"Takiego wydarzenia w najnowszej historii Iranu nie było"
W Iranie od soboty trwają uroczystości pogrzebowe zabitego w lutym Alego Chameneiego . Potrwają one do czwartku. W niedzielę na uroczystościach pojawili się trzej synowie byłego ajatollaha, jednak wśród nich nie było Modżtaby Chameneiego, który przejął funkcję po śmierci ojca.
Modżtaba został ranny w atakach, w których zginął Ali Chamenei, i od tego czasu nie pojawił się publicznie. Komunikuje się jedynie za pośrednictwem przypisywanych mu oświadczeń w internecie. Przyczyny jego nieobecności nie są oficjalnie znane.
"Największy przegrany" wojny z Iranem. Co zmienił konflikt
Dlaczego pogrzeb Alego Chameneiego odbywa się dopiero teraz?
Karolina Cieślik-Jakubiak, iranistka, orientalistka, mówiła w TVN24 o tym, dlaczego uroczystości odbywają się kilka miesięcy po śmierci Chameneiego. - Tutaj tak właściwie kilka rzeczy należy wyodrębnić. Pierwsza i najważniejsza, ten najważniejszy faktor, to wskazanie momentu, który byłby bezpieczny - powiedziała.
- Kolejną rzeczą jest tutaj też okres czterdziestodniowy żałoby, który towarzyszy również szyitom - wymieniała.
Tłum na pogrzebie Alego ChameneiegoŹródło zdjęcia: PAP/EPA/ABEDIN TAHERKENAREH Orientalistka oceniła, że "takiego wydarzenia jak teraz obserwujemy na pewno w najnowszej historii Iranu nie było". Jej zdaniem skalę obecnych wydarzeń można porównać jedynie do śmierci poprzedniego ajatollaha - Ruhollaha Chomeiniego.
- W tym momencie można byłoby powiedzieć, że skala tych wydarzeń jest ekwiwalentna albo może nawet - ze względu na swoją symbolikę- trochę większa - mówiła.
Kto pojawił się na uroczystościach pogrzebowych w Teheranie?
Cieślik-Jakubiak powiedziała też o tym, które z zagranicznych delegacji pojawiły się na uroczystościach pogrzebowych. Wśród nich zabrakło - jak mówiła iranistka - państw "globalnego zachodu". A jeżeli już któreś z nich się pojawiły, "to nie państwa najbardziej kluczowe" - wyjaśniła.
- Jeżeli chodzi o państwa wkluczane do kręgu kultury europejskiej, które wzięły udział z relatywnie wysoką reprezentacją, to z tego co pamiętam Gruzja i Armenia - powiedziała.
Tłumy na pogrzebie ChameneiegoŹródło zdjęcia: PAP/EPA/ABEDIN TAHERKENAREH Irańscy urzędnicy i synowie Chameneiego podczas uroczystości pogrzebowychŹródło zdjęcia: PAP/EPA/IRANIAN SUPREME LEADER OFFICE HANDOUT Uroczystości pogrzebowe Chameneiego w TeheranieŹródło zdjęcia: PAP/EPA/ABEDIN TAHERKENAREH Tłumy na pogrzebie ChameneiegoŹródło zdjęcia: PAP/EPA/ABEDIN TAHERKENAREH Irańscy urzędnicy i synowie Chameneiego podczas uroczystości pogrzebowychŹródło zdjęcia: PAP/EPA/IRANIAN SUPREME LEADER OFFICE HANDOUT Trumna z Alim ChameneimŹródło zdjęcia: PAP/EPA/IRANIAN SUPREME LEADER OFFICE HANDOUT W sprawie delegacji, które pojawiły się w Iranie, orientalistka powiedziała, że "bardzo ciekawym przypadkiem jest Arabia Saudyjska, która tak właściwie zdecydowała się uczestniczyć w ostatniej chwili". Wyjaśniła, że Saudyjczycy zdecydowali się wysłać zastępcę ministra spraw zagranicznych, "który na co dzień tak właściwie w ogóle nie jest w jakiś sposób eksponowany w tak zwanej wielkiej polityce".
-
I tak jak się zdecydowali, tak zostali przywitani - wskazała. - Delegacje kolejnych państw muzułmańskich były witane przez Irańczyków wersetami z Koranu, które w jakiś sposób opisywały, tak Irańczycy wymyślili, ich rolę w tym konflikcie - mówiła Cieślik-Jakubiak.
-
I tak Arabia Saudyjska i w ogóle przedstawiciele państw Zatoki zostali przywitani wyrecytowanym wersetem z Koranu, który opowiadał w sposób metaforyczny, ale wydaje mi się, że bardzo dla Saudyjczyków i w ogóle przedstawicieli państw Zatoki zrozumiały, o tym, że są to ludzie, którzy opowiedzieli się po złej stronie - relacjonowała.
Jak mówiła iranistka, reprezentacje Hamasu czy Jemenu zostały przywitane jako "dzielne, jako te cierpliwe, jako te, które ustały".
Miliony Irańczyków na pogrzebie Chameneiego
Prezydent USA Donald Trump jeszcze w czasie protestów w Iranie z końcówki ubiegłego roku wyrażał poparcie dla demonstrujących , a jednym z celów wojny miała być zmiana reżimu. Tymczasem w uroczystościach pogrzebowych udział biorą miliony Irańczyków.
- Na pewno niezależnie od oceny ajatollaha Chameneiego, która również bywała bardzo zła jeżeli chodzi o Irańczyków, to jest to pewien bardzo symboliczny atak na państwo - skomentowała Cieślik-Jakubiak.
Stwierdziła też, że "nawet jeżeli widzimy miliony, wręcz fale ludzi, którzy przesuwają się w tym momencie ulicami Teheranu, to wciąż nie możemy mówić o tym, że jest to reprezentacja społeczeństwa irańskiego".
- Wyobrażam sobie, że wiele osób, które dziś uczestniczą w tych obchodach, uczestniczyły wczoraj, będą uczestniczyły aż do czwartku, to niekoniecznie muszą być zwolennicy republiki, zwolennicy Alego Chameneiego czy też teraz jego syna - oceniła iranistka. - To są również ludzie, którzy czują pewnego rodzaju powinność - dodała.
Dlaczego Modżtaba Chamenei nie pojawia się publicznie?
Orientalistka wskazała też możliwe powody, dla których Modżtaba Chamenei nie pokazuje się publicznie. Przypomniała, że minister obrony Izraela poinformował, że na ajatollaha wydany został wyrok śmierci.
- W związku z tym trudno się dziwić Irańczykom, że dalej posługują się tym absolutnie skrajnym protokołem bezpieczeństwa, który każe ukrywać i martwić się o los (Chameneiego) - oceniła.
Modżtaba ChameneiŹródło zdjęcia: Reuters Powiedziała, że w tej sprawie chodzi też o "absolutną nieufność, która cały czas z opinii Irańczyków, tych postawionych najwyżej notabli, przebija". - Brak zaufania do Stanów Zjednoczonych, a już na pewno brak zaufania do Izraela - mówiła.
Iranistka powiedziała też, że kolejnym powodem mogą być obrażenia, których Chamenei doznał w trakcie wojny . - Czyli że on tak na dobrą sprawę nie jest gotowy na to, ażeby pokazać się Irańczykom, ale nawet może nie tyle co Irańczykom, co nam, obserwatorom tej wojny, bo to w jakiś sposób projektowałoby słabość Iranu, pokazując słabego lidera - wyjaśniła.