Wiatrak na polu, czyli stały zysk. Jak dzierżawa gruntów pod turbiny wspiera ekonomikę gospodarstw

Dzierżawa gruntów pod farmy wiatrowe to dla rolników przewidywalny, waloryzowany o inflację dochód zwykle na 25–30 lat.

Gminy zyskują wpływy z podatku od budowli (2% wartości części budowlanej) oraz inwestycje w infrastrukturę, m.in. drogi techniczne.

Turbina wyłącza z uprawy zwykle 500–1500 m², ale przed podpisaniem umowy kluczowe są zapisy o demontażu, podatkach i wiarygodności inwestora.

Czy wiatrak na polu to stabilne, przewidywalne źródło dochodu przez lata?

Postawienie wiatraka na własnej ziemi to dla rolników przede wszystkim zastrzyk przewidywalnego, corocznego kapitału. Zgodnie z polską praktyką rynkową, umowy dzierżawy gruntów pod farmy wiatrowe zawierane są najczęściej na długi okres – od 25 do 30 lat.

Stawki czynszu dzierżawnego – w zależności od lokalizacji, warunków wietrznych oraz mocy planowanej turbiny – kształtują się obecnie najczęściej w przedziale od 80 000 zł do 140 000 zł . Jednak ostatecznie konkretna kwota zawsze zależy od warunków danego projektu i podlega indywidualnym ustaleniom. Warto jednak pamiętać że kluczowym zabezpieczeniem finansowym dla rolnika jest coroczna waloryzacja tej stawki o wskaźnik inflacji.

Wiatrak zajmuje niewielką część mojego pola. Z użytkowania wyłączony jest wyłącznie teren pod betonowym fundamentem oraz niezbędna droga dojazdowa wykorzystywana do obsługi i serwisowania turbiny. Fot. Materiały prasowe / EFC Stałe wpływy pomagają rolnikom ograniczać skutki nieurodzaju, drastycznego wzrostu kosztów produkcji (np. cen nawozów czy paliwa) czy okresowych dołków cenowych w skupach zbóż i żywca. Te pieniądze są całkowicie niezależne od bieżącej koniunktury w sektorze Agro.

Z mojego doświadczenia obecność turbiny na polu to dodatkowe i przewidywalne źródło dochodów. Wynagrodzenie z dzierżawy nie jest zależne od wysokości plonów, cen skupu czy sytuacji na rynku rolnym. Ja umowę podpisałem na 25 lat. Średnia rynkowa stawka za jedną turbinę wiatrową wynosi od 9 tys. do 11,5 tys. miesięcznie. Moje wynagrodzenie mieści się w tej stawce. Dzięki temu łatwiej planować wydatki i inwestycje w gospodarstwie, co daje większe poczucie bezpieczeństwa finansowego. Dzięki tym środkom mogłem zainwestować w nowe maszyny, modernizację gospodarstwa i bieżące wydatki – podkreśla Mariusz Sochaczewski, rolnik z okolic Nidzicy, który dzierżawi część pola pod turbiny wiatrowe. Długoterminowy charakter takich inwestycji OZE sprzyja sukcesywnemu rozwojowi i pozwala na podejmowanie decyzji z większą pewnością finansową. Pieniądze z wiatru bardzo często wspierają wdrażanie nowoczesnych technologii, rolnictwa precyzyjnego oraz innych rozwiązań zwiększających ogólną efektywność gospodarstwa. Co więcej, ta stabilizacja ułatwia sukcesję gospodarstw rodzinnych, skutecznie zachęcając młodsze pokolenie do pozostania na wsi i kontynuowania działalności rolniczej.

Mariusz Sochaczewski rolnik, dzierżawi swoje grunty pod turbiny wiatrowe. Podkreśla, że obecność turbiny na polu to dodatkowe i przewidywalne źródło dochodów. Fot. Materiały prasowe / EFC Co to oznacza w praktyce dla rolnika? Podpisując umowę dzierżawy, zyskuje drugie, stabilne i przewidywalne źródło dochodu, które działa jak prywatny fundusz stabilizacyjny. Przychód ten nie zależy od tego, czy w danym roku wystąpi susza rolnicza, czy ceny zbóż w skupach spadną poniżej kosztów produkcji. Ponieważ umowy są długoterminowe (często na ćwierć wieku), ułatwiają one także uzyskanie kredytów bankowych na modernizację parku maszynowego, stanowiąc zabezpieczenie finansowe akceptowane przez banki.

Ile zyskuje lokalna społeczność i gmina na farmie wiatrowej?

Korzyści z rozwoju odnawialnych źródeł energii nie kończą się jednak na samym ogrodzeniu gospodarstwa. Mają one wymiar makro- i mikroekonomiczny. Z jednej strony produkcja zielonej energii na obszarach wiejskich zasila gospodarkę krajową i ogranicza zależność państwa od importu paliw kopalnych. Z drugiej – znaczące środki trafiają bezpośrednio do lokalnych społeczności.

