Trzeba będzie rozrysować mapy na nowo? Naukowcy odkryli „mikrokontynent”9 lip 2026
Odkrycie grupy naukowców dotyczy fragmentu skorupy kontynentalnej, który powstał miliony lat temu podczas oddzielania się Grenlandii od płyty północnoamerykańskiej. Wyniki badań opublikowano w czasopiśmie naukowym „Gondwana Research”.
Mikrokontynent pod dnem oceanu
Cieśnina Davisa łączy Morze Labradorskie z Zatoką Baffina. To właśnie tam naukowcy rozpoznali gruby fragment skorupy kontynentalnej, który nie oderwał się całkowicie od większych mas lądowych i dziś znajduje się pod wodą.
Badacze opisują go jako protomikrokontynent, czyli obszar stosunkowo grubej litosfery kontynentalnej oddzielony od głównych kontynentów cieńszymi fragmentami skorupy. Według ustaleń naukowców ewolucja tektoniczna tego regionu trwała dziesiątki milionów lat. Pierwsze pęknięcia w skorupie miały pojawić się około 118 mln lat temu, ale kluczowy etap formowania mikrokontynentu przypadł na okres od 49 do 58 mln lat temu.
Naturalne laboratorium dla geologów
Autorami badań są m.in. Luke Longley i dr Jordan Phethean z Uniwersytetu w Derby oraz dr Christian Schiffer z Uniwersytetu w Uppsali. Zespół wykorzystał mapy stworzone na podstawie danych sejsmicznych i grawitacyjnych.
Dr Phethean ocenił, że obszar między Kanadą a Grenlandią jest „idealnym naturalnym laboratorium” do badania powstawania mikrokontynentów. – Celem naszej pracy jest zrozumienie ich powstawania na tyle dobrze, aby przewidzieć ich przyszłą ewolucję – powiedział badacz cytowany przez phys.org.
Ziemia wciąż zmienia swój układ
Mikrokontynent w Cieśninie Davisa ma skorupę o grubości od 19 do 24 km. Otaczają go węższe pasma cieńszej skorupy kontynentalnej, które oddzielają go od Grenlandii i Wyspy Baffina.
Odkrycie pokazuje, że obecny układ kontynentów jest tylko jednym z etapów długiej historii Ziemi. W przeszłości lądy wielokrotnie łączyły się i rozpadały, tworząc superkontynenty, takie jak Pangea. Mikrokontynenty są pozostałością tych procesów i pomagają odtwarzać tektoniczną przeszłość planety.
Do najlepiej znanych mikrokontynentów należą m.in. Zelandia, której większość znajduje się pod wodą, oraz Jan Mayen na północny wschód od Islandii.