu (40 mikrogramów na metr sześcienny) - jako ostatni krok w procedurze o naruszenie unijnego prawa, uruchomionej w 2016 r. KE zwróciła uwagę, że w aglomeracjach krakowskiej i górnośląskiej poziomy NO2 przekraczały normy przez odpowiednio 15 i 14 lat.
Zgodnie ze stanowiskiem KE oraz Ministerstwa Klimatu i Środowiska katowicki samorząd został zobligowany do wprowadzenia SCT, choć argumentował, że decyzja opiera się na danych historycznych i aktualne wyniki nie wskazują przekroczeń poziomu dopuszczalnego dla NO2 w Katowicach (są na poziomie 60-70 proc. normy).
W Katowicach działa jedna z 18 w kraju stacji Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska, monitorujących jakość powietrza przy drogach. Do marca 2025 r. stacja ta była zlokalizowana przy autostradzie A4 - jednej z najbardziej obciążonych arterii tranzytowych w Polsce. Miasto argumentowało, że natężenie tranzytu powodowało przekroczenia w tym miejscu poziomów dopuszczalnych NO2 dla całej aglomeracji, choć wyniki nie były miarodajne ani dla ruchu miejskiego ani dla oceny zasadności wprowadzenia SCT.
Dlatego w 2025 r. stacja ta - w porozumieniu z GIOŚ - została przeniesiona do innej części miasta, na ul. Jerzego Dudy-Gracza, o czym został powiadomiony resort klimatu. Jej wskazania nie przekraczają norm.
Na początku grudnia 2025 r. do katowickiego magistratu wpłynęło jednak pismo MKiŚ, w którym - zgodnie z interpretacją resortu - wskazano, że lokalizacja punktu pomiarowego nie zwalnia z obowiązku utworzenia SCT, a wprowadzenie strefy jest kluczowe dla wypłaty środków z Krajowego Planu Odbudowy dla Polski.
W styczniu 2026 r. Rada Miasta Katowice przyjęła uchwałę o zamiarze wprowadzenia SCT. Na początku marca przedstawiła projekt i ogłosiła konsultacje społeczne. Uchwałę wprowadzającą SCT przyjęła pod koniec kwietnia.