Lubelszczyzna odda hołd ofiarom rzezi wołyńskiej
Mateusz Bartoszek
Dzisiaj, 14:30
11 lipca obchodzimy Narodowy Dzień Pamięci o Polakach – Ofiarach Ludobójstwa dokonanego przez OUN i UPA na ziemiach wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej Źródło: DW/Archiwum
W sobotę 11 lipca przypada 83. rocznica "krwawej niedzieli" na Wołyniu. Był to punkt kulminacyjny rzezi wołyńskiej, akcja masowej eksterminacji polskiej ludności cywilnej na Wołyniu przez Organizację Ukraińskich Nacjonalistów Stepana Bandery (OUN-B), Ukraińską Powstańczą Armię (UPA) oraz ukraińską ludność cywilną. W ustawie z 4 czerwca 2025 r. ustanowiono ten dzień Narodowym Dniem Pamięci o Polakach – Ofiarach Ludobójstwa dokonanego przez OUN i UPA na ziemiach wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej. W województwie lubelskim zaplanowano szereg obchodów upamiętniających to tragiczne wydarzenie.
9 lipca w holu Urzędu Marszałkowskiego Województwa Lubelskiego odbyło się uroczyste odsłonięcie Tablicy Pamięci Ofiar „Rzezi Wołyńskiej” poświęconych Ofiarom zbrodni dokonanych na terenie Wołynia, Małopolski Wschodniej oraz Lubelszczyzny w latach 1943–1947.
fot. Mateusz Bartoszek Również 9 lipca na Placu Litewskim została otwarta wystawa „Wołyń 1943. Ofiary, relacje, miejsca pamięci”. Na wystawie prezentowane są współczesne zdjęcia wybranych upamiętnień zbrodni wołyńskiej (m.in. pomniki, nagrobki, krzyże), znajdujących się na terenie przedwojennego województwa wołyńskiego – usytuowanych w nieistniejących już polskich wsiach czy osadach, ale także na dawnych parafialnych cmentarzach rzymskokatolickich bądź prawosławnych. Przez pryzmat tych upamiętnień opisane zostały okoliczności, w jakich nacjonaliści ukraińscy mordowali Polaków w tych właśnie miejscowościach. Mówiąc o ludobójstwie dokonanym przez ukraińskich nacjonalistów, autorzy wystawy posługiwali się słowami osób, które przeżyły tę zbrodnię (są to cytaty z ich relacji, wspomnień), ale też użyli do tego fragmentów pochodzących z wydawnictwa źródłowego, jakim są Dokumenty zbrodni wołyńskiej. Cytaty te stanowią tytuły paneli. W kilku przypadkach tytuły pochodzą z internetowej Bazy Ofiar Zbrodni Wołyńskiej (prowadzonej przez Instytut Pamięci Narodowej) oraz z inskrypcji nagrobnych. W niektórych przypadkach upamiętnieniom towarzyszą grafiki kościołów wołyńskich (sprzed 1939 r.) odtworzone przez Włodzimierza Sławosza Dębskiego.
fot. Mateusz Bartoszek Wystawa składa się z 30 plansz. Umieszczono na nich informacje o 56 miejscowościach, w których miały miejsce tragiczne wydarzenia związanie z ludobójczymi napadami Ukraińskiej Powstańczej Armii na Polaków. Na wystawie można także zapoznać się z historiami kilkunastu osób, które zginęły w czasie zbrodni wołyńskiej, w tym z postaciami 3 kapłanów: Jana Kotwickiego, Bolesława Szawłowskiego oraz Ludwika Wrodarczyka.
Za to 11 lipca również na Placu Litewskim rozpocznie się Lubelski Marsz Pamięci Ofiar Rzezi Wołyńskiej. Trasa marszu poprowadzi z Placu Litewskiego przez Krakowskie Przedmieście, ul. Lipową, ul. Ofiar Katynia, ul. Obrońców Pokoju oraz ul. Raabego. Wydarzenie zakończy się przy Skwerze Ofiar Wołynia. To właśnie tam odbędą się okolicznościowe przemówienia, złożenie kwiatów oraz zapalenie zniczy ku pamięci ofiar.
fot. Materiały organizatora Organizatorami marszu są: Ruch Narodowy, Młodzież Wszechpolska, Instytut Pamięci i Dziedzictwa Kresowego oraz Instytut Dziedzictwa Żołnierzy Wyklętych i Osób Represjonowanych. Ponadto wydarzenie wspierają: Związek Żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych Okręg Lubelski, Narodowa Bychawa, Narodowy Krasnystaw. Marsz jest objęty patronatem Kancelarii Prezydenta RP Karola Nawrockiego, a patronat honorowy objęli również: wicemarszałek Sejmu RP Krzysztof Bosak, 27. Wołyńska Dywizja Armii Krajowej Środowisko Lubelskie, Stowarzyszenie Marsz Niepodległości.
W Chełmie odbędą się obchody organizowane przez Muzeum Pamięci Ofiar Rzezi Wołyńskiej. Wydarzenie rozpocznie już w piątek 10 lipca spotkanie organizowane przez Chełmskie Forum Organizacji Kresowych pt. "W kręgu pamięci Rzezi Wołyńskiej". Główne obchody zaplanowane są jednak na 11 i 12 lipca. W sobotę odbędą się: bieg patriotyczny, Msza Święta w intencji ofiar, Przemarsz P. amięci ofiar oraz uroczystości patriotyczne. Za to w niedzielę odbędą się uroczystości organizowane przez Stowarzyszenie "Pamięć i Nadzieja". W programie: Msza Święta w intencji ofiar oraz spotkanie przy Piecie Wołyńskiej na Skwerze im. 27. Wołyńskiej Dywizji Piechoty AK. Obchody są objęte patronatem honorowym Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Karola Nawrockiego.
fot. Materiały organizatora Na balkonach budynku Starostwa Powiatowego w Biłgoraju przy ul. Kościuszki 94 zawisły banery przypominające o przypadającej w tym roku, tragicznej 83. rocznicy Rzezi Wołyńskiej. Banery z datą i wezwaniem do pamięci mają zachęcić do głębokiej refleksji oraz oddania hołdu ofiarom tych tragicznych wydarzeń.
fot. Powiat Biłgorajski W Biłgoraju odbędzie się również powiatowy rajd rowerowy do Domostawy. Cel podróży jest symboliczny, ponieważ to właśnie tam znajduje się Narodowy Pomnik "Rzeź Wołyńska". Rajd wystartuje o godzinie 9:00 z parkingu przed budynkiem Starostwa Powiatowego w Biłgoraju.
fot. Materiały organizatora Na sobotnie popołudnie w Biłgoraju zaplanowano program patriotyczno-religijny. O 17:30 rozpocznie się uroczysta Msza Święta, a po niej odbędzie się Marsz Pamięci. Na zakończenie zaplanowano uroczysty apel pamięci oraz złożenie kwiatów i zniczy przy pomniku przed budynkiem Starostwa Powiatowego.
fot. Materiały organizatora Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej Okręg Zamość Koło Rejonowe w Dołhobyczowie, Parafia pw. Św. Barbary w Oszczowie oraz Mieszkańcy wsi Oszczów zapraszają na obchody upamiętniające 83. rocznicę Rzezi Wołyńskiej, które odbędą się 11 lipca 2026 r. przy Pomniku Pomordowanych w Oszczowie, Gmina Dołhobyczów. W programie Msza Święta Polowa w intencji ofiar Rzezi Wołyńskiej oraz złożenie kwiatów i zapalenie zniczy przy pomniku. Po Mszy Św. odbędzie się poczęstunek w świetlicy wiejskiej.