Gminy Powiatu Piotrkowskiego

Miasto i gmina Rozprza

Gmina Rozprza należy do większych gmin powiatu piotrkowskiego.

Położona jest na skraju drogi krajowej nr 8, przyszłej autostrady A1 Gdańsk – Katowice, wzdłuż drogi krajowej Piotrków Trybunalski – Radomsko i szlaku kolejowego dawnej Kolei Warszawsko – Wiedeńskiej. Zajmuje obszar 162,5 km². Organizacyjnie wyodrębniono 35 sołectw, które zamieszkuje ponad 12 000 mieszkańców. Przez obszar gminy przepływa rzeka Luciąża, na której zbudowano zbiornik retencyjny Cieszanowice o powierzchni 217 hektarów. Gmina jest już bez mała w 100% zwodociągowana i rozbudowuje sieć kanalizacji sanitarnej. Oddane w ostatnim czasie zostały dwie nowoczesne oczyszczalnie ścieków tj. w Rozprzy i w Niechcicach. Co roku przybywa nawierzchni bitumicznych na drogach gminnych. Gmina podjęła starania o utworzenie w Niechcicach, na gruntach obejmujących łącznie obszar 200 hektarów, łódzkiej specjalnej strefy ekonomicznej. Gminę charakteryzuje dbałość o bezpieczeństwo jej mieszkańców. Na terenie gminy działa 16 jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych. Strażacy aktywnie rywalizują biorąc udział w zawodach strażackich na poziomie gminnym, powiatowym, wojewódzkim jak również ogólnopolskim, zajmując zawsze wysokie pozycje. Wielkie zasługi w organizowaniu świąt oraz imprez związanych z tradycjami i przekazywanymi z pokolenia na pokolenie zwyczajami, mają członkinie Stowarzyszenia Gospodyń Gminy Rozprza. Panie organizują cyklicznie różnego rodzaju imprezy promujące tradycje i kulturę ludową naszego regionu. Na stałe do kalendarium kulturalnego gminy wpisało się „Święto ziemniaka”, „Święto kiszenia kapusty”, „Święto tataraku”, dwudniowy festyn – „Dni Rozprzy”. Panie organizują pokazy kulinarne wielkanocne i wigilijne. Gospodynie nie tylko gotują, ale również śpiewają, tańczą i przede wszystkim pięknie się prezentują w ludowych strojach. Gromadzą wokół siebie wiele środowisk. W najbliższym czasie planuje się uruchomienie Gminnego Centrum Kultury. Na terenie gminy znajduję się wiele miejsc wartych zobaczenia, są nimi m.in.:

Kościół parafialny pw. Najświętszej Marii Panny w Lubieniu, wzniesiony w XX-leciu międzywojennym, kryjący w swym wnętrzu polichromie wykonane w 1942 r. według projektu znakomitego polskiego malarza Józefa Mehoffera. Sam Mehoffer namalował jednego z aniołów na sklepieniu oraz scenę Narodzin Dzieciątka. Autorstwa Józefa Mehoffera jest również obraz św. Huberta namalowany w 1943 r. Warto wiedzieć, iż lasy wokół wsi Lubień były bazą szkoleniową dla powstańców 1863 r. i terenem licznych walk partyzanckich w czasach II wojny światowej.

Kościół parafialny pw. św. Mikołaja i Najświętszej Marii Panny w Mierzynie. Tutejsza parafia powstała przed 1399 r., kiedy to po raz pierwszy wzmiankowano plebana z Mierzyna. Istniał zatem w Mierzynie już wówczas prawdopodobnie drewniany kościół, do którego w II połowie XV w. lub w początkach XVI stulecia dobudowano murowane prezbiterium. Obiekt w Mierzynie jest budowlą późnogotycką, orientowaną, jednonawową. Posiada prezbiterium zamknięte wielobocznie, z zakrystią w przybudówce. Wschodni szczyt nawy zdobią wnęki, w ścianach okna zamknięte półkoliście. Od południa do nawy przylega kruchta a od zachodu – wieża. Korpus świątyni kryty jest dachem dwuspadowym. W ścianie prezbiterium znajduje się ostrołukowa nisza. W południowej ścianie nawy, na niektórych cegłach, wyryto imiona, nazwiska, miejscowości i daty (najstarsza – 1558 r.).

Dwór w Niechcicach został wzniesiony w 1872 r. przez Adolfa Krugera. Zwieńczony attyką, piętrowy pałac z dwoma wielobocznymi basztami w narożach i portykiem kolumnowym sąsiaduje z magazynem zakładów zbożowych i wytwórnią win. Warto wspomnieć, że w Niechcicach przyszedł na świat Roman Kobendza (1886-1955) – jeden z najwybitniejszych polskich botaników.

Kościół Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny w Rozprzy został zbudowany w XVIII w. pełni rolę lokalnego sanktuarium maryjnego. W początku XX w. świątynię rozbudowana została w duchu neobaroku według projektu znanego architekta Feliksa Nowickiego.

Ciekawym miejscem są również ruiny starego młyna we wsi Wroników.

Burmistrz Miasta: Paweł Kowalczyk Urząd Miasta i Gminy w Rozprzy Al. 900-lecia 3 97 – 340 Rozprza tel.44 615-80-54, 44 615-80-68, 44 615-80-71, 44 649-61-08, 44 649-65-74 fax 44 615 80 06 e-mail: [email protected] WWW: www.rozprza.pl

Miasto i gmina Sulejów

Sulejów usytuowany jest w województwie łódzkim, 60 km od Łodzi oraz 150 km od Warszawy. Jest gminą o charakterze rolniczo-turystycznym. Zajmuje powierzchnię 19 800 ha, którą zamieszkuje ok. 15 000 osób. Tereny rolne zajmują 9 500 ha, co stanowi 48% powierzchni i są głównie w posiadaniu rolników indywidualnych. Lasy zajmują 35% powierzchni i wraz z akwenami stanowią ważny walor dla rozwoju turystyki i rekreacji. Miasto Sulejów położone jest w odległości 14 km od Piotrkowa Trybunalskiego w kierunku południowo-wschodnim i posiada dogodne połączenia autobusowe i minibusowe ze stolicą powiatu. Zbiegają się tu drogi krajowe nr 12 Łask-Radom, nr 74 Sulejów-Kielce oraz droga wojewódzka nr 742 Piotrków Trybunalski – Włoszczowa.

Pierwsza historyczna wzmianka o Sulejowie pochodzi z roku 1145. Najważniejszym wydarzeniem dla Sulejowa było zaproszenie tu w roku 1176, przez księcia Kazimierza Sprawiedliwego Zakonu Cystersów. Władca ten przekazał zgromadzeniu okoliczne wsie i miasteczka, w tym również Sulejów. Prawa miejskie Sulejowa zostały potwierdzone w 1308 roku przez Władysława Łokietka. W roku 1870 miasto zostaje pozbawione praw i odzyskuje je dopiero 1927 roku. Gmina swym obszarem obejmuje, czyste ekologicznie, tereny Sulejowskiego Parku Krajobrazowego. Położenie i historia sulejowskiej ziemi sprawiły, że gmina stała się centrum rekreacyjno-wypoczynowym dla mieszkańców środkowej Polski. Na terenie całej gminy zlokalizowanych jest kilkanaście obiektów noclegowych i gastronomicznych, przygotowanych na przyjęcie turystów indywidualnych oraz grup zorganizowanych. Ciekawy wypoczynek oferują ośrodki, nie tylko w Sulejowie, ale również w okolicznych miejscowościach. Obiekty te koncentrują się w najbardziej atrakcyjnych przyrodniczo obszarach gminy, jakie stanowi dolina rzeki Pilicy i Zalew Sulejowski. Komfortowe warunki pobytu oferują: hotel w budynkach dawnego opactwa Cystersów oraz ośrodki w Sulejowie, Włodzimierzowie, Kurnędzu, Białej i Windudze. Pilica ze względu na liczne zakola, półwyspy i rozlewiska zalicza się do niezwykle atrakcyjnych krajobrazowo. Te walory można podziwiać z perspektywy kajaku, pokonując dystans 20 km oznakowanego szlaku kajakowego. To idealna okazja na jednodniowy spływ kajakowy (trasa: Winduga – Biała – Sulejów – Barkowice). Naturalne atuty przyrodnicze stwarzają doskonałe warunki do rodzinnych wycieczek rowerowych i pieszych. Szczególnie polecamy ścieżkę rowerową im. Zygmunta Goliata, biegnącą wzdłuż Zalewu Sulejowskiego, a liczącą na terenie gminy około 15 km. Ponadto przez gminę przebiegają ponadregionalne szlaki piesze: pieszy szlak partyzancki „Hubala” (trasa: Winduga – Biała – Kurnędz – Sulejów – Przygłów – Włodzimierzów – Kłudzice Nowe – Kałek – Witów), pieszy szlak rzeki Pilicy o całkowitej długości 121 km (trasa: Piaski – Sulejów Podklasztorze – Taraska). Najciekawszymi zabytkami miasta i gminy Sulejów są m.in.:

Zespół klasztorny Opactwa Cystersów w Sulejowie na Podklasztorzu z I połowy XIII wieku z romańskim kościołem pw. św. Tomasza Becketta z kapitularzem, część murów obronnych oraz szereg budynków gospodarczych, w których znajduje się hotel i muzeum poświęcone historii opactwa.

Neogotycki kościół św. Floriana, zbudowany w 1903 roku, powstał w miejscu starszych budowli z lat 1184 i 1640.

Kaplica pw. Najświętszej Marii Panny w Sulejowie ufundowana przez rodzinę Ligęzków w 1644 roku, której wnętrze urządzone jest w stylu gotyckim i rokokowym.

Pozostałości dawnego opactwa Norbertanów (założonego w 1179 roku) w Witowie z barokowym kościołem pw. św. Małgorzaty i św. Augustyna oraz zabytkową wieżą bramną z XV w. Ołtarz główny kościoła pochodzi z 1747 r. Znajduje się na nim, uznawany za cudowny, obraz Zwiastowania Matki Bożej.

Ponadto warto zobaczyć: Sulejowski Park Krajobrazowy, drewniany kościółek św. Marcina na cmentarzu w Witowie, Leśną Osadę Edukacyjną w Kole. Odwiedzając Sulejów, zwłaszcza w sezonie letnim, warto wziąć udział w jednej z wielu imprez kulturalnych: koncertach muzycznych w ramach „Wędrownego Festiwalu Filharmonii Łódzkiej Kolory Polski”, Dniach Sulejowa, Średniowiecznej Biesiadzie.

Burmistrz Miasta: Dorota Jankowska Urząd Miejski ul. Konecka 42 97 – 330 Sulejów tel. 44 610 25 00 fax 44 616 25 51 e-mail: [email protected] WWW: www.sulejow.pl

Miasto i gmina Wolbórz

Jest to gmina miejsko-wiejska położona we wschodniej części powiatu. Powierzchnia gminy wynosi 151 km². Zamieszkuje ją 7 670 osób. Sam Wolbórz położony jest w odległości 14 km od Piotrkowa Trybunalskiego, a zbiorowy transport drogowy umożliwia swobodny dojazd zarówno z Piotrkowa Tryb. jak i z Tomaszowa Maz. W granicach gminy znajduje się 11 km linii brzegowej Zalewu Sulejowskiego. Przez teren gminy przepływają rzeki Wolbórka i Moszczanka. Gminę przecina droga krajowa nr 8, prowadząca przez Polskę od granicy z Czechami w Nachodzie do granicy z Litwą w Kalwarii (przebudowywana do standardów drogi ekspresowej). 27% gminy stanowią lasy z licznymi rezerwatami przyrody skupionymi w Sulejowskim Parku Krajobrazowym. Ofertę inwestycyjną gminy stanowią atrakcyjnie położone tereny pod działalność turystyczno-usługową nad Zalewem Sulejowskim oraz tereny pod działalność produkcyjno-usługowo-magazynową przy drodze krajowej nr 8. Wolbórz jest jedną z najstarszych miejscowości w Polsce. Już w XI w. był to ważny gród kasztelański, później jedna z głównych rezydencji biskupich. Prawa miejskie Wolbórz uzyskał już w 1273, niestety po rozbiorach Polski miasto mocno podupadło i straciło prawa miejskie w roku 1870. Szczęśliwym dla Wolborza okazał się rok 2011, kiedy to po 141 latach przywrócono mu miano miasta. Na terenie gminy nad Zalewem Sulejowskim znajdują się: Centrum Szkoleniowo-Konferencyjne „Magellan” oraz ośrodek wypoczynkowy „Wodnik” z domkami i polem namiotowym. Na turystów czekają dobrze przygotowane gospodarstwa agroturystyczne w Goleszach Parceli, Wolborzu, Bogusławicach i Proszeniu. W Bogusławicach od lat funkcjonuje Stado Ogierów z Klubem Jeździeckim i pensjonatem. Cennymi obiektami architektonicznymi miasta i gminy Wolbórz są m.in.:

Pałac biskupów kujawskich znajdujący się w południowej części miasta, w bezpośrednim sąsiedztwie drogi krajowej nr 8. Wzniesiony został w latach 1768-72, w stylu późnobarokowym przez słynnego architekta królewskiego Franciszka Placidiego z przeznaczeniem na letnią siedzibę biskupa Antoniego Ostrowskiego. Pałac został udostępniony do zwiedzania i otwarta została tu niewielka Izba Muzealna. W budynku pałacu mieści się obecnie Zespół Szkół Rolniczego Centrum Kształcenia Ustawicznego. Przed pałacem postawiono pomnik autorstwa S. Weymana w formie dwóch nagich mieczy, upamiętniających 550. rocznicę zwycięstwa pod Grunwaldem, który w 2010 roku wzbogacony został o tablicę upamiętniającą 600 rocznicę bitwy, ufundowaną przez radnych powiatowych oraz mieszkańców Wolborza.

Kościół pw. św. Mikołaja w Wolborzu ma kształt barokowej trójnawowej bazyliki. We wnętrzu budowli ukryte są relikty gotyckiej kolegiaty. Wnętrze świątyni zdobi zespół ołtarzy rokokowych z obrazami wybitnego XVIII-wiecznego malarza polskiego Franciszka Smuglewicza. Na południowej ścianie kościoła znajduje się kamienna tablica, ufundowana i wmurowana w 1927 roku przez Zrzeszenie Piotrkowian dla upamiętnienia wymarszu wojsk polskich z Wolborza na bitwę pod Grunwaldem.

Pałac w Bogusławicach został zbudowany w połowie XIX wieku przez rezydującą w tutejszym majątku rodzinę dygnitarzy rosyjskich de Witte. Starsza, drewniana część pałacu pochodzi z XVIII wieku. Wnętrza pałacu zdobią malowidła ścienne o tematyce hippicznej Bohdana Kamińskiego.

Dodatkowo na uwagę zasługują: kościółek św. Rocha w Wolborzu, dwór eklektyczny w Lubiatowie z przełomu XIX-XX w., pomniki we wsi Polichno, Rezerwat Jodły Lubiaszów. Organizatorem życia społeczno – kulturalnego w gminie jest Miejski Ośrodek Kultury w Wolborzu. To z jego inicjatywy przy współudziale Urzędu Miejskiego organizowane są imprezy rekreacyjno – rozrywkowe takie jak: „Dni Wolborza”, „Wolborski Saganek” , imprezy kulturalno – oświatowe i inne imprezy okolicznościowe.

Burmistrz Miasta: Andrzej Jaros Urząd Miejski Pl. Jagiełły 28 97 – 320 Wolbórz tel./fax 44 616 42 41 e-mail: [email protected] WWW: www.wolborz.eu

Gmina Aleksandrów

Gmina położona jest w południowo-wschodniej części powiatu piotrkowskiego na obszarze 144 km². Mieszka tu około 4 500 osób. Oddalona jest około 35 km od Piotrkowa Trybunalskiego. Przez teren gminy przepływają rzeki Pilica i Czarna. Gmina ma dobre połączenia drogowe (droga krajowa nr 12 Piotrków-Radom oraz nr 74 Piotrków – Kielce), a połączenia komunikacyjne umożliwiają dojazd do stolicy powiatu. Na terenie gminy dominuje produkcja rolnicza (produkcja zbóż, hodowla trzody chlewnej i bydła) oraz przemysł drzewny. Korzystne położenie w dorzeczu Czarnej i Pilicy, duże kompleksy leśne oraz warunki klimatyczne sprzyjają rozwojowi turystyki. Gmina posiada tereny przeznaczone pod zabudowę letniskową. Główne kierunki rozwoju gminy będą związane z możliwościami rozwoju usług rehabilitacyjno-wypoczynkowych, agroturystyki oraz przetwórstwa rolno-spożywczego. Warte zobaczenia na terenie gminy są m.in.:

Kościół pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny w Skotnikach wzniesiony w 1528 roku. Drewniany kościółek modrzewiowy wraz z drewnianą dzwonnicą został wpisany do wojewódzkiego rejestru zabytków i ma on znaczenie ponadregionalne. Przy kościele znajduje się także stary cmentarz wpisany do ewidencji konserwatorskiej.

Dwór w Skotnikach powstał około roku 1531 z inicjatywy możnego właściciela dóbr Skotnickich, Mikołaja Spinka. W XVIII w został rozbudowywany. Jest to budowla wczesnorenesansowa, piętrowa, podpiwniczona, kryta gontem, z bogatym wyposażeniem wewnętrznym o dużych walorach artystycznych.

Kościół pw. Św. Apostołów Piotra i Pawła w Dąbrowie nad Czarną. Kościół został wybudowany z kamienia w latach 1890-1899.

Dwór myśliwski opatów sulejowskich w Dębowej Górze, który został wzniesiony w połowie XVIII w. Murowany, parterowy dwór położony jest na niewielkim wzniesieniu. Kręcone tu były sceny do filmów m. in. „Wierna rzeka”, „Janka”, „Przygrywka”.

W 2000 roku w Tarasce powstała Autorska Galeria Sztuki „Nad Czarną i Pilicą” oraz skansen. Należą one do artysty Zdzisława Wojciecha Słomki. W stuletniej chacie, budynku gospodarczym i ogrodzie prezentowane są jego prace.

Ponadto nie sposób nie zobaczyć: zabytkowego, podworskiego parku krajobrazowego z końca XIX wieku w Szarbsku; pomnika powstańców styczniowych w Rożenku; piętrowego młyna i dworu z XIX w. w Dąbrowie n/Czarną; rezerwatu florystycznego „Jaksonek”.

Wójt Gminy: Paweł Mamrot Urząd Gminy Aleksandrów 39 26 – 337 Aleksandrów tel. 44 756 00 27 fax 44 756 00 14 e-mail: [email protected] WWW: www.gmina-aleksandrow.pl

Gmina Czarnocin

Gmina jest najbardziej na północ wysuniętą gminą powiatu piotrkowskiego. Zajmuje powierzchnię 73 km². Liczba mieszkańców wynosi ok. 4 100 osób. Czarnocin jest gminą typowo rolniczą, gdyż użytki rolne stanowią 86% powierzchni. Większość z nich należy do rolników indywidualnych. Przeważają gospodarstwa o powierzchni 5 – 10 ha. Dobrze rozwinięta infrastruktura techniczna jest jednym z ważniejszych atutów gminy. Układ drogowy gminy tworzą drogi publiczne: gminne, powiatowe oraz droga wojewódzka nr 716 relacji Koluszki – Piotrków Trybunalski. Taki system dróg umożliwia mieszkańcom gminy łatwy dostęp zarówno do siedziby powiatu – Piotrkowa Trybunalskiego – oddalonego o około 20 km, do miasta wojewódzkiego (Łodzi) leżącego w odległości około 30 km i innych. Przez teren gminy przebiega szlak kolejowy dawnej Kolei Warszawsko – Wiedeńskiej, na którym znajduje się stacja Wolbórka, do niedawna jej nazwa brzmiała Czarnocin. Z owym miejscem związany jest uznany polski pisarz – Władysław Stanisław Reymont, który pracował niegdyś w tej stacji i uwiecznił ją w swoich nowelach. Wszystkie gospodarstwa domowe są przyłączone do sieci wodociągowej. Od 1992 roku funkcjonuje gminna oczyszczalnia ścieków. Trwa rozbudowa sieci kanalizacyjnej. W miejscowościach rozczłonkowanych i znacznie oddalonych od oczyszczalni są budowane przydomowe oczyszczalnie ścieków. Na terenie gminy są bardzo korzystne warunki do rozwoju sportu dzięki funkcjonowaniu przy szkołach podstawowych i gimnazjum dwóch hal sportowych oraz boiska ORLIK 2012, hali i stadionu sportowego przy szkole ponadgimnazjalnej – Zespołu Szkół Rolniczych w Czarnocinie. W zakresie działalności kulturalnej na uwagę zasługuje istnienie zespołu Ludowa Biesiada oraz działania właścicieli i miłośników koni. Na terenie gminy znajdują się dwa zbiorniki retencyjne, w dolinie rzeki Wolbórki, wokół których stworzono tereny rekreacyjno – mieszkaniowe. Nad Wolbórką położone są atrakcyjne kompleksy leśne. Gmina posiada nieruchomości przeznaczone pod działalność usługowo-produkcyjną oraz tereny pod budownictwo i obiekty rekreacyjno – wypoczynkowe. Jest członkiem stowarzyszenia Lokalna Grupa Działania BUD-UJ RAZEM i Stowarzyszenia Związku Gmin i Powiatów Regionu Łódzkiego. Do najcenniejszych atrakcji turystycznych gminy Czarnocin należą m.in.:

Dwór w Szynczycach powstał ok. 1872 roku i pierwotnie otoczony był regularnym ogrodem o obrysie prostokąta. Obecnie dwór wraz z parkiem stanowi własność gminy i znajduje się tutaj szkoła podstawowa. Niestety umiejscowienie tu szkoły spowodowało, że z dawnego wystroju wnętrz nic się nie zachowało. To działanie administracyjne miało też dobre strony, ponieważ najprawdopodobniej uchroniło ten obiekt przed zniszczeniem. Najmniej ucierpiała bryła budynku, gdzie szczególnie cennym elementem jest trójarkadowa loggia w parterze frontowego ryzalitu, gdzie półkoliste arkady wsparte są na parze żeliwnych kolumienek. W latach 90. XX wieku przeprowadzono remont budynku, który dziś jest godną wizytówką nie tylko wioski Szynczyce, ale i całej gminy Czarnocin.

Kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Czarnocinie, położony jest w północnej części wsi, około 2,5 km od stacji PKP. Parafię erygowano w 1689 roku, zanim wybudowano obecny kościół (1879-1891) istniały tutaj dwa drewniane kościoły. Nowy, murowany kościół rozbudowano w 1905 roku i ostatecznie jest on obiektem w stylu neoromańskim z motywami neorenesansowymi. W tylnej ścianie nawy znajdują się dwie nisze oraz epitafia członków rodzin Chrzanowskich i Bogusławskich z Szynczyc, którzy w XIX wieku byli właścicielami Czarnocina. Ołtarz główny jest konstrukcji drewniano – murowanej z figurkami świętych Piotra i Pawła, z późnobarokowym obrazem Wniebowzięcia Chrystusa i klasycystycznym obrazem Matki Boskiej Niepokalanego Poczęcia.

W pobliżu mostu kolejowego na rzece Wolbórce, w odległości paruset metrów od stacji kolejowej Wolbórka znajduje się obelisk upamiętniający akcję Szarych Szeregów z dnia 6 czerwca 1943, która polegała na wysadzeniu mostu. Akcja ta została opisana przez Aleksandra Kamińskiego w książce „Kamienie na szaniec”.

Na uwagę również zasługuje park podworski w Grabiniej Woli.

Wójt Gminy: Mariusz Kozub Urząd Gminy ul. Główna 142 97 – 318 Czarnocin tel./fax 44 616 51 69 e-mail: [email protected] WWW: www.czarnocin.pl

Gmina Gorzkowice

Gorzkowice położone są w południowej części powiatu piotrkowskiego, w odległości 22 km od Piotrkowa Trybunalskiego. W granicach gminy, w części północno – zachodniej, biegnie droga nr 91 (Głuchów k/Łodzi – Częstochowa). Dostępność kolejowa to niewątpliwie duży atut gminy, na szlaku dawnej Kolei Warszawsko – Wiedeńskiej położone są stacje Wilkoszewice i Gorzkowice. Osada znana od 1335 r, niegdyś była własnością szlachecką, pozostającą w rękach m.in. Myszkowskich i Zarembów. Stanowiła dość ważny węzeł komuni

Czytaj cały artykuł u źródła — Powiat piotrkowski (Starostwo Powiatowe w Piotrkowie Trybunalskim)