Wydatki obronne UE biją kolejne rekordy. Gonią USA. Rosja daleko w tyle
To najszybszy wzrost od czasu rosyjskiej inwazji na Ukrainę. Od 2022 do 2025 roku wydatki obronne państw UE wzrosły łącznie o 47% . Według EDA państwa członkowskie przyspieszają inwestycje i „wstępnie ładują” budżety, by jak najszybciej zwiększyć gotowość bojową. W 2026 roku wydatki mają wzrosnąć jeszcze mocniej – do 454 miliardów euro, czyli 2,4% PKB .
PGZ przejmie czeskiego konkurenta Nitro-Chemu? Nieoficjalne informacje
„Państwa członkowskie dokonują bezprecedensowych inwestycji w obronę. Przy obecnym tempie wydatki mogą osiągnąć nawet 547 miliardów euro do 2029 roku . W połączeniu z instrumentami uruchamianymi na poziomie UE w ramach inicjatywy Defence Readiness 2030 te inwestycje powinny znacząco wzmocnić europejskie zdolności obronne, zwiększyć moce produkcyjne przemysłu oraz poprawić gotowość i odporność” – powiedział André Denk, dyrektor wykonawczy EDA.
Rośnie każdy segment
W 2025 r. 23 państwa osiągnęły poziom 2% PKB na obronę (o 10 więcej niż w 2024 r.). Wydatki per capita zbliżyły się do 1000 euro na obywatela rocznie – ponad dwukrotnie więcej niż w 2014 r.
Wzrost nakładów nie jest jednak równomierny we wszystkich kategoriach:
Inwestycje (sprzęt + B+R) – w 2025 r. wyniosły 134 mld euro (+23% realnie r/r) i stanowiły 32,2% całkowitych wydatków. W 2026 r. mają wzrosnąć do 163 mld euro i osiągnąć 36% udziału;
Zakup sprzętu – 115 mld euro w 2025 r. (+26%);
Badania i rozwój (R&D) – 17 mld euro w 2025 r., prognoza 20 mld euro w 2026 r. (ok. 4% całkowitych wydatków). R&D nadal pozostaje w tyle za zakupami sprzętu;
Personel – nadal największa kategoria (31,4% w 2025 r.), choć jej udział relatywnie maleje. Nakłady na jednego żołnierza wzrosły do 297 tys. euro (wobec 253 tys. w 2024 r.);
Operacje i utrzymanie (O&M) – 23,4%;
Infrastruktura – tylko 2,3%, ale jej znaczenie rośnie ze względu na mobilność i obronę terytorialną.
Przełomowy krok w rozwoju Eurofightera. Nowa wersja oblatana
Dystans do USA się zmniejsza
Na tle globalnych potęg Europa wciąż pozostaje w cieniu, choć dystans powoli się zmniejsza. Stany Zjednoczone w 2025 r. przeznaczyły na obronę około 920 miliardów euro – ponad dwa razy więcej niż cała Unia Europejska razem wzięta. Ameryka od lat utrzymuje wysoki poziom wydatków, co pozwala jej na spójną, globalną postawę militarną. W przypadku UE gwałtowne wahania i różnice między krajami utrudniają długoterminowe planowanie.
Rosja, według szacunków, wydała w 2025 r. około 132 miliardów euro na obronę – czyli zaledwie jedną trzecią unijnego budżetu. Po uwzględnieniu parytetu siły nabywczej (PPP) kwota ta może sięgać nawet 282 miliardów euro . Jednak duża część tych pieniędzy nie służy budowie przyszłościowej armii, lecz chaotycznemu uzupełnianiu ogromnych strat ponoszonych na froncie w Ukrainie. Dane rosyjskie są mocno zaniżone ze względu na brak przejrzystości, celowe przeklasyfikowania wydatków oraz finansowanie rekrutacji i działań wojennych z innych resortów.
HSW na finansowym dopalaczu. Przychody i zyski wystrzeliły
Z kolei Chiny pozostają jednym z największych graczy, który od 2008 r. konsekwentnie i stabilnie zwiększa swój budżet obronny rok do roku. Pekin jednak otacza swoje wydatki największą tajemnicą, co sprawia, że wszelkie porównania są obarczone dużą niepewnością .
Europa nadal boryka się z poważnymi strukturalnymi problemami: fragmentacją wysiłków, dublowaniem programów zbrojeniowych oraz ogromną różnorodnością platform i systemów uzbrojenia. Te bolączki znacząco obniżają efektywność wydatków, nawet gdy ich wielkość rekordowo rośnie. W efekcie unijne miliardy nie przekładają się jeszcze w pełni na proporcjonalny wzrost realnej siły militarnej i spójności sojuszniczej.
Wspólne projekty i przyszłe wyzwania
Mimo rekordowego wzrostu eksperci EDA podkreślają potrzebę większej efektywności, priorytetyzacji i współpracy. R&D pozostaje rozproszone i niedofinansowane w porównaniu z zakupami „na już”. Raport zwraca też uwagę na wyzwania metodologiczne – różne praktyki księgowe w państwach członkowskich utrudniają porównania.
Zmiana na czele rakietowego giganta
Państwa europejskie starają się zasypać te dziury poprzez chociażby wspólne zakupy, które w 2025 r. stanowiły 24% wydatków na sprzęt obronny. Ponadto nie można zapominać o pozostałych inicjatywach jak na przykład:
Program SAFE;
Europejski Fundusz Obronny;
EDPCI (European Defence Projects of Common Interest);
Program EDIP (European Defence Industry Programme).
Raport EDA potwierdza fundamentalną zmianę w podejściu Europy do bezpieczeństwa. Po latach niedoinwestowania państwa UE nie tylko nadrabiają zaległości, ale budują fundamenty pod długoterminową strategiczną autonomię.