Zgodnie z przepisami ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, inwestor budujący turbinę wiatrową odprowadza do kasy gminy coroczny podatek od budowli w wysokości 2% wartości części budowlanej instalacji (fundamentu i wieży ). Realna kwota takiego corocznego wpływu zależy od całkowitej wartości całej inwestycji OZE W praktyce oznacza to wpływ rzędu kilkudziesięciu do kilkuset tysięcy złotych rocznie od jednego wiatraka bezpośrednio do budżetu gminy.

Jak podkreśla Rafał Czaja:

Energetyka odnawialna staje się realnym narzędziem budowania autonomiczności energetycznej i konkurencyjności, a nie jest wyłącznie towarem. W praktyce oznacza to, że mieszkańcy terenów wiejskich mogą być nie tylko odbiorcami energii, ale również aktywnymi uczestnikami jej wytwarzania oraz beneficjentami związanych z tym korzyści gospodarczych. Ekspert zwraca również uwagę, że kluczowe znaczenie ma dziś budowanie odporności na kryzysy.

Szczególnego znaczenia nabiera dziś zdolność społeczności lokalnych do produkowania części energii na własne potrzeby. Im większy udział lokalnych źródeł energii, tym większa odporność na wahania cen energii i zakłócenia na rynku paliw – wskazuje Rafał Czaja. Inwestycje w farmy wiatrowe generują wpływy podatkowe dla gmin, co przekłada się na budowę dróg, chodników, modernizację szkół czy rozwój infrastruktury społecznej. Dodatkowo zyskują lokalne firmy budowlane, transportowe i serwisowe. Dla samych rolników ogromnym plusem są inwestycje towarzyszące. W ramach budowy farmy inwestorzy mogą wykonać na własny koszt wewnętrzne drogi techniczne umożliwiające dojazd do ciężkich turbin.

Z mojej perspektywy korzyści z takiej inwestycji nie kończą się na samym gospodarstwie. Zyskuje również cała gmina. Na początku były obawy, że ciężki sprzęt zniszczy pola, ale w praktyce było odwrotnie. W ramach inwestycji powstały ok. 4 km utwardzonych dróg dojazdowych, z których dziś korzystamy na co dzień. Dojazd na pola jest łatwiejszy, nawet po intensywnych opadach. Korzystam z nich podczas codziennych prac, co ułatwia przejazd ciężkim sprzętem i ogranicza problemy z grzęźnięciem maszyn. To realna korzyść – mniej błota, mniejsze ryzyko zakopania maszyn i niższe koszty eksploatacji gospodarstwa – komentuje Mariusz Sochaczewski. Ile ziemi uprawnej naprawdę zabiera turbina wiatrowa?

Wokół energetyki wiatrowej przez lata narosło wiele stereotypów, które we współczesnej rzeczywistości technologicznej nie mają już racji bytu. Dzisiejsze turbiny są projektowane i montowane zgodnie z rygorystycznymi normami bezpieczeństwa (m.in. normą PN-EN 61400 dotyczącą turbin wiatrowych), co gwarantuje minimalizację hałasu oraz pełne bezpieczeństwo konstrukcyjne. Co najważniejsze z punktu widzenia produkcji rolniczej – turbina zajmuje jedynie niewielki fragment działki.

Nowoczesna polska wieś nie stoi przed dramatycznym wyborem: produkcja żywności albo produkcja energii. Te dwie gałęzie działalności mogą – i powinny – rozwijać się równolegle, wzajemnie się uzupełniając. Fot. Materiały prasowe / EFC Powierzchnia wyłączona z produkcji rolniczej (pod sam fundament, zjazd oraz stację kontenerową) wynosi zazwyczaj od 500 do 1500 m² (czyli zaledwie 0,05 do 0,15 ha) na jedną turbinę. Zgodnie z ustawą o ochronie gruntów rolnych i leśnych, inwestor pokrywa wszelkie koszty związane z formalnym wyłączeniem tych gruntów z produkcji oraz bierze na siebie ciężar podatku od nieruchomości za ten wyznaczony fragment.

Rolnicy zachowują pełną możliwość prowadzenia upraw, swobodnego wykonywania wszelkich zabiegów agrotechnicznych oraz zbiorów na zdecydowanej większości działki objętej umową dzierżawy.

Wiatrak zajmuje na stałe jedynie niewielką część mojego pola. Z użytkowania wyłączony jest wyłącznie teren pod betonowym fundamentem oraz niezbędna droga dojazdowa wykorzystywana do obsługi i serwisowania turbiny. W moim przypadku całe gospodarstwo ma 120 ha, natomiast powierzchnia trwale wyłączona z uprawy wynosi zaledwie 0,6 ha ok. 6000 m², pod 2 sztuki turbin wiatrowych, co stanowi niewielki procent całego areału – zapewnia rolnik, Mariusz Sochaczewski. - Na pozostałej powierzchni nadal prowadzę normalną produkcję rolną. Wokół turbiny uprawiam buraki cukrowe, pszenicę, grykę oraz żyto. Obecność wiatraka nie wpływa na wykonywanie codziennych prac. Ciągniki, opryskiwacze czy kombajny mogą bez problemu dojechać niemal pod samą wieżę, dlatego wszystkie zabiegi agrotechniczne wykonuję tak samo jak przed budową instalacji. Strata areału produkcyjnego jest więc marginalna. Nowoczesne maszyny rolnicze – w tym ciągniki z systemami GPS i nawigacją satelitarną oraz szerokie kombajny – bez problemu omijają infrastrukturę wokół wieży. Rolnik otrzymuje wysoki czynsz dzierżawny za całą działkę, tracąc fizycznie możliwość uprawy jedynie na skrawku wielkości średniego podwórka.

Na co uważać przed podpisaniem umowy dzierżawy gruntów pod turbiny wiatrowe?

• Przed podpisaniem umowy warto dokładnie zapoznać się z jej zapisami i nie bać się zadawać pytań. Zwróciłbym uwagę przede wszystkim na wysokość i sposób waloryzacji czynszu, czas trwania umowy, zasady korzystania z gruntu podczas budowy i eksploatacji oraz obowiązki stron po zakończeniu inwestycji. Dobrze jest również skonsultować umowę z prawnikiem lub doradcą, aby mieć pewność, że wszystkie zapisy są zrozumiałe i korzystne. – wyjaśnia Mariusz i dodaje:

Ja osobiście miałem obawy, że podpisuję umowę na kilkadziesiąt lat i za jakiś czas wysokość wynagrodzenia przestanie odpowiadać realiom rynkowym. Dlatego zależało mi, aby w umowie znalazły się zapisy dotyczące waloryzacji czynszu. Dzięki temu mam pewność, że wynagrodzenie będzie aktualizowane zgodnie z ustalonym mechanizmem i nie straci na wartości wraz z upływem czasu. Zanim podpiszesz umowę z inwestorem, bezwzględnie zwróć uwagę na trzy kluczowe aspekty prawne i techniczne:

Obowiązek usunięcia instalacji (Repowering/Decommissioning): Umowa musi precyzyjnie określać, że po zakończeniu okresu dzierżawy (np. po 30 latach) inwestor jest zobowiązany do demontażu turbiny oraz całkowitego usunięcia fundamentów do głębokości co najmniej 1,5 metra pod poziomem gruntu, aby przywrócić pierwotną funkcję rolniczą działki. Zabezpieczeniem tego obowiązku powinna być gwarancja bankowa lub specjalny fundusz celowy utworzony przez inwestora.

Kwestia podatków i odszkodowań: Dopilnuj, aby w umowie znalazł się zapis, że inwestor w całości pokrywa podwyższony podatek od nieruchomości (związany z prowadzeniem działalności gospodarczej na fragmencie gruntu) oraz zobowiązuje się do wypłaty natychmiastowego odszkodowania za ewentualne straty w uprawach powstałe w trakcie budowy, serwisu lub awarii.

Solidność inwestora: Na rynku działa wielu pośredników (tzw. deweloperów projektów), którzy chcą jedynie zabezpieczyć grunt, a potem odsprzedać prawa do projektu. Podpisuj umowy z podmiotami o ugruntowanej pozycji finansowej, które legitymują się zrealizowanymi i działającymi farmami wiatrowymi.

Czy przyszłość to symbioza żywności i energii?

Nowoczesna polska wieś nie stoi przed dramatycznym wyborem: produkcja żywności albo produkcja energii. Te dwie gałęzie działalności mogą – i powinny – rozwijać się równolegle, wzajemnie się uzupełniając. Oczywiście transformacja nie opiera się na jednej technologii; docelowo polski sektor agro potrzebuje zrównoważonego miksu wiatru, fotowoltaiki, biogazowni oraz magazynów energii dopasowanych do lokalnych potrzeb.

W tym systemie energetyka wiatrowa odgrywa jednak rolę szczególną, pozwalając efektywnie wykorzystać potencjał przestrzenny rolnictwa bez uszczerbku na jego podstawowej, żywieniowej funkcji. Energia z wiatru nie zastępuje rolnika, a staje się jego stabilnym, długoterminowym partnerem biznesowym i gwarantem stabilności na trudne czasy.

Czytaj cały artykuł u źródła — Rolnictwo Farmer (gnews)