Honorowi Obywatele Miasta Oświęcim to elitarne grono osób
Tytuły nadaje Rada Miasta Oświęcimia
Tytuły Honorowych Obywateli Miasta Oświęcim nadaje specjalną uchwałą Rada Miasta. Jest to szczególne wyróżnienie dla osób zasłużonych dla miasta lub wybitnych osobistości związanych z Oświęcimiem.
Do ksiąg miejskich Oświęcimia tytuł ten został wpisany po raz pierwszy w połowie XIX w., jako „prawo honorowego mieszczaństwa”.
Pierwszym, który je otrzymał w październiku 1866 roku, gdy Oświęcim był pod zaborem austriackim był podpułkownik CK Armii Austriacko-Węgierskiej hrabia Aleksander Kalnoky .
W ten sposób władze oświęcimskie uhonorowały go za obronę miasta przed wojskiem pruskim w trakcie bitwy, do której doszło 27 czerwca 1866 roku. Podjął wówczas decyzję o wyprowadzeniu artylerii na oświęcimskie wzgórze zamkowe, by stamtąd ostrzeliwać wojska pruskie. Ten manewr przesądził losy bitwy.
Od tego czasu tytułami uhonorowano jeszcze 32 osoby. Ostatnio do tego elitarnego grona dołączył Leszek Szuster , były wieloletni dyrektor Międzynarodowego Domu Spotkań Młodzieży.
Statut miasta Oświęcimia określa zasady nadania tytułu
Obecnie nadanie tytułu „Honorowy Obywatel Miasta Oświęcim” reguluje statut miasta, uchwalony przez Radę Miasta Oświęcim uchwałą z 26 lutego 2003 roku.
Tytuł jest wyrazem najwyższego wyróżnienia i uznania rady. Nadawany jest przez radę osobom szczególnie zasłużonym dla miasta Oświęcim, a także wybitnym osobistościom. Może być nadany zarówno obywatelom polskim jak i cudzoziemcom. Tej samej osobie może być nadany tylko jeden raz.
Na liście wyróżnionych są m.in. lokalni politycy, duchowni, pisarze, sportowcy, lekarze i byli więźniowie KL Auschwitz.
Zaszczytne tytuły otrzymali:
Aleksander hr. Kalnoky - r.c.k. podpułkownik (październik 1866),
Wilhelm Eichler - dyrektor Kolei Północnej (5 lipca 1868 r.),
Henryk Thieberg - radny m. Oświęcimia (22 maja 1870 r.),
Agenor Gołuchowski - C.K. Namiestnik Galicji (2 maja 1877 r.),
Józef Grychowski - Inż., naczelnik kolei północnej cesarza Ferdynanda (2 maja 1877 r.),
dr Maciej Kwieciński - brak danych osobowych (28 października 1885 r.),
ks. prałat Andrzej Knycz - proboszcz oświęcimski (8 listpada 1895 r.),
dr Ludwik Gąsiorowski - Adwokat Krajowy w Oświęcimiu (10 lutego 1904 r.),
dr Antoni Ślosarczy k - lekarz, radny m. Oświęcimia (11 stycznia 1911 r.),
mgr Roman Mayzel - mgr farmacji, w latach 1909 – 1935 burmistrz i przewodniczący Rady Miejskiej m. Oświęcimia (3 września 1924 r.),
dr Stanisław Łazarski - prezes Bialskiej Rady Powiatowej (9 grudnia 1925 r.),
Adam Stefan książę Sapieh a - Metropolita krakowski (1929 r.),
ks. kanonik mgr Jan Skarbek - proboszcz oświęcimski, radny m. Oświęcimia (20 czerwca 1934),
mgr inż. Jerzy Olszewski - w latach 1956-1964 Dyrektor Naczelny ZChO, poseł ziemi oświęcimskiej (26 maja 1971 r.),
Jan Stanek - długoletni radny m. Oświęcimia, autor książki “Z dziejów ziemi oświęcimskiej” (10 sierpnia 1983 r.),
Krzysztof Borzędowski - kompozytor, w latach 1953 – 1955 w ramach Klubu Fabrycznego ZChO prowadził zespół pieśni i tańca ziemi żywieckiej (19 sierpnia 1983 r.),
Georg Festl - obywatel niemiecki, organizator pomocy dla Szpitala Miejskiego w Oświęcimiu z ramienia zgromadzenia Sióstr Franciszkanek Vierzehnheiligen (25 sierpnia 1993 r.) – Uznanie zasług położonych w rozbudowę szpitala miejskiego im. Jerzego Gromkowskiego w Oświęcimiu oraz w niesieniu pomocy ludziom chorym,
ks. biskup Kazimierz Górny - były proboszcz parafii p.w. Wniebowzięcia NMP w Oświęcimiu, a następnie parafii św. Maksymiliana, Męczennika, obecnie biskup diecezji rzeszowskiej. – w uznaniu działalności charytatywnej i humanitarnej oraz szczególnych osiągnięć duszpasterskich o szerokim znaczeniu dla moralnych i etycznych wartości życia,
dr inż. Jan Babiarz - w latach 1982 – 1994 Naczelny Dyrektor ZChO, od grudnia 1994 Prezes Zarządu Dyrektor Generalny ZChO SA w Oświęcimiu (30 października 1995r.) – w uznaniu szczególnych zasług dla dobra i rozwoju naszego miasta i poprawy warunków życia jego mieszkańców,
mgr Elżbieta Skalińska-Dindorf - historyk, adiunkt naukowo-badawczy, w latach 1959 – 1994 Kierownik Archiwum Państwowego w Oświęcimiu (30 października 1995r.) – w uznaniu za szczególne zasługi dla tworzenia poczucia tożsamości lokalnej, budowania więzi społecznej wśród mieszkańców naszego miasta oraz budowania świadomości historycznej poprzez popularyzowanie historii Oświęcimia,
mgr inż. Adam Szeliga - inż. energetyk, jeden z pierwszych pracowników ZCHO, był m.in. generalnym projektantem energetyki w zakładzie projektowym ZCHO (29 grudnia 1999 r.) – w uznaniu szczególnych zasług dla dobra naszego miasta oraz edukacji i wychowania młodego pokolenia,
Henryk Lehnert - filmowiec amator, zdobywca wielu prestiżowych nagród – w uznaniu szczególnych zasług dla dobra rozwoju i promocji w kraju i za granicą naszego miasta oraz edukacji młodego pokolenia,
August Kowalczyk - były więzień obozu KL Auschwitz-Birkenau, aktor filmowy, – za budowanie wizerunku miasta, które jako świadek tragedii Kl Auschwitz-Birkenau ma moralne prawo być dla ludzi miejscem dialogu, zrozumienia pojednania i przebaczenia,
Józef Szajna - scenograf, reżyser teatralny, autor scenariuszy, teoretyk teatru, malarz, grafik, były więzień obozu KL Auschwitz-Birkenau. – za budowanie wizerunku miasta, które jako świadek tragedii Kl Auschwitz-Birkenau ma moralne prawo być dla ludzi miejscem dialogu, zrozumienia pojednania i przebaczenia za dawanie świadectwa prawdzie za działalność na rzecz pokoju oraz podjęcie inicjatywy wzniesienia w Oświęcimiu Kopca Pamięci i Pojednania, który może połączyć ludzi dobrej woli wokół wspólnego dzieła,
Paweł Korzeniowski - wielokrotny rekordzista i mistrz Polski, mistrz świata, mistrz Europy, olimpijczyk, wychowanek klubu pływackiego Unia Oświęcim – za promowanie i popularyzację Oświęcimia w kraju i na świecie,
Andrzej Chlewicki - wieloletni aktywny działacz “Solidarności”, organizator opozycyjnych spotkań podczas stanu wojennego w Oświęcimiu – za aktywną działalność w czasie stanu wojenego w Oświęcimiu organizowanie opozycyjnych spotkań, pomoc więzionym i ich rodzinom,
ks. kan. Stanisław Górny - budowniczy i wieloletni proboszcz kościoła św. Maksymiliana w Oświęcimiu. – za niesienie bezinteresownej pomocy więzniom w czasie stanu wojenego i ich rodzinom oraz ogromne zaangażowanie przy budowie kościoła p.w. M. Kolbego w Oświęcimiu,
Jan Knycz (nadanie uchwałą z dnia 25.08.2010 r.) - za aktywną pracę na rzecz miasta Oświęcim na niwie samorządowej każdego szczebla; żywe zainteresowanie jego problemami oraz za wszechstronną działalność na rzecz rozwoju Oświęcimia,
ksiądz salezjanin dr Robert Bieleń - (nadanie uchwałą z dnia 25.08.2010 r.) – w uznaniu pracy duszpasterskiej, podejmowanych działań współpracy w wieloma ludźmi, organizacjami, jednostkami samorządowymi i rządowymi na rzecz mieszkańców Oświęcimia, a w szczególności za aktywność środowiskową wśród dzieci i młodzieży,
rtm. Witold Pilecki (nadanie uchwałą z dnia 25 sierpnia 2010 r.) - w roku 2010 będącym rokiem Rtm. W. Pileckiego, w uznaniu zasług dla Rzeczypospolitej Polskiej i bezgranicznego oddania sprawom Ojczyzny,
Zofia Posmysz (nadanie uchwałą 28 sierpnia 2013 r.) za propagowanie idei Oświęcimia – Miasta Pokoju poprzez działalność na rzecz pojednania narodów oraz wieloletnią współpracę z Międzynarodowym Domem Spotkań Młodzieży w Oświęcimiu,
Joanna Papuzińska-Beksiak (nadanie uchwałą z 25 czerwca 2014 r. ) za propagowanie idei Oświęcimia – Miasta Pokoju poprzez działalność na rzecz dzieci i młodzieży oraz wieloletnią współpracę z Miejską Biblioteką Publiczną im. Łukasza Górnickiego w Oświęcimiu,
Leszek Szuster (nadanie uchwałą z czerwca 2026 roku) - za jego rolę w współtworzeniu wizerunku Oświęcimia jako miasta pamięci, dialogu i odpowiedzialności, zachowania pamięci o więźniach KL Auschwitz oraz działania na rzecz międzynarodowego pojednania.