To sposób za zablokowaną Cieśninę Ormuz? Statki znikają z radarów
Sześć statków handlowych przemknęło przez Cieśninę Ormuz, mając celowo wyłączone transpondery - donosi agencja Bloomberg. W poniedziałek rano radary pokazywały, że w rejonie Ormuzu panuje zupełna pustka. Na rynkach ropy naftowej i gazu panuje duża niepewność, co przekłada się na ceny paliw.
Autor: Shutterstock Cieśnina Ormuz Cieśnina Ormuz: Dlaczego statki znikają z radarów?
Tajemnicze „znikanie” statków z radarów w Cieśninie Ormuz rozpoczęło się w kwietniu, kiedy Zjednoczone Emiraty Arabskie - jak podaje firma Kpler monitorująca ruch na szlakach morskich - zaczęły wysyłać swoją ropę tankowcami z wyłączonymi systemami identyfikacji. Ten zaskakujący ruch był najprawdopodobniej jednym z powodów, dla których niedobory ropy na globalnym rynku nie były tak dotkliwe, jak przewidywali eksperci. W ostatnich dniach sytuacja stała się jeszcze bardziej napięta – statki niespodziewanie pojawiały się na radarach po obu krańcach cieśniny, mimo że wcześniej nadawały sygnał z przeciwnej strony wąskiego gardła Zatoki Perskiej. To jawne łamanie międzynarodowych protokołów bezpieczeństwa morskiego, które może zwiastować eskalację konfliktu w regionie.
Wzrost napięcia w Zatoce Perskiej i tajemnicze manewry statków zbiegły się w czasie ze sprzecznymi komunikatami Iranu i USA dotyczącymi statusu Cieśniny Ormuz. Dowództwo Centralne USA (CENTCOM) wydało oświadczenie, w którym podkreśliło, że "Ormuz stanowi kluczowy korytarz morski, nad którym Iran nie sprawuje kontroli”. Stany Zjednoczone jasno dają do zrozumienia, że nie uznają roszczeń Teheranu do wyłącznej dominacji nad tym strategicznym przejściem. Odpowiedź Iranu była natychmiastowa i stanowcza. Irański Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej (IRGC) zapowiedział, że cieśnina jest zamknięta z powodu „niedawnych nielegalnych działań sił zbrojnych Stanów Zjednoczonych w regionie”. IRGC stwierdziło również, że zezwolenia na przepływ będą wydawane „jak tylko przywrócona zostanie stabilność i spokój”.
Sytuacja dodatkowo zaogniła się po serii wzajemnych ataków. Nocą doszło do amerykańskich uderzeń na cele w Iranie, a Teheran odpowiedział ostrzałem celów w arabskich państwach Zatoki. Eksperci amerykańskiego Instytutu Studiów nad Wojną (ISW) w swojej najnowszej analizie podkreślają, że „nawet pojedyncze ataki mogą uniemożliwić przepływ statków, ponieważ zdolność do przepłynięcia przez cieśninę zależy od kalkulacji ryzyka kapitanów statków, właścicieli i branży żeglugowej”. Oznacza to, że sam strach przed atakiem może sparaliżować kluczowe szlaki handlowe, niezależnie od faktycznej blokady.
Iran gra va banque? Strategiczne znaczenie Cieśniny Ormuz dla Teheranu
Rząd irański uważa kontrolę nad Cieśniną Ormuz za „środek nacisku”, a jej oddanie za równoznaczne z „kapitulacją” – czytamy w analizie ISW. Dla władz Iranu to nie tylko kwestia interpretacji prawa morskiego, ale przede wszystkim problem suwerenności i przetrwania reżimu. Generał Mohsen Rezaei, doradca wojskowy najwyższego duchowo-politycznego przywódcy i były dowódca IRGC, opisał Ormuz jako „ważniejszy niż dziesiątki bomb atomowych”.
ISW zauważył, że niedzielne ataki Iranu były wymierzone również w Katar i Oman. Katar nie był ostrzeliwany od początku kwietnia, a Oman był wyjątkowo rzadko celem irańskich uderzeń. Powiązana z reżimem irańskim gazeta „Nour News” otwarcie obwiniła Katar, Oman i inne nieokreślone państwa Zatoki Perskiej o otwarcie „południowego korytarza” wiodącego przez Ormuz poza irańską kontrolą i zignorowanie „ustaleń Iranu”. Irańscy urzędnicy i media oskarżyli Oman o uleganie „naciskom USA”.
Jak zauważył ISW, Iranowi nie udało się uzyskać od innych krajów Zatoki Perskiej dyplomatycznego uznania swojej kontroli nad cieśniną. W efekcie Teheran ucieka się do stosowania siły, by zmusić arabskich sąsiadów do podporządkowania się